XÃ HỘI
Cập nhật 17:45 | 19/09/2018 (GMT+7)
.
Được - mất khi thực hiện xã hội hóa y tế

Bài cuối: Làm gì để thành công?

07:43 | 12/07/2018
Từ thực tế xã hội hóa y tế thời gian qua, khi cán cân giữa được và mất đang chênh lệch lớn, câu hỏi đặt ra là có nên tiếp tục xã hội hóa không và nếu làm thì phải làm thế nào?

>> Bài 1: Nguồn lực cần thiết

>> Bài 2: Phải chăng chỉ có “màu hồng”?

>> Bài 3: “Chúng ta đang tiếp cận lệch”

Cần tiếp tục thực hiện

Báo cáo Đánh giá chi tiêu công được Chính phủ phối hợp với Ngân hàng Thế giới nghiên cứu và công bố cuối năm 2017 cho thấy, chi tiêu cho y tế chiếm 9,5% tổng chi ngân sách nhà nước. Tỷ lệ tổng chi tiêu cho y tế so với GDP của Việt Nam hiện ở mức cao nhất trong khu vực Đông Nam Á và cũng cao so với điều kiện thu nhập. Theo đó, chi cho y tế của Chính phủ tăng mạnh từ 40 nghìn tỷ đồng năm 2009 lên 70 nghìn tỷ đồng trong năm 2012. Tổng dự toán chi cho lĩnh vực này giai đoạn 2011 - 2015 khoảng 402,2 nghìn tỷ đồng; gấp 2,5 lần giai đoạn 2006 - 2010. Tuy nhiên, ngân sách của Chính phủ chỉ chiếm khoảng một nửa tổng mức chi khiến tỷ lệ chi tiêu cho y tế từ tiền túi của người dân cao. Do đó, việc cho phép các đơn vị sự nghiệp tự chủ về tài chính vừa giảm gánh nặng đầu tư từ nguồn vốn ngân sách, vừa khuyến khích khu vực tư nhân tham gia các dịch vụ xã hội thiết yếu, còn người dân được hưởng lợi khi chất lượng dịch vụ tăng lên.

Báo cáo thống kê, trong lĩnh vực y tế, giai đoạn 2009 - 2014 có 883 dự án liên doanh (80% ở cấp địa phương) với tổng vốn đầu tư khoảng 3.000 tỷ đồng (bằng 3% đầu tư công trong ngành). Ngoài ra, còn có 9 khoản vay trị giá 1,3 nghìn tỷ đồng, chủ yếu dành xây dựng các bệnh viện mới. Rõ ràng, trong bối cảnh nguồn lực ngân sách luôn có hạn trong khi nhu cầu chi tiêu luôn cao, thực hiện xã hội hóa y tế là cần thiết và tất yếu.

Đặc biệt, theo lộ trình của Bộ Y tế, trong năm nay, tất cả các bệnh viện công phải tự chủ về mặt tài chính, đồng nghĩa bệnh viện sẽ phải “tự bơi” trong nền kinh tế thị trường, hút bệnh nhân bằng chính uy tín, trình độ cũng như sự phát triển của bệnh viện mình. Muốn vậy, bên cạnh việc nâng cao trình độ đội ngũ y bác sĩ, các bệnh viện còn phải đầu tư trang thiết bị hiện đại phục vụ người bệnh tốt hơn thông qua đẩy mạnh xã hội hóa y tế. Nói cách khác, xã hội hóa y tế sẽ góp phần giúp bệnh viện thực hiện tự chủ tài chính, do vậy cần tiếp tục thực hiện.

Phải cải tổ lại hệ thống y tế

 Mới đây, Văn phòng Chính phủ có Thông báo số 155/TB-VPCP về Kết luận của Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ tại cuộc họp về xã hội hóa đầu tư y tế và sửa đổi Nghị định số 85/2012/NĐ-CP. Theo đó, Bộ Y tế cần xây dựng chính sách đẩy mạnh xã hội hóa để có thêm nguồn lực chia sẻ với ngân sách nhà nước, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, hạn chế tình trạng lạm dụng kỹ thuật cao, thu hút bệnh nhân từ tuyến dưới lên tuyến trên. Trường hợp các hình thức xã hội hóa chưa được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Y tế nghiên cứu, đưa các đề xuất này vào dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 85, để có căn cứ pháp lý triển khai thực hiện hoặc hướng dẫn theo thẩm quyền

Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo phát triển cộng đồng (RTCCD) Trần Tuấn cho rằng, muốn làm xã hội hóa y tế thành công, trước tiên cần phải hiểu cho đúng về xã hội hóa bởi hiện nay, cách hiểu này rất khác nhau, tùy từng góc nhìn. Chỉ khi có sự thống nhất trong cách hiểu xã hội hóa mới huy động được sự tham gia của toàn xã hội cả về nhân lực, vật lực, trí lực chứ không phải chỉ ở góc độ huy động vốn như hiện nay.

Bên cạnh đó, để xã hội hóa y tế thực sự hiệu quả, tránh tình trạng lạm dụng dịch vụ, đẩy khó khăn về phía người bệnh, “cần có biện pháp khống chế hành vi đạo đức của thầy thuốc”, Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương Vũ Xuân Phú thẳng thắn. Theo đó, giải pháp đầu tiên là phải giáo dục đạo đức, sau đó là biện pháp về hành chính, chuyên môn. Điều này đồng nghĩa cần có hội đồng chuyên môn nhằm kiểm tra dịch vụ y lệnh có chính xác không, nếu có biểu hiện lạm dụng dịch vụ, lãnh đạo bệnh viện hoàn toàn có thể kiểm tra đánh giá ngẫu nhiên phát hiện ra vì trong bệnh viện, số bác sĩ được chỉ định, kê đơn không nhiều. Mặt khác, cần tạo ra quy trình mua sắm máy móc khép kín, công khai, minh bạch nhằm mục đích cuối cùng là mua được những máy móc thực sự chất lượng.

Giám đốc RTCCD Trần Tuấn bổ sung, “trong bối cảnh xã hội hóa y tế thì việc kêu gọi nguồn vốn như cách làm hiện nay sẽ chỉ hiệu quả khi tạo ra được quy chế quản lý minh bạch và tiêu chuẩn kỹ thuật đi kèm. Các tiêu chuẩn này phải được định hình dựa trên nền tảng cơ bản là Luật Khám chữa bệnh, để bảo đảm có yêu cầu về mặt chuyên môn, đạo đức, cân bằng lợi ích cho các bên, từ đó các bên mới cùng nhau tạo lập dịch vụ theo tiêu chuẩn, sau đó mới cần đến vốn”.

Song, đó chỉ là giải pháp trước mắt. Còn về lâu dài, theo giới phân tích, căn bản phải cải tổ lại hệ thống y tế. Theo đó, thực chất có 2 hệ thống y tế, gồm hệ thống như trước nay (các cơ sở y tế, cán bộ chuyên môn) và hệ thống y tế của dân, bởi dân và do dân. Đó là các loại hình thức tự chăm sóc, chăm sóc tại gia, tại cộng đồng bằng các nguồn lực trong hoạt động dự phòng, điều trị, phát hiện bệnh và trị liệu tại cộng đồng, chứ không phải dựa vào đội ngũ cán bộ chuyên môn. Đây là xu hướng chung của thế giới, đồng nghĩa số bệnh viện sẽ phải giảm đi. 

Trong nền kinh tế thị trường, phải tạo lập thị trường chăm sóc y tế gồm 3 chủ thể là công, tư và phi lợi nhuận, kèm theo đó là hành lang pháp lý chắc chắn. Theo đó, khu vực y tế tư sẽ tập trung vào các lĩnh vực thu lợi nhanh, như răng hàm mặt, sản khoa, phẫu thuật thẩm mỹ, ngành ngoại khoa nói chung… Khu vực y tế công với nhiệm vụ cung cấp thật tốt chất lượng dịch vụ y tế cơ bản, chăm sóc y tế cho toàn dân sẽ đầu tư cả ở vùng khó khăn, miền núi, hải đảo, “vá” chỗ trống mà khu vực tư không tham gia. Nhưng vì khu vực y tế công có điểm yếu là hệ thống cồng kềnh, quản lý khó hiệu quả, chậm đáp ứng với những cái mới, ngân sách không đủ để phục vụ chăm sóc sức khỏe toàn dân nên y tế công cần có sự hỗ trợ của y tế phi lợi nhuận. Chỉ khi có được thế kiềng ba chân y tế công - tư - phi lợi nhuận, xã hội hóa mới thực sự hiệu quả.

Để cải tổ lại được hệ thống y tế, cốt lõi phụ thuộc vào quyết tâm của cả hệ thống. Đồng thời, nguồn nhân lực cung cấp dịch vụ y tế cũng cần được đổi mới căn bản, được đào tạo để chính họ cũng thực hành tốt về tự chăm sóc sức khỏe, gương mẫu về dự phòng. Bên cạnh đó, Luật Khám chữa bệnh cần được sửa đổi, bổ sung, có những quy chuẩn, quy định để tạo tính minh bạch khi liên quan đến cung cấp dịch vụ y tế cho người dân. Luật cần bảo đảm tất cả các chủ thể tham gia vào khám chữa bệnh phải được đào tạo trong môi trường minh bạch, chất lượng và hiệu quả, có sự giám sát chặt chẽ của các bên, được xây dựng trên cơ sở tránh sự lạm dụng của người cung cấp dịch vụ đối với người sử dụng dịch vụ y tế do tính chất đặc thù của loại hình y tế. Nói cách khác, Luật Khám chữa bệnh cần được thiết kế sao cho bảo đảm tối đa để người bệnh tránh bị lạm dụng dịch vụ và bảo đảm cho khối ngành y không vi phạm đạo đức của ngành.

Vũ Thủy
Xem tin theo ngày:
LAO ĐỘNG
09:54 29/08/2018
Dù khối lượng công việc rất lớn và gặp không ít khó khăn, thách thức, nhưng với sự chủ động cùng nhiều biện pháp quyết liệt, Bảo hiểm xã hội (BHXH) tỉnh Đồng Nai đã tổ chức thực hiện có hiệu quả chính sách, chế độ BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT). Để hướng tới mục tiêu hoàn thành vượt mức chỉ tiêu nhiệm vụ 6 tháng cuối năm và cả năm 2018, BHXH tỉnh cần chú trọng thực hiện đồng bộ các giải pháp tích cực.
Quay trở lại đầu trang