XÃ HỘI
Cập nhật 09:27 | 23/07/2018 (GMT+7)
.
Được - mất khi thực hiện xã hội hóa y tế

Bài 3: “Chúng ta đang tiếp cận lệch”

07:32 | 11/07/2018
Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo phát triển cộng đồng (RTCCD) Trần Tuấn cho rằng, những mặt tối của xã hội hóa y tế hiện nay xuất phát từ việc “chúng ta đang tiếp cận lệch” về chủ trương này.

>> Bài 1: Nguồn lực cần thiết

>> Bài 2: Phải chăng chỉ có “màu hồng”?

Chỉ tiền thì chưa đủ

Ông Tuấn phân tích, nói đến xã hội hóa trong y tế có nghĩa phải làm sao để huy động các nguồn lực trong toàn xã hội chung tay chăm sóc sức khỏe cho nhân dân, bao gồm dự phòng, điều trị, phục hồi chức năng, truyền thông sức khỏe. Nói cách khác, xã hội hóa y tế là làm cho toàn xã hội quan tâm đến vấn đề sức khỏe từ góc độ của mình và phải làm tốt ở góc độ đó. Như vậy, “xã hội hóa y tế rõ ràng không phải công việc của riêng ngành y tế và không phải chỉ cần có tiền mà còn cần đến tri thức, sức lực của toàn xã hội”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Xã hội hóa y tế không phải chỉ có huy động nguồn lực bằng tiền Nguồn: ITN

Tuy nhiên, trên thực tế, việc thực hiện xã hội hóa y tế hiện nay mới chỉ ở góc độ làm sao tăng nguồn tiền để đầu tư trang thiết bị, hạ tầng cơ sở, qua đó tăng thu nhập cho cán bộ nhân viên trong ngành. Điều này đang dẫn đến sự cạnh tranh không bình đẳng trong chính khối cơ sở y tế công, thay vì cuộc cạnh tranh giữa y tế công, tư và phi lợi nhuận. Theo đó, “đáng ra cơ sở y tế công phải thành một khối thống nhất và từng phần phải chịu trách nhiệm thực thi tốt công việc của mình. Theo đó, cơ sở y tế tuyến xã làm tốt dự phòng, thúc đẩy tự điều trị, dùng thuốc nam. Cơ sở y tế tuyến huyện phải chăm sóc sức khỏe ban đầu, kết nối giữa cơ sở y tế cấp xã với tuyến trên. Còn lại các cơ sở y tế tuyến cao hơn phải cung cấp dịch vụ chuyên sâu hơn. Song, hiện tại cơ sở y tế tuyến trung ương cũng lại đang làm cả khám chữa bệnh của khu vực chăm sóc sức khỏe ban đầu, trở nên cạnh tranh với tuyến xã, huyện, tuyến tỉnh. Vậy thì làm sao y tế cơ sở cạnh tranh nổi?”, Giám đốc RTCCD Trần Tuấn đặt câu hỏi.

Mặt khác, cơ sở y tế công phải bảo đảm khắc phục những mặt trái của khu vực tư nhân, bảo đảm cho người nghèo cũng được chăm sóc sức khỏe thiết yếu có chất lượng. Song, thực tế, khi liên doanh với tư nhân, bao giờ tư nhân cũng tìm cách đẩy lợi nhuận lên tối đa bằng cách sử dụng càng nhiều dịch vụ càng có lợi cho mình, dẫn đến tình trạng lạm dụng dịch vụ y tế. Trong điều kiện chúng ta không có hệ thống giám sát, đánh giá độc lập, các hệ thống hội chuyên môn của ngành y tế gần như không tham gia vào tiến trình bảo đảm chất lượng hàng ngày. Bản thân Bộ Y tế cũng không đủ người để giám sát, đánh giá, theo dõi các vấn đề về thực thi, tiêu chuẩn chuyên môn mà mới chỉ làm trên giấy tờ, do vậy hợp tác công tư hiện nay đang thực sự trở thành miếng mồi ngon để biến lợi ích công thành lợi ích tư, đẩy cơ sở y tế công trở nên lạm dụng dịch vụ với người dân. Điều này chẳng khác nào ngành y tế đang tự làm khó mình!

Mất nhiều hơn được?

 “Hiện tại, cơ sở y tế tuyến trung ương cũng lại đang làm cả khám chữa bệnh của khu vực công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu, trở nên cạnh tranh với tuyến xã, huyện, tuyến tỉnh. Vậy thì làm sao y tế cơ sở cạnh tranh nổi?”

Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo phát triển cộng đồng TRẦN TUẤN

Nhìn lại kết quả thực hiện xã hội hóa ngành y tế thời gian qua, điều dễ dàng nhận thấy là bộ mặt ngành y đã thay đổi, các cơ sở y tế từ tuyến huyện được đầu tư trang thiết bị hiện đại, kỹ thuật cao. Qua đó, người dân được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt hơn, còn cán bộ, nhân viên trong ngành cũng được tăng thu nhập, nâng cao đời sống. Tuy nhiên, với những hệ lụy liên quan đến công tác xã hội hóa như lạm dụng dịch vụ, chưa tạo ra cạnh tranh thực sự giữa các loại hình y tế công, tư, phi lợi nhuận, Giám đốc RTCCD Trần Tuấn cho rằng cái mất dường như đang lấn lướt cái được.

Thứ nhất, xét dưới góc độ quản lý nhà nước, y tế công đã không còn hình ảnh của cơ sở y tế công, bị biến tướng thành cơ sở công - tư kết hợp. “Người ta có nói đến hình thức hợp tác công - tư hiện nay nhưng kết hợp phải được đặt trong môi trường pháp lý minh bạch và đầy đủ các yếu tố cơ bản để bảo đảm các dịch vụ y tế công - tư kết hợp không rơi vào tình trạng lạm dụng với bệnh nhân. Tuy nhiên, chúng ta chưa có được các điều kiện trên. Do vậy, hình thức tự chủ liên doanh liên kết đang trở thành kênh béo bở, mang lại nguồn lợi hợp pháp cho các doanh nghiệp kinh doanh trang thiết bị, thuốc và sinh phẩm y tế hơn là cơ hội để các cơ sở hoặc doanh nghiệp thực sự cung cấp trang thiết bị y tế bảo đảm quy chuẩn”, vị chuyên gia này bình luận.

Thứ hai, xét dưới góc độ của người dân thì họ nhận thấy dịch vụ y tế là dịch vụ bán mua chứ không còn là cơ sở y tế để họ nhận được sự giúp đỡ nhân đạo. Với tình trạng liên doanh liên kết hiện nay, lòng tin của người dân vào những chẩn đoán, chỉ định của ngành y tế đã có những băn khoăn, hồ nghi. Người dân không hiểu xét nghiệm này có thực sự cần thiết không, xét nghiệm đó thực sự có lợi cho họ hay chỉ nhằm mục đích tạo thêm nguồn thu cho bệnh viện?

Theo giới phân tích, đáng ra, trong nền kinh tế thị trường phải thúc đẩy được sự cạnh tranh lành mạnh giữa y tế công - tư và phi lợi nhuận. Trong đó, y tế tư nhân sẽ khắc phục những hạn chế của y tế công. Nhưng cách làm hiện nay, khối tư nhân chỉ hướng vào việc làm thế nào có lợi ích nhanh nhất, đó là đặt máy vào trong các cơ sở y tế và làm sao khai thác thật nhanh vòng đời, khấu hao của máy, phân chia lợi nhuận với bệnh viện. Như thế tư nhân sẽ tận dụng được những lợi thế của bệnh viện công về hạ tầng cơ sở, niềm tin của người dân; còn những biến chứng xảy ra thì đã có bên bệnh viện công chịu. Mặt khác, với cách làm xã hội hóa hiện nay chưa tạo ra được cú hích cho y tế công phát triển, bởi y tế công hầu như không có đối trọng của tư nhân mà vẫn là nơi độc quyền cung cấp dịch vụ. Khi thực hiện xã hội hóa, y tế công lại có thêm tiền từ tư nhân đổ vào cùng nhau khai thác. Nếu cái tâm của người làm quản lý không tốt, người dân sẽ thiệt do vì các dịch vụ bị lạm dụng. Rõ ràng, cái mất nhiều hơn cái được!

Vũ Thủy
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang