XÃ HỘI
Cập nhật 09:27 | 23/07/2018 (GMT+7)
.
Được - mất khi thực hiện xã hội hóa y tế

Bài 2: Phải chăng chỉ có “màu hồng”?

06:28 | 10/07/2018
Khi thực hiện tuyến bài này, phóng viên đã liên hệ với một số lãnh đạo bệnh viện đề nghị cho biết về sự cần thiết cũng như những “góc khuất” trong thực hiện xã hội hóa y tế. Thế nhưng, câu trả lời nhận được chỉ là “xã hội hóa rất cần thiết”, “chúng tôi ủng hộ” nhưng từ chối bình luận về mặt trái của công tác này. Phải chăng xã hội hóa y tế chỉ có “màu hồng”?

>> Bài 1: Nguồn lực cần thiết

“Không gì khó bằng xã hội hóa y tế”

Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương Vũ Xuân Phú cho hay, khi  thực hiện xã hội hóa, về nguyên tắc, lãnh đạo bệnh viện phải liệt kê được những máy móc, trang thiết bị cần thiết phục vụ chuyên môn, chuyên khoa. Từ đó, phải ra được “đầu bài” là mua những máy gì, cấu hình ra sao, bao nhiêu tiền, xuất xứ thế nào, chế độ hậu mãi ra sao?...

Một ca phẫu thuật đục thủy tinh thể tại Bệnh viện Mắt Tây Nguyên Nguồn: Báo Đắk Lắk

“Đối với nguồn chi từ ngân sách, mua sắm trang thiết bị phải tuân thủ Luật Đấu thầu, nhưng không có nghĩa nguồn xã hội hóa thì không chặt chẽ”. Ông Phú dẫn giải: “Xã hội hóa y tế có nghĩa bảo đảm quyền lợi cho cả doanh nghiệp, bệnh viện và người bệnh nên việc mua sắm máy móc, trang thiết bị chẳng khác nào “mua cho mình”. Do vậy, điều kiện kỹ thuật, cấu hình càng phải chặt chẽ, phải dán tem máy mới… theo quy định tại Thông tư 15/2007/TT-BYT về hướng dẫn thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về việc sử dụng tài sản để liên doanh, liên kết hoặc góp vốn liên doanh để mua sắm trang thiết bị phục vụ hoạt động dịch vụ của các cơ sở y tế công lập (Thông tư 15). Bên cạnh đó, vì là “mua cho mình” nên mức giá càng phải sát chứ không phải theo giá kế hoạch vốn dễ tạo sai số. Do vậy, không thể nói xã hội hóa là mua máy cũ, không bảo đảm cấu hình được!”.

Cũng vì không dùng ngân sách nhà nước nên khi thực hiện xã hội hóa, cả doanh nghiệp và bệnh viện đều có quyền, trách nhiệm và lợi ích trong đó nhưng không được làm tổn thương đến bệnh nhân. “Đó là điều rất khó và chưa có gì khó bằng thực hiện xã hội hóa trong y tế!”, Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương đúc kết.

“Miếng mồi béo bở”

“Khi tôi về công tác tại Bệnh viện Phổi Trung ương thì Thông tư 15 mới ra đời. Lúc đó, tỷ lệ phân chia lợi ích giữa doanh nghiệp - bệnh viện thường là 70% - 30%. Tôi về được 1 - 2 năm thì đề nghị gặp tất cả các doanh nghiệp đang liên doanh, liên kết với bệnh viện để thương thảo hạ xuống tỷ lệ 60% - 40%, vì tôi xác định được các doanh nghiệp đã gần hòa vốn rồi. Khi đó, có ý kiến khuyên tôi rằng hợp đồng với doanh nghiệp ký 5 năm, nhưng tôi bảo vệ bệnh viện chứ không bảo vệ doanh nghiệp. Sau đó, các doanh nghiệp đều đồng ý hạ xuống còn 60% lợi nhuận thay vì 70% như trước. Nói thế để thấy trách nhiệm, cái tâm, tầm của người làm quản lý rất quan trọng trong thực hiện xã hội hóa y tế”.
Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương Vũ Xuân Phú

Thông tư 15 không có hướng dẫn cụ thể về việc phân bổ % lợi ích từ việc liên doanh liên kết giữa bệnh viện và doanh nghiệp trong mua sắm máy móc, trang thiết bị. Thực tế, bài toán kinh tế này do chính lãnh đạo bệnh viện quyết định, tùy vào vốn đầu tư nhiều hay ít, thời gian khấu hao của máy móc mà quy ra tỷ lệ bệnh viện - doanh nghiệp 30% - 70% hay 40% - 60%... Nếu càng có nhiều khả năng chi trả (từ bảo hiểm y tế, người bệnh) thì khả năng hoàn vốn (khấu hao) càng nhanh, đồng nghĩa người bệnh sẽ được hưởng lợi. Do vậy, việc tính toán để bảo đảm quyền lợi của cả bệnh viện, doanh nghiệp lẫn bệnh nhân phụ thuộc vào tâm, tầm của người quản lý. Đây cũng chính là “miếng mồi béo bở” cho nhóm lợi ích trục lợi từ việc thực hiện liên doanh, liên kết. Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương Vũ Xuân Phú khảng khái: “Khi lãnh đạo bệnh viện làm nghiêm túc, có tâm và tầm để tính toán được bài toán kinh tế về phân bổ lợi ích giữa doanh nghiệp, bệnh viện thì doanh nghiệp sẽ “sợ” bệnh viện. Còn nếu lãnh đạo bệnh viện cầm tiền của doanh nghiệp thì sẽ buộc phải nghe theo doanh nghiệp, ví như vốn có 10 tỷ đồng mà nâng khống lên 80 - 90%. Khi đó, thiệt thòi sẽ đẩy hết về phía người bệnh”.

Trên thực tế, quyền lợi của bệnh nhân có được bảo đảm khi thực hiện xã hội hóa hay không còn phụ thuộc vào “hành vi đạo đức của bác sĩ”, ông Phú thừa nhận. Khi thực hiện liên doanh, liên kết, hiển nhiên là phía doanh nghiệp bao giờ cũng muốn đẩy lợi nhuận lên tối đa. Theo đó, họ sẽ có xu hướng thúc đẩy việc sử dụng dịch vụ y tế, sử dụng càng nhiều thì doanh nghiệp càng có lợi. Muốn vậy, doanh nghiệp sẽ động viên bác sĩ chỉ định cho bệnh nhân sử dụng nhiều dịch vụ thông qua việc chi “hoa hồng”. Khi đó, cả doanh nghiệp, bác sĩ chỉ định đều được lợi, còn gánh nặng kinh tế dồn lên bệnh nhân.

Tại Hội nghị Câu lạc bộ Giám đốc bệnh viện các tỉnh phía Bắc được tổ chức tại Thanh Hóa mới đây, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến cho biết, về tài chính và tự chủ tài chính, dù viện phí đã được điều chỉnh tăng, nhưng là vấn đề cần giải quyết đối với các cơ sở khám chữa bệnh. Việc các bệnh viện thực hiện tự chủ tài chính sẽ có những áp lực về nguồn thu, nhưng không chấp nhận lạm dụng dịch vụ y tế, trục lợi quỹ bảo hiểm y tế. “Lạm dụng dịch vụ y tế là vấn đề nhạy cảm, chúng ta khó chịu khi bị nhắc nhở nhưng thực tế có tồn tại, do đó tự chủ tài chính không chỉ lo tăng nguồn thu mà còn phải khắc phục tình trạng lạm dụng dịch vụ y tế tồn tại ít nhiều”, ông Tiến nói. 

Vũ Thủy
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang