XÃ HỘI
Cập nhật 23:29 | 19/07/2018 (GMT+7)
.
Dữ liệu quốc gia về dân cư

Cần được chia sẻ?

09:03 | 07/07/2018
Là một trong những chuyên gia đầu tiên thực hiện Dự án thí điểm hợp tác giữa Việt Nam - Na Uy về Cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia (giai đoạn 1997 - 2000), TS. NGUYỄN QUỐC ANH, nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Thông tin và Dữ liệu, Tổng cục Dân số - kế hoạch hóa gia đình cho rằng cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia là nguồn dữ liệu sử dụng chung nên cần được chia sẻ.

Phải có lộ trình

- Thưa ông, dữ liệu dân cư quốc gia được hình thành như thế nào?


 “Lâu nay chúng ta thường cung cấp, chia sẻ thông tin, số liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước theo giấy giới thiệu chứ chưa mang lại nguồn lợi từ việc khai thác dịch vụ về số liệu. Vì vậy, cơ quan nào cần phục vụ công việc chuyên môn thì lại tổ chức điều tra riêng, cuộc nào cũng cần thu thập thông tin cơ bản về cá nhân con người. Như vậy vừa trùng lặp mà rất tốn kém thời gian, công sức, tiền bạc”.

TS. Nguyễn Quốc Anh

- Từ năm 1997, Ủy ban Quốc gia Dân số và Kế hoạch hóa gia đình  (DS - KHHGĐ) do GS. Mai Kỷ là Bộ trưởng kiêm Chủ nhiệm Ủy ban được Thủ tướng Võ Văn Kiệt giao thực hiện Dự án thí điểm hợp tác với Na Uy về xây dựng hệ thống đăng ký dân số và Cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia tại 3 tỉnh Hà Tây, Bình Thuận, Tây Ninh (Dự án). Về nguyên lý, đây là cơ sở dữ liệu quốc gia, để sử dụng chung cho các cơ quan quản lý nhà nước và hoàn thiện hơn là cho mọi tổ chức, cá nhân có yêu cầu khai thác, sử dụng.

Năm 2007, cơ sở dữ liệu dân cư thí điểm thành công và chuẩn bị triển khai mở rộng ra toàn quốc, nhưng do thay đổi về tổ chức bộ máy, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng quyết định chuyển giao Cơ sở dữ liệu quốc gia sang cho Bộ Công an thực hiện do phụ trách công tác đăng ký và quản lý hộ khẩu. Tuy nhiên, hiện Tổng cục DS-KHHGĐ vẫn duy trì kết quả đã làm thời gian trước và mở rộng hình thành cơ sở dữ liệu DS-KHHGĐ để phục vụ nhu cầu quản lý chuyên ngành.

- Vậy dữ liệu dân cư có được chia sẻ không, thưa ông?

- Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là nguồn tài nguyên số chung của quốc gia. Vì là cơ sở dữ liệu quốc gia, để sử dụng chung cho các cơ quan quản lý nên cần được chia sẻ. Khi hợp tác với Na Uy, Dự án được hoạch định vào mục “democracy” (dân chủ hóa) và chuyên gia cũng nhấn mạnh Dự án nhằm cải cách từ hệ thống quản lý hành chính sang quản lý theo dịch vụ công.


Nguồn: ITN

- Chia sẻ dữ liệu dân cư dựa trên nguyên tắc nào?

- Theo kinh nghiệm của quốc tế, trong đó có Na Uy, có hai nguyên tắc. Thứ nhất, nếu dữ liệu được chia sẻ cho cơ quan quản lý nhà nước, chẳng hạn cơ quan thuế sử dụng để tạo dựng cơ sở dữ liệu về thuế, thu nhập, thì việc làm này là chia sẻ nguồn tài nguyên dữ liệu của quốc gia theo quy định giữa các cơ quan nhà nước.

Thứ hai, khi chia sẻ với các đơn vị doanh nghiệp, công ty tư nhân thì từ cơ sở dữ liệu này, cơ quan quản lý thường kết xuất ra các biểu số liệu theo yêu cầu của người sử dụng. Chẳng hạn, từ cơ sở dữ liệu về ngày sinh của từng con người sẽ được tổng hợp thành các biểu số liệu như: Số người trong độ tuổi lao động, số người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên… để cung cấp theo yêu cầu sử dụng và các đơn vị yêu cầu phải trả phí xử lý thông tin.

Thông tin cũng có thể được cung cấp theo yêu cầu của cá nhân. Ví dụ, năm 2000, khi tôi sang tham quan Trung tâm Dữ liệu Hoàng gia Na Uy, tôi hỏi họ có nắm được số người Việt Nam đang cư trú ở nước này không? Họ kết xuất từ cơ sở dữ liệu và cho biết hiện có hơn 3.000 người và việc cung cấp bản khai cá nhân của từng người có quy định riêng. Hay như ở Đài Loan, cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan quản lý dữ liệu trích xuất bản khai của chính họ để sử dụng đi xin học hoặc xin việc làm… (nộp bản khai sơ yếu lý lịch) và phải trả phí tương đương 10.000 đồng.)

Quy định rõ trách nhiệm

- Theo ông, đến bây giờ mới bàn đến chuyện chia sẻ dữ liệu có muộn không?

- Trước khi thực hiện chia sẻ thì dữ liệu đó phải được hoàn thiện, đầy đủ và chính xác. Do vậy, nói có muộn không thì phải xem chúng ta đã hoàn thiện đến đâu các cơ sở dữ liệu. Bây giờ Hà Nội hoàn thiện được dữ liệu dân cư và chia sẻ sử dụng là phù hợp.

- Nhiều ý kiến lo ngại việc chia sẻ dữ liệu dân cư theo đề xuất của chính quyền TP Hà Nội sẽ làm lộ thông tin cá nhân, thưa ông?

- Theo tôi, nếu cứ lo sợ chung chung mà không xem xét cụ thể để khai thác sử dụng thì không đúng là cơ sở dữ liệu dùng chung và cũng sẽ gây ra sự lãng phí rất lớn. Trên thế giới nhiều nước đã thực hiện chia sẻ dữ liệu từ lâu. Họ đã hình thành khoa học về dữ liệu mở và cũng xây dựng những nguyên tắc sử dụng, chia sẻ dữ liệu chặt chẽ, trong đó quy định rõ trách nhiệm của phía cung cấp và phía sử dụng. Chúng ta bắt đầu thực hiện và có thể học tập kinh nghiệm các nước. Đó là trước khi chia sẻ dữ liệu, chính quyền phải quy định rõ trách nhiệm của bên chia sẻ và bên được chia sẻ, ai sai phải chịu trách nhiệm và thực thi nghiêm.

- Hà Nội dự kiến sẽ chia sẻ 7 thông tin trong chứng minh thư nhân dân với ngân hàng, phòng công chứng. Ông nghĩ sao?

- Khi xây dựng cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia, chúng tôi và chuyên gia Na Uy chọn lựa 11 thông tin cơ bản có thể phục vụ các yêu cầu sử dụng chung. Hiện Hà Nội đề xuất 7 thông tin cơ bản thì chắc cũng đã cân nhắc và lựa chọn kỹ khi bắt đầu thực hiện. Việc chia sẻ cho ngân hàng, phòng công chứng cũng là sự cân nhắc thận trọng vì hai lĩnh vực này thuộc quản lý của Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tư pháp. Về lâu dài, phải có lộ trình để mở rộng đối tượng nhận chia sẻ dữ liệu này.

- Xin cảm ơn ông!

Vũ Thủy thực hiện
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang