XÃ HỘI
Cập nhật 11:42 | 20/06/2018 (GMT+7)
.

Áp lực đối với quỹ hưu trí và tử tuất

09:44 | 09/06/2018
Theo thống kê, hiện nay bình quân người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) đóng góp trong 28 năm với tỷ lệ 22% vào quỹ hưu trí, tử tuất; trong khi hưởng lương hưu bình quân 25 năm với tỷ lệ hưởng 70,1%. Các chuyên gia cho rằng, sự bất hợp lý trong đóng - hưởng BHXH, cũng như sự tác động của thời kỳ già hóa dân số lên thị trường lao động đang tạo áp lực lớn lên quỹ hưu trí và tử tuất.

Còn có sự bất hợp lý

Báo cáo của BHXH Việt Nam cho thấy, trong 4 tháng đầu năm 2018, ước tính cả nước đã có 13,75 triệu người tham gia BHXH bắt buộc; 240.000 người tham gia BHXH tự nguyện; 11,6 triệu người tham gia bảo hiểm thất nghiệp và 80,8 triệu người tham gia bảo hiểm y tế, đạt tỷ lệ bao phủ BHYT 86,1% dân số. Toàn ngành BHXH đã giải quyết các chế độ BHXH cho hơn 3,3 triệu lượt người. Tính đến hết tháng 3.2018, cả nước đã bàn giao được 11.325.624 sổ BHXH cho người lao động, đạt 78,81%...

Thống kê của BHXH Việt Nam cũng cho thấy, tương quan số người đóng và số người hưởng có xu hướng ngày càng giảm. Mặt khác, tỷ lệ hưởng lương hưu trên số năm đóng khá cao và tỷ lệ này cao hơn nhiều so các nước trong khu vực và trên thế giới, được Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đánh giá thuộc loại “hào phóng” nhất thế giới.

Ở nước ta tuổi nghỉ hưu được quy định từ năm 1960 và sau gần 60 năm vẫn không thay đổi. Với tuổi thọ hiện nay, phụ nữ ở độ tuổi sau 55 trung bình sẽ sống thêm 24,5 năm, nam giới sau tuổi 60 sẽ sống thêm 18 năm. Tuổi thọ tăng dẫn đến thời gian hưởng lương hưu kéo dài, sẽ tạo áp lực lên quỹ hưu trí, tử tuất. Ðồng thời, việc thiết kế mức lương hưu chủ yếu dựa trên nguyên tắc đóng - hưởng; trong khi nguyên tắc của chính sách hưu trí cần thêm sự chia sẻ và thu hẹp khoảng cách về mức sống giữa những người về hưu. Trong khi đó, theo Luật BHXH, điều kiện hưởng BHXH một lần lại khá dễ dàng. Do vậy, nhiều người khó tích lũy đủ thời gian tối thiểu tham gia BHXH để có cơ hội được hưởng lương hưu.

Bảo đảm an sinh cho người dân

Theo thông lệ quốc tế, với mô hình hưu trí như Việt Nam hiện nay, để hưởng lương hưu trong 20 năm, thời gian đóng góp bình quân ít nhất 40 năm mới đủ bảo đảm cân đối quỹ hưu trí. Nhưng trên thực thế, bình quân người tham gia BHXH đóng góp trong 28 năm với tỷ lệ 22% vào quỹ hưu trí, tử tuất; nhưng hưởng lương hưu bình quân 25 năm với tỷ lệ lên tới 70,1%.

Ðề cập đến vấn đề tăng tuổi nghỉ hưu, Phó Vụ trưởng BHXH, Bộ LĐ, TB - XH Trần Hải Nam cho biết, đây không phải là vấn đề mới mà đã được đặt ra trong quá trình xem xét sửa đổi Bộ luật Lao động năm 2002, sửa đổi Luật BHXH năm 2006. Hiện Ðề án cải cách BHXH vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, với nhiều phương án khác nhau, cân nhắc nhiều yếu tố để đưa ra giải pháp tối ưu nhất, hài hòa quyền lợi của người tham gia và chính sách của Nhà nước. Thời gian qua, số người lao động làm thủ tục hưởng BHXH một lần rất cao, mất cân đối so với tốc độ tham gia mới vào hệ thống BHXH.

Các khuyến nghị của ILO cũng cho thấy, không có mô hình BHXH nào, đặc biệt là hệ thống hưu trí nào là hoàn thiện cho mọi quốc gia. Chính vì vậy, chính sách BHXH cần được thiết kế theo hướng nhiều tầng, hỗ trợ và bổ sung cho nhau để bảo đảm an sinh cho mọi người dân. Ðồng thời, cần nghiên cứu sửa đổi điều kiện hưởng chế độ hưu trí, tạo điều kiện cho người lao động lớn tuổi, có số năm tham gia BHXH thấp được tiếp cận và thụ hưởng BHXH.

Bên cạnh đó, từng bước mở rộng diện bao phủ hướng tới BHXH toàn dân, thực hiện BHXH bắt buộc đối với toàn bộ người lao động có thu nhập… Cùng với đó, Việt Nam cần khắc phục bất hợp lý về chế độ hưu trí theo hướng linh hoạt hơn về điều kiện hưởng, hạn chế tình trạng hưởng BHXH một lần. Khuyến khích người lao động tham gia BHXH dài hơn, từng bước tăng tuổi nghỉ hưu, tăng tỷ lệ giảm trừ tiền lương hưu đối với người lao động muốn nhận chế độ hưu trí sớm...

Nguyễn Thúy
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang