XÃ HỘI
Cập nhật 11:27 | 26/04/2017 (GMT+7)
.

Bảo đảm an ninh nguồn nước - không thể chần chừ

07:42 | 20/04/2017
Theo các chuyên gia, Việt Nam đang đối mặt với những thách thức lớn về an ninh nguồn nước, đặc biệt trong bối cảnh chịu nhiều tác động từ biến đổi khí hậu. Nguy cơ thiếu nước không còn là dự báo mà đã hiện hữu. Tuy nhiên, quản lý nguồn nước vẫn còn tình trạng chồng chéo, “lắm mối tối nằm không”...

Thiếu nước đã hiện hữu

Theo số liệu đưa ra tại Hội thảo quốc tế về An ninh nguồn nước diễn ra ở Hà Nội ngày 19.4, 63% tổng lượng dòng chảy sông ngòi vào nước ta đến từ nước ngoài (Trung Quốc, Thái Lan, Myanmar, Lào và Campuchia) và 8 lưu vực sông liên quốc gia như sông Hồng, Mekong, Bằng Giang - Kỳ Cùng, sông Mã, sông Cả và sông Đồng Nai. Chỉ riêng với khu vực sông Mekong, tỷ lệ này đã chiếm tới 90%, còn sông Hồng trên 50%. Bên cạnh đó, sự phân phối nguồn nước không đều cả về thời gian và không gian. Nơi mưa nhiều như vùng Bạch Mã (Thừa Thiên - Huế) lên đến 8.000mm/năm, trong khi Phan Rang (Ninh Thuận) và Phan Rí (Bình Thuận) chỉ có 400 - 700mm/năm. Tổng lượng dòng chảy bề mặt thay đổi rõ giữa các mùa trong năm, chiếm khoảng 80% trong mùa mưa. Sự hình thành các đập thủy điện ở thượng nguồn làm tình trạng mất cân đối nguồn nước càng thêm trầm trọng.

Bên cạnh đó, nhu cầu nước cho sản xuất và tiêu dùng tăng nhanh. Năm 1990, cả nước cần khoảng 50 tỷ mét khối, năm 2000 là 65 tỷ mét khối, năm 2010 khoảng 72 tỷ mét khối. Theo đánh giá của Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam, đang có tình trạng mất cân bằng giữa nhu cầu dùng nước và khả năng dự trữ nước. Cả nước có khoảng 7.500 hồ chứa nước và đập dâng với dung tích khoảng 20 tỷ mét khối nước, trong khi đó, riêng nhu cầu nước dự kiến đến năm 2020 của một số lĩnh vực do Bộ NN - PTNT quản lý đã lên tới khoảng 125 tỷ mét khối nước.

Phó Giám đốc Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam Trần Đình Hòa cho biết, theo chỉ tiêu đánh giá của Hội Tài nguyên nước quốc tế (IWRA), quốc gia thiếu nước nếu chưa có đến 4.000m3/người/năm. Với dân số nước ta như hiện nay, bình quân đầu người chỉ nhận được khoảng 3.370m3/năm từ nguồn nước nội sinh, do vậy có thể coi là quốc gia thiếu nước. Trong bối cảnh Việt Nam được dự báo là một trong số các quốc gia chịu tác động lớn nhất của biến đổi khí hậu, thêm vào đó, ý thức sử dụng tiết kiệm và hiệu quả nước chưa cao, vẫn còn tâm lý coi nước là tài nguyên vô tận, nguy cơ thiếu nước không chỉ còn là dự báo mà đã hiện hữu, ông Hòa nói.

Thay đổi nhận thức và hành động

Biến đổi khí hậu đang làm cho các thách thức về nguồn nước trở nên phức tạp và rất khó lường. Việc bảo đảm an ninh nguồn nước vì vậy càng có vai trò đặc biệt quan trọng. Các chuyên gia cho rằng, để tránh nguy cơ về an ninh nguồn nước, Việt Nam cần tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt với các nước trong khu vực, để cùng bảo vệ, chia sẻ, khai thác công bằng và hiệu quả nguồn tài nguyên nước. Bên cạnh đó, cần có một hệ thống chính sách, pháp luật, chiến lược về tài nguyên nước hoàn chỉnh, nhằm nâng cao hiệu quả, hiệu lực công tác quản lý, bảo vệ khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm tài nguyên nước. Đồng thời, cần thay đổi nhận thức và hành động ở mỗi địa phương cũng như từng người dân trong bảo đảm an ninh nguồn nước. Các nhà quản lý, nhà khoa học phải đưa ra nhiều thông tin, giải pháp hữu ích liên quan đến bảo đảm an ninh nguồn nước.

Phó Giám đốc Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam Trần Đình Hòa bổ sung, hiện vẫn còn tình trạng chồng chéo trong quản lý tài nguyên nước khi các Bộ NN - PTNT, Tài nguyên - Môi trường, Công thương đều có trách nhiệm quản lý. Hay tại các đô thị, hệ thống cấp thoát nước thuộc ngành xây dựng quản lý, còn vấn đề môi trường lại thuộc ngành môi trường. Do vậy, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành trong quản lý tài nguyên nước để hướng tới bảo đảm an ninh nguồn nước.

Chủ tịch Hội Đập lớn Việt Nam, GS. TSKH Phạm Hồng Giang cho rằng, mặc dù nhận thức về an ninh nguồn nước trong các cấp quản lý đã rõ, song đến nay ông vẫn có cảm giác dường như chúng ta đang rơi vào tình trạng “lắm mối tối nằm không” vì không có bộ, ngành nào công bố chiến lược bảo đảm an ninh nguồn nước cho quốc gia. “Bây giờ, vấn đề an ninh nguồn nước đã nghiêm trọng, không thể chần chừ được nữa. Do vậy cấp thiết phải có chiến lược bảo đảm an ninh nguồn nước, sử dụng tài nguyên nước hợp lý”, ông Giang nói.

Vũ Thủy
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang