XÃ HỘI
Cập nhật 11:18 | 23/07/2017 (GMT+7)
.

Đi tìm đồng đội trên đất Lào

08:29 | 21/03/2017
Trong cuộc chiến tranh chống đế quốc Mỹ, Việt Nam có hàng nghìn chiến sĩ tình nguyện hy sinh tại chiến trường Lào. Hơn bốn mươi năm qua, công tác tìm kiếm hài cốt các liệt sĩ vẫn luôn được chú trọng. Nhưng… chiến trường bao la, có những người nằm trên đất bạn chưa thể trở về. Phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân có dịp theo chân những chiến sĩ đặc biệt của Quân đội nhân dân Việt Nam làm nhiệm vụ tìm kiếm đồng đội đã hy sinh trên mảnh đất đầy nắng, gió và cả sự đau thương ấy.

Kỳ 1: Pha Thí - khúc ca bi hùng

Trong chiến tranh, quân đội Mỹ từng lập một trạm kiểm soát không lưu ở Pha Thí để điều phối máy bay ném bom trên toàn cõi Đông Dương. Chỉ trong một phạm vi hẹp, hàng nghìn chiến sĩ quân tình nguyện Việt Nam đã hy sinh trong trận chiến chiếm giữ điểm cao này. Cho đến hôm nay, hàng trăm hài cốt của các liệt sĩ vẫn nằm sâu dưới lòng đất Pha Thí.

Những nắm xương chôn vội
Theo chân Đội công tác đặc biệt (Quân khu 4), điểm đến đầu tiên của chúng tôi là ngọn Pha Thí - huyện Sầm Nưa - tỉnh Hủa Phăn của nước bạn Lào. Pha Thí nằm cách trung tâm huyện Sầm Nưa 80km. Khu vực này tách biệt hẳn với cuộc sống bên ngoài, xung quanh chỉ có rừng, núi…


Đội quy tập tìm kiếm khu vực Pha Thí

Pha Thí ngổn ngang đất cát. Đội công tác đặc biệt đang tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở gần chân núi. Cứ vài phút, một miếng xương, một viên đạn, một chiếc lược... lại được đưa lên mặt đất. Anh Trịnh Xuân Cả - Trung đội trưởng, phụ trách đội tìm kiếm khu vực Pha Thí cho biết: “Từ thông tin do bạn cung cấp, chúng tôi đã đến đây tìm các bác. Có 5 bác đã được đưa về nơi tập kết, chúng tôi đang tiếp tục khai quật khu vực này, dự kiến sẽ còn nhiều trường hợp khác vì qua khảo sát, chúng tôi thấy rất nhiều xương”.

Anh Cả cũng cho biết, đặc điểm chung của các hài cốt liệt sĩ ở Pha Thí là không còn nguyên vẹn. Họ được chôn lấp vội vàng trong bom đạn nên không được quấn bằng tăng, bạt, dù, võng… như ở nhiều nơi khác. Chính vì thế, sau hơn 40 năm, nhiều hài cốt đã phân hủy gần hết. Hơn nữa, Pha Thí là nơi từng bị giặc Mỹ đánh phá, ném bom nhiều ngày đêm, có những chiến sĩ của ta khi mới hy sinh cũng đã không thể nhận dạng. Có những liệt sĩ, khi được khai quật, các di vật vẫn nguyên nhưng chỉ còn lại đôi ba mảnh xương nhỏ.

Pha Thí đến giờ vẫn là một địa thế hiểm trở. Rừng nguyên sinh bao quanh chân núi khá rậm rạp. Trước kia, để đến được nơi này, các chiến sĩ của ta chỉ có một cách là hành quân cả ngày đường. Để lên được đỉnh Pha Thí - nơi Mỹ đặt trạm không lưu, chỉ có một đường mòn nhỏ leo theo vách núi. Tại đây, có nhiều chỗ phải đặt cầu thang sắt để leo lên. Theo các cựu chiến binh từng chiến đấu ở nơi này, Pha Thí giờ còn rậm rạp hơn thời chiến tranh. Chính vì thế, công tác tìm kiếm liệt sĩ cũng không dễ dàng. Hơn nữa, Pha Thí còn sót lại rất nhiều bom, mìn. Ngày nào đội tìm kiếm hài cốt cũng đào được vài quả đạn còn nguyên…


Mó nước duy nhất ở Pha Thí

Mỗi ngày từng bị hàng trăm trận bom oanh tạc

Vừa dẫn chúng tôi đi thăm Pha Thí, Thượng tá Hoàng Văn Trân - Đội trưởng đội công tác đặc biệt, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Thanh Hóa vừa nói về địa danh bi tráng này. Đỉnh Pha Thí cao 1.780m so với mặt nước biển. Nơi đây, đế quốc Mỹ từng đặt trạm kiểm soát không lưu để điều động máy bay từ Thái Lan sang oanh tạc 3 nước Đông Dương. Ở điểm cao này, đã có khoảng 1.000 chiến sỹ của ta ngã xuống trong quá trình đánh chiếm và bảo vệ Pha Thí.

Cựu chiến binh Dương Mạnh Việt - 67 tuổi - nguyên chiến sĩ đại đội 62, tiểu đoàn 923, trung đoàn 766 - Bộ Tư lệnh quân tình nguyện 959 - người từng trực tiếp chiến đấu ở điểm cao Pha Thí trầm ngâm nhớ lại những ngày đau thương trên mảnh đất này: “Ngày 12.1.1968, không quân Việt Nam đánh bom vào Pha Thí, đến tháng 3.1968, ta giải phóng được Pha Thí và đánh tan 5 tiểu đoàn tại đây. Đến tháng 11.1968, địch dùng 11 tiểu đoàn đánh ra vùng Mường Son, Huội Mạ, Khăm Mun… và 11 tiểu đoàn đánh các hướng khác. Bao vây toàn bộ Pha Thí từ tháng 11.1968 nhưng đến đầu tháng 2.1969 địch mới chính thức mở cuộc tấn công tại đây. Đó là những ngày ác liệt nhất. Mỗi ngày khoảng 100 lượt máy bay Mỹ ném bom xuống Pha Thí. Vòng vây càng ngày càng siết chặt. Lúc ấy chúng tôi có 1 đại đội chốt trên đỉnh và 1 đại đội  chốt toàn bộ mặt tiền cầu thang. Sở chỉ huy được đặt ngay dưới chân cầu thang do đồng chí Đỗ Ngọc Động là tiểu đoàn trưởng, Nguyễn Văn Thóc là chính trị viên. Khi ấy, cứ thấy máy bay là anh em bắn pháo lên. Toàn bộ núi Pha Thí trắng toát không còn cây cối vì trên trời thì máy bay dội bom đạn xuống, dưới thì pháo bắn lên, rền rã suốt 35 ngày đêm. Tôi nhớ nhất ngày 30, đồng chí Thóc điện về Bộ Tư lệnh xin cấp sẵn mỗi đồng chí 1 bộ vải liệm vì anh em hy sinh hết cả, không có gì chôn cất. Sau cuộc điện đàm đó, liên lạc bị cắt đứt. Đến ngày thứ 35, Trung đoàn bảo vệ Thủ đô sang giải vây, anh em chúng tôi mới sống sót. Cả tiểu đoàn khi ấy chỉ còn lại 35 người”.


Khu vực sân bay cũ trên đỉnh Pha Thí

Theo cựu chiến binh Dương Mạnh Việt, Pha Thí trong ông không chỉ là những ngày bị bom đạn oanh tạc mà còn là những ngày gian khó khôn tả của lực lượng tình nguyện đóng chốt tại đây. Ở Pha Thí chỉ có 1 mó nước nhỏ nằm gần chân núi. Mó nước này có mạch ngầm chảy ra nhưng cũng chỉ luôn có chừng hơn 1 khối nước. Hai bên chiến tuyến luôn phải tìm cách giành giữ “mỏ nước” duy nhất này. Ta thường xuyên cử một tiểu đội canh giữ mó nước này. Có những lần, địch bắn phá, cả tiểu đội hy sinh…   

Kể về 35 ngày đêm mà phần chết nhiều hơn sống ấy, cựu chiến binh Dương Mạnh Việt vẫn không khỏi nghẹn ngào. Trong lúc bom đạn kề cận, các chiến sĩ của ta phải chốt trong hang đá lưng chừng núi. Những ngày đầu còn lương khô và nước uống nhưng càng về sau bom đạn càng ác liệt, lương khô cạn dần, nước không còn giọt nào. Mỗi ngày, một người được 1 miếng lương khô bằng nửa ngón tay và nhai gạo sống. Các chiến sĩ thường xuyên phải dùng túi nilon hứng sương đêm để nhấm lấy sức. Thậm chí, để không bị chết vì khô kiệt, đôi khi phải bắt thạch sùng, thằn lằn, chuột để ăn sống. Tuy nhiên, nguồn thực phẩm “tươi” này cũng không có nhiều nên cũng đã có nhiều người phải… uống nước giải của chính mình để bảo toàn mạng sống và giữ sức cầm cự, chiến đấu…

Hoàng Phương
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang