Chưa lấy được niềm tin

Hà Nội: y tế cơ sở khám 10 bệnh nhân/ngày

Chưa nói đến vùng sâu, vùng xa hay những địa phương còn nhiều khó khăn về điều kiện KT – XH, ngay tại Hà Nội, các trạm y tế xã, phường cũng chưa thu hút được bệnh nhân đến khám chữa bệnh. Nhiều trạm y tế chỉ khám trung bình khoảng 10 bệnh nhân mỗi ngày. Các trạm y tế xã đạt được chỉ tiêu tối đa là khám 0,6 lượt/người/năm phần lớn đều do có các đợt chiến dịch khám sức khỏe cho người cao tuổi, khám cho các đối tượng chính sách; còn ở trạm y tế phường chỉ đạt trên 0,1 lượt/người/năm. Khi bị ốm, người dân thường lên thẳng tuyến trên, đặc biệt là ở các phường nội thành. Kể cả bệnh nhân bảo hiểm y tế cũng không mấy mặn mà với trạm y tế xã.

Nguyên nhân là các trạm y tế không đáp ứng được yêu cầu của bệnh nhân cả về cơ sở vật chất lẫn chất lượng nguồn nhân lực. 97,6% trạm y tế phường, xã, thị trấn đạt chuẩn quốc gia về y tế nhưng cơ sở vật chất lại đã xuống cấp do hầu hết các trạm đều xây dựng từ những năm 1989 - 1990, tu sửa lại để đạt chuẩn. Toàn TP Hà Nội đang có tới hơn 300 trạm y tế cần được đầu tư sửa chữa hoặc xây mới. Một số trạm y tế, nhất là khu vực nội thành như quận Hoàn Kiếm, Đống Đa diện tích quá hẹp, chưa được 50m2 trong khi theo tiêu chí về chuẩn quốc gia giai đoạn 2011- 2020, diện tích đất tối thiểu cho 1 trạm y tế ở nội thị là 60m2 và diện tích xây dựng và sử dụng khối nhà chính phải từ 150m2 trở lên. Một điều đáng buồn khác, mặc dù trang thiết bị y tế của các trạm y tế xã, phường được đầu tư khá đầy đủ từ các nguồn kinh phí khác nhau nhưng đến nay nhiều thiết bị đã cũ, lạc hậu, hoặc hỏng do cán bộ không biết sử dụng. Tình trạng nơi có trang thiết bị thì không có bác sỹ và nơi có bác sỹ lại không có trang thiết bị y tế phù hợp không phải là hiếm. Thành phố đang thiếu 91 bác sỹ và 499 dược sỹ cho các trạm y tế, trong số bác sỹ hiện có tại trạm y tế mới có 52/486 bác sỹ có trình độ chuyên khoa I (chiếm 10,7%). Ngoài chế độ đãi ngộ chưa tương xứng, việc thiếu cơ hội để được sử dụng kiến thức và trình độ chuyên môn cũng là một phần cản trở việc bác sỹ về trạm y tế làm việc.

Sẽ sửa một số chính sách

Tại Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị 06-CT/TƯ của Ban Bí thư TƯ về củng cố và hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở, hàng loạt bất cập của mạng lưới y tế cơ sở cả về tổ chức, nhân lực, trang thiết bị và chính sách đã được những người trong cuộc chỉ ra. Những hạn chế này khiến người bệnh chưa tin tưởng vào hệ thống y tế cơ sở và thường trực suy nghĩ “thà vượt tuyến còn hơn”.

Y tế cơ sở là đơn vị y tế đầu tiên tiếp xúc với người dân, giữ vị trí rất quan trọng trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu, đặc biệt là đối với các vùng khó khăn, miền núi, vùng cao, vùng sâu, vùng xa, đối với người nghèo. Lãnh đạo Bộ Y tế cũng đã xác định, củng cố mạng lưới y tế cơ sở trong đó có tuyến huyện, đặc biệt là tuyến xã là 1 trong 4 nhiệm vụ đầu tiên và trọng tâm của ngành y tế trong thời gian tới.

Bộ trưởng Bộ Y tế PGS.TS Nguyễn Thị Kim Tiến cho rằng, mạng lưới y tế cơ sở cần được củng cố ở cả 4 lĩnh vực tổ chức, nhân lực, trang thiết bị và chính sách. Ngoài trạm y tế, y tế thôn, bản, ngành y sẽ quan tâm hơn nữa đến các bệnh viện tuyến huyện, trung tâm y tế dự phòng và cả phòng y tế. Bộ Y tế sẽ kiến nghị, đề nghị sửa một số chính sách để thống nhất thực hiện quản lý theo ngành dọc, nghĩa là các trung tâm y tế huyện sẽ là đơn vị trực thuộc Sở Y tế; Trạm y tế xã, phường, thị trấn là đơn vị chuyên môn, kỹ thuật trực thuộc Trung tâm y tế huyện, quận, thị xã. Riêng các TP lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh… có thể vẫn duy trì phòng y tế. “Một bất cập nữa là vấn đề quy hoạch phân bố Bệnh viện huyện và Trạm y tế theo địa bàn hành chính. Thực tế, hiện chúng ta chưa có quy hoạch này, lỗi một phần là do Bộ Y tế, địa phương. Đây cũng là một vấn đề cần được nghiên cứu trong thời gian tới”, Bộ trưởng Bộ Y tế khẳng định.

Bên cạnh đó, ngành y tế sẽ xem xét và cân nhắc về việc biên chế bác sỹ về các Trạm y tế. Thực tế, các Trạm y tế phường ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh không thể thực hiện khám chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế vì người dân thường tới bệnh viện luôn. Ngay tại nhiều trạm y tế ở nông thôn, trừ trạm y tế có khám chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế thì mới có khoảng 20 - 30 người tới khám/ngày, còn không mỗi ngày chỉ 2 - 3 bệnh nhân. Vì vậy, ngành y tế sẽ xem xét việc tại Trạm y tế có nhất thiết phải có bác sỹ hay không? Kinh nghiệm một số nước là các Trạm y tế có cán bộ điều dưỡng thực hành, chủ yếu làm công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu, tiêm chủng mở rộng, phòng chống bệnh không nhiễm trùng, vệ sinh môi trường…

Tới đây, Bộ Y tế sẽ tổ chức hai hội nghị lớn để phổ biến và đẩy mạnh việc xây dựng mô hình Bác sỹ gia đình, trước mắt là làm thí điểm tại TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Cần Thơ; đồng thời tập trung triển khai đề án bệnh viện vệ tinh. Bộ Y tế cũng sẽ nghiên cứu và đề xuất những chính sách khuyến khích trong đào tạo và thu hút cán bộ, nhất là những cán bộ ở vùng sâu, vùng xa...