Nâng sức cạnh tranh cho ngành dược

Để góp phần tích cực gia tăng tính cạnh tranh cho dược phẩm, Bộ Y tế đã phát động cuộc vận động “Người Việt ưu tiên sử dụng thuốc Việt” với mục tiêu để người tiêu dùng trong nước nhận thức đúng được khả năng sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp dược, chất lượng của sản phẩm thuốc Việt Nam. Tuy nhiên, theo đánh giá của nhiều chuyên gia, thuốc trong nước hiện nay chỉ mới đáp ứng gần 47% nhu cầu sử dụng thuốc của người tiêu dùng.

Giá thành cao là một nguyên nhân khiến người tiêu dùng khó tiếp cận dược phẩm trong nước. Theo khảo sát của Hiệp hội sản xuất và kinh doanh dược tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, chỉ trong tháng 4.2012, giá nhiều mặt hàng thuốc đã có mức tăng cao hơn 40% so với tháng trước. Kết quả khảo sát 12.695 mặt hàng thuốc nội cho thấy, có tới 65 lượt mặt hàng tăng giá (chiếm 0,51%) với tỷ lệ tăng trung bình khoảng 16% trong khi thuốc ngoại có 43 lượt mặt hàng tăng giá (chiếm 0,33%) với tỷ lệ tăng trung bình khoảng 6,64%. Thuốc nội tăng giá chủ yếu do sự tăng giá của các yếu tố đầu vào như điện, nguyên phụ liệu, xăng dầu, chi phí vận tải và lương.

Phó trưởng Phòng Quản lý kinh doanh dược, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) Phan Hữu Chiến lý giải: “Quyền định đoạt giá thuốc hoàn toàn thuộc về các doanh nghiệp, còn Bộ có vai trò quan trọng trong việc quản lý giá thuốc trên thị trường, cụ thể như doanh nghiệp phải công bố giá chính xác, đồng thời phải kê khai đúng như giá bán thuốc thực tiễn”.

Thông tư liên tịch 50/2011/TTLT-BYT-BTC-BCT về quản lý giá thuốc có hiệu lực từ 1.6 tới đang được trông chờ như một liều thuốc hữu hiệu để điều trị căn bệnh tăng giá thuốc, đặc biệt là việc quản lý giá thuốc từ những khâu đầu tiên. Liệu Thông tư có giúp giảm bớt gánh nặng tiền thuốc trên vai người tiêu dùng hay không? Không ít chuyên gia cho rằng, Thông tư 50 còn nhiều kẽ hở khiến doanh nghiệp có thể lách được. Ví dụ, việc xem xét kê khai, kê khai lại giá thuốc thuộc thẩm quyền của tổ công tác liên ngành dựa trên cơ sở chi phí nhập khẩu, giá thành toàn bộ, chi phí lưu thông, mặt bằng giá trên thị trường nội địa. Với hàng trăm chi phí như vậy, sẽ khó khăn trong việc đối chiếu rõ ràng, chính xác. Quy định thặng số bán buôn toàn chặng đối với thuốc cung ứng cho các cơ sở khám, chữa bệnh do ngân sách nhà nước và Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả (tức tỷ lệ phần trăm được lãi phải tuân thủ theo quy định của nhà nước trong suốt quá trình cung ứng thuốc) - biện pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng loạn giá như hiện nay, ngăn chặn doanh nghiệp tự ý đẩy giá - cũng chưa được đề cập tại Thông tư này.

Dược phẩm trong nước kém sức cạnh tranh còn vì “mới chỉ sản xuất những loại thuốc thông thường, thuốc biệt dược và thuốc đặc trị không nhiều” - một chuyên gia y tế nhận xét. Để đạt được tiêu chuẩn của thị trường khó tính và chinh phục được lòng tin của người tiêu dùng và có thể tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của dược phẩm, điều kiện tiên quyết trong thập kỷ tới là phải hiện đại hóa công nghiệp dược Việt Nam, đặc biệt là công nghiệp bào chế và phải chuyển nhanh từ một nền công nghiệp dược phát triển theo chiều rộng sang nền công nghiệp hiện đại phát triển theo chiều sâu. Các doanh nghiệp sản xuất, phân phối, cung ứng thuốc trong nước phải tăng cường đầu tư, nghiên cứu, nâng cao chất lượng sản phẩm; mở rộng phát triển mạng, chủ động tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ, triển lãm quảng bá sản phẩm thuốc trong nước tạo cơ hội vươn lên, giữ vững và phát triển thị phần ở ngay thị trường trong nước. Theo nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Văn Truyền, cần phải tính tới việc nâng cao năng lực của doanh nghiệp từ đó thu hút FDI cho ngành dược.

Nhiệm vụ đặt ra cho các cơ quan quản lý là cần tăng cường tính khả thi và tính hữu hiệu của hệ thống văn bản pháp quy về dược, nhằm bảo đảm hiệu lực của công tác quản lý giá thuốc. Bên cạnh đó, cần chú ý đến tính hài hòa với quy chế dược của các nước trong khu vực và những thị trường đích của công nghiệp dược Việt Nam, hài hòa với những hướng dẫn chung của Tổ chức Y tế Thế giới, với các Hiệp định hợp tác quốc tế về dược cũng là mục tiêu quan trọng trong thời kỳ hội nhập hiện nay.