CHÍNH TRỊ
Cập nhật 18:18 | 21/07/2019 (GMT+7)
.

Quốc hội tiếp tục thảo luận về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước

12:09 | 31/05/2019
Sáng nay, 31.5, Quốc hội tiếp tục phiên họp toàn thể về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2018; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2019, quyết toán ngân sách nhà nước năm 2017. Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển điều hành phiên thảo luận.

Xử lý nghiêm sai phạm gây phiền hà với người dân, doanh nghiệp

Kết luận Phiên thảo luận toàn thể của QH về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển đánh giá, nhìn chung, không khí thảo luận rất sôi nổi, thẳng thắn, trách nhiệm và mang tính xây dựng. Nội dung, ý kiến rất phong phú, đa dạng, sâu sắc và bao quát mọi lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh,...; phản ánh nhiều vấn đề, nội dung, vụ việc được cử tri và nhân dân đặc biệt quan tâm. Đa số ý kiến ĐBQH đều cơ bản thống nhất với nội dung Báo cáo của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế, Ủy ban Tài chính - Ngân sách và Báo cáo của Kiểm toán Nhà nước.

Phó Chủ tịch QH nêu rõ, QH ghi nhận và đánh giá cao sự chỉ đạo và thực hiện quyết liệt các giải pháp của Chính phủ, các cấp, các ngành, sự phối hợp tốt của cả hệ thống chính trị trong thực hiện các Nghị quyết của QH về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) và ngân sách nhà nước (NSNN). QH biểu dương tinh thần phấn đấu của cộng đồng doanh nghiệp và các tầng lớp Nhân dân đã khắc phục khó khăn, vượt qua thách thức để hoàn thành và hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu kế hoạch phát triển KT-XH, NSNN năm 2018 và những tháng đầu năm 2019 theo Nghị quyết của QH, tạo tiền đề quan trọng cho các năm tiếp theo.


Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển phát biểu kết luận về nội dung điều hành thảo luận về kinh tế - xã hội, quyết toán ngân sách nhà nước năm 2017
Ảnh: Lâm Hiển

Về nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới, Phó Chủ tịch QH chỉ rõ, nhiều ý kiến đại biểu thống nhất các nhiệm vụ cụ thể để thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH, NSNN năm 2019 như báo cáo của Chính phủ. Đồng thời, đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm hơn đến việc hoàn thiện thể chế, triển khai thi hành các luật như Luật Quy hoạch, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; có các giải pháp xử lý các vấn đề vướng mắc liên quan đến các dự án đầu tư công tư (PPP). Tiếp tục giảm bớt thủ tục hành chính một cách thực chất, mạnh mẽ hơn, xử lý nghiêm các sai phạm gây phiền hà đối với người dân và doanh nghiệp; tập trung đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, các công trình trọng điểm quốc gia, các dự án giao thông; đổi mới thủ tục giải ngân đầu tư công và khuyến khích sự tham gia của khu vực kinh tế tư nhân vào các dự án, công trình. 

Quyết liệt thực hiện các giải pháp kiểm soát dịch bệnh ở gia súc, gia cầm, ổn định sản xuất, vấn đề quy hoạch và cung cấp thông tin đầy đủ để phục vụ hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, người dân; giải quyết các vướng mắc về đất đai. Có giải pháp căn cơ về đào tạo, giáo dục, phát triển nguồn nhân lực ở các vùng dân tộc thiểu số, miền núi; chú ý đến các bệnh viện ở vùng biên giới, hải đảo như bệnh viện quân dân y ở đảo Lý Sơn xuống cấp nghiêm trọng chưa được đầu tư.

Tập trung chỉ đạo và tổ chức tốt kỳ thi THPT và đại học năm 2019. Triển khai quyết liệt, đồng bộ để xử lý tình trạng “tín dụng đen”; giải quyết các vướng mắc trong xử lý nợ xấu. 

Xử lý nghiêm, kịp thời các vấn đề gây bức xúc trong xã hội như các hành vi quấy rối tình dục, xâm hại trẻ em; triệt phá các nhóm tội phạm, phòng ngừa tội phạm về ma túy có tổ chức, quy mô lớn, vấn đề cai nghiện ma túy, các vấn đề về bảo vệ môi trường. 

Có giải pháp kịp thời để giải quyết các vướng mắc trong và sau quá trình sắp xếp tổ chức, bộ máy ở các địa phương. 

Thực hiện nghiêm kỷ luật tài chính, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường quản lý tài sản công, tài chính công. 

Không dễ gì để mọi người “lấy đá ghè chân mình”

Theo ĐBQH Vũ Tiến Lộc (Thái Bình), điều khiến chúng ta lo lắng nhất là tốc độ cải cách thể chế vẫn còn chậm và chưa đạt được như kỳ vọng, chắc chắn sẽ ảnh hưởng lớn đến triển vọng phát triển dài hạn của nền kinh tế. Công cuộc cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh trong năm 2018 và những tháng đầu năm 2019 dù đã đạt được một số kết quả tích cực, nhưng chưa để lại nhiều dấu ấn đậm nét, mang ý nghĩa bứt phá như yêu cầu của Thủ tướng và Chính phủ. Chúng ta có tiến bộ so với chính mình nhưng vẫn chưa khép lại được khoảng cách với bạn bè và đối tác trong cuộc đua toàn cầu về môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh. Theo báo cáo xếp hạng của Ngân hàng Thế giới và Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm 2018, Việt Nam đã bị tụt hạng so với năm 2017. Chính phủ đặt ra mục tiêu đưa nước ta vào nhóm 4 nền kinh tế hàng đầu trong ASEAN về môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh vào năm 2020 nhưng hiện tại chúng ta mới đang được xếp hạng ở vị trí thứ 5 và thứ 7.

Thủ tướng và Chính phủ đã rất nỗ lực trong việc thúc đẩy cải cách và mở mang thị trường mà các hoạt động ngoại giao con thoi của Thủ tướng nhằm vận động việc phê chuẩn ký kết các FTA là một minh chứng..., nhưng tình trạng “trên nóng dưới lạnh” vẫn chưa được khắc phục triệt để. “Lạnh” ở đây không chỉ ở một số địa phương, mà còn ở ngay cấp Bộ ngành. Các Bộ, ngành vẫn chưa dành đủ thời gian và tâm lực cho cải cách thể chế, do vẫn còn đa mang quá nhiều dịch vụ công và thủ tục hành chính, ít chịu chuyển giao cho thị trường và phân cấp cho địa phương và cơ sở. Cơ chế xin-cho vẫn tồn tại, luật pháp vẫn chồng chéo, không nhất quá tiềm ẩn nhiều rủi ro và bó tay, bó chân các địa phương và doanh nghiệp, tranh chấp quyền anh, quyền tôi vẫn nặng nề… Cách làm thể chế hiện nay vẫn là Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành tự rà xét, tự đề xuất các biện pháp cắt giảm thủ tục, nhưng không dễ gì để mọi người có thể tự “lấy đá ghè chân mình”. Cách làm  này vì vậy ít mang lại hiệu quả và khó có thể tạo ra đột phá.


Ảnh: Lâm Hiển

Quốc hội nên giám sát chuyên đề về phân cấp, phân quyền

Từ những phân tích này, ĐB Vũ Tiến Lộc đề nghị nên có cách tiếp cận khác: Chính phủ cần tiếp tục tạo áp lực cải cách mạnh mẽ hơn từ trên xuống theo tinh thần của Nghị quyết 19, Nghị quyết 02, trên cơ sở lắng nghe ý kiến từ cơ sở, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo, lấy các chuẩn mực quốc tế tiên tiến làm khuôn mẫu, lấy những thực tiễn tốt làm gương soi, không cố “gò” các mô hình kinh doanh theo khả năng quản lý, mà quản lý phải nương theo và làm bệ đỡ thúc đẩy cho tự do sáng tạo và đề cao trách nhiệm trong kinh doanh. Bảo đảm quyền của người dân là mục tiêu, quản lý nhà nước chỉ là phương tiện. 

Cùng với đó là, giao cho các tổ chức độc lập, các hiệp hội doanh nghiệp, địa phương, cơ sở tiến hành rà xét tổng thể môi trường kinh doanh để kiến nghị với Quốc hội và Chính phủ. Trong từng bộ ngành, đề nghị giao nhiệm vụ rà xét đề xuất cắt giảm thủ tục hành chính cho các bộ phận độc lập thay vì để các cơ quan trực tiếp cấp giấy phép tiến hành rà xét và đề  xuất cắt giảm giấy phép theo kiểu “vừa đá bóng vừa thổi còi” như hiện nay. Cần tiến hành tổng kết các mô hình và thực tiễn cải cách thành công ở các Bộ ngành, địa phương tiên phong để nhân rộng ra cả nước. 

Theo ĐB Vũ Tiến Lộc, QH nên có chương trình giám sát chuyên đề về công tác xã hội hoá dịch vụ công và công tác phân cấp, phân quyền trong  quản lý hành chính của các Bộ ngành để thúc đẩy mạnh mẽ công tác này.

Không thể để trách nhiệm chung chung như hiện nay

Chưa đồng tình với phần giải trình của Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ, ĐBQH Thái Trường Giang (Cà Mau) đã giơ biển tranh luận. 

Chia sẻ với Bộ trưởng về việc tổ chức thi hai chung cũng giúp giải quyết một số vấn đề, nhưng ĐB Thái Trường Giang đề nghị Bộ trưởng xem xét đánh giá tác động gom thi hai chung này lại, và giao quyền tự chủ cho các trường đại học. “Căn bệnh thành tích trong giáo dục là trầm kha và cũng thể hiện ở các lĩnh vực khác, nhưng trong giải trình Bộ trưởng không làm rõ vấn đề này. Theo Bộ trưởng tình trạng này có nghiêm trọng không? Bộ trưởng cần có giải pháp để chấn hưng ngành giáo dục, không thể để giải pháp dẫn đến trách nhiệm chung chung như hiện nay”, ĐB Thái Trường Giang nhấn mạnh. 

Cương quyết đưa ra khỏi ngành những cán bộ giáo viên có sai phạm

Bộ trưởng Bộ GD - ĐT Phùng Xuân Nhạ cũng đã tham gia giải trình một số vấn đề bức xúc trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo. 

Về những tiêu cực, gian lận có tổ chức trong khâu chấm thi Kỳ thi THPT năm 2018 tại một số địa phương, gây bức xúc dư luận, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết có nguyên nhân cả về phía Bộ GD – ĐT và địa phương; đồng thời, xin nhận trách nhiệm về những tiêu cực này, đặc biệt là trong việc: tổ chức xây dựng các phần mềm chấm thi trắc nghiệm vẫn còn lỗ hổng kỹ thuật để các đối tượng xấu có thể lợi dụng để làm sai lệch kết quả thi; quán triệt quy chế và tập huấn nghiệp vụ ở một số khâu (nhất là khâu chấm thi) ở một số địa phương chưa chi tiết, hiệu quả chưa cao; công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát của Bộ GDĐT ở một số khâu tổ chức thi tại một số địa phương chưa sâu sát.

Bộ trưởng Bộ GD - ĐT Phùng Xuân Nhạ giải trình một số vấn đề trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo. 
Ảnh: Lâm Hiển

 Về phía các địa phương, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ chỉ rõ, Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh của một số địa phương chưa thực hiện đầy đủ vai trò chỉ đạo, tổ chức thi ở địa phương mình theo phân cấp, còn để xảy ra sai phạm; công tác lựa chọn cán bộ tham gia tổ chức thi (nhất là ở khâu chấm thi) ở một số địa phương còn chưa chặt chẽ, chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về phẩm chất và năng lực, thậm chí suy thoái biến chất, cấu kết với nhau để cắt xén hoặc vô hiệu hóa quy trình đã được quy định cụ thể để thực hiện hành vi gian lận nâng điểm thi cho thí sinh. 

Ngay sau khi nhận được thông tin phản ánh về gian lận thi THPT năm 2018 tại một số địa phương, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ GD - ĐT rà soát, đánh giá và hướng dẫn các địa phương xử lý. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công an đã chủ trì, Bộ GD - ĐT phối hợp điều tra xác minh để xử lý các tiêu cực và gian lận thi cử tại Hòa Bình, Sơn La và Hà Giang. Do tính chất phức tạp của vụ việc nên mặc dù Bộ Công an đã rất cố gắng và khẩn trương, đã áp dụng các biện pháp nghiệp vụ cao, huy động phương tiện kỹ thuật tiên tiến và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan nhưng công tác điều tra, xác minh vẫn chưa thể kết thúc sớm được. “Quan điểm của chúng tôi là xử lý nghiêm minh. Bộ GDĐT cũng đã đề nghị các địa phương xem xét, xử lý nghiêm những cán bộ, công chức, viên chức và phụ huynh có hành vi gian lận điểm thi cho con em mình cần cương quyết đưa ra khỏi ngành Giáo dục địa phương những cán bộ giáo viên có sai phạm”, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ khẳng định. 

Để khắc phục hạn chế của kỳ thi năm 2018, trong kỳ thi THPT quốc gia 2019, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết, ngành giáo dục đã đề ra một số giải pháp cơ bản. Cụ thể là, tăng cường quán triệt quy chế và tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác coi thi, chấm thi, thanh tra thi… và công an các địa phương được giao nhiệm vụ cũng như kỹ năng phòng chống, phát hiện các gian lận, nhất là gian lận sử dụng công nghệ cao. Điều động các trường ĐH, CĐ đến các tỉnh để phối hợp tổ chức thi theo nguyên tắc trường ĐH, CĐ địa phương không tham gia phối hợp tổ chức thi tại địa phương mình. Tăng cường thanh tra, kiểm tra công tác coi thi, chấm thi, nhất là các địa bàn có khả năng xảy ra tiêu cực trong thi cử. Bộ GD - ĐT trực tiếp chỉ đạo tổ chức chấm bài thi trắc nghiệm, giao nhiệm vụ cho các trường đại học chủ trì, đặt camera giám sát phòng lưu trữ đề thi/bài thi, phòng chấm thi 24/24 giờ; sửa đổi, nâng cấp, hoàn thiện phần mềm chấm thi trắc nghiệm theo hướng mã hóa dữ liệu toàn bộ dữ liệu chấm thi; “đánh phách điện tử” Phiếu trả lời trắc nghiệm; tăng cường tính bảo mật, có chức năng giám sát, kiểm soát chặt chẽ người dùng, đồng thời có thể phát hiện, truy xuất các tác động trái phép vào bài thi. Đối với việc chấm bài thi tự luận (Ngữ văn) do sở GD - ĐT chủ trì, quy định chặt chẽ hơn khâu chấm 2 vòng độc lập, thực hiện chấm kiểm tra tối thiểu 5% số bài thi, trong đó các bài đạt điểm cao phải được chọn để chấm kiểm tra. 

 Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cũng đề nghị các cấp ủy đảng, chính quyền, các đoàn thể và đặc biệt là các ĐBQH tăng cường giám sát, hỗ trợ ngành Giáo dục tổ chức Kỳ thi 2019 diễn ra thành công, lấy lại niềm tin của xã hội.

“Cá nhân tôi cũng rất bức xúc, lo lắng và thấy rõ trách nhiệm của mình”

Về bạo lực học đường, đạo đức nhà giáo, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết, cá nhân cũng rất bức xúc, lo lắng và thấy rõ trách nhiệm của mình.

Ngay khi xảy ra một số vụ việc này, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ GDĐT phối hợp với các địa phương khẩn trương kiểm tra, xử lý, trong đó yêu cầu xử lý nghiêm Ban giám hiệu, Giáo viên để xảy ra bạo lực học đường, vi phạm đạo đức nhà giáo.

Bộ GD - ĐT đã tham mưu cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành các Nghị định, Đề án về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường và xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học. Bộ cũng đã ban hành kế hoạch thực hiện Nghị định, Đề án này trong toàn ngành và nhiều văn bản, hướng dẫn triển khai thực hiện các nhiệm vụ phòng chống bạo lực học đường. 

Ngày 17.4.2019, Bộ GD - ĐT tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc về bảo đảm an ninh, an toàn trường học và phòng chống bạo lực học đường với gần 700 điểm cầu đến các quận/huyện của 63 tỉnh/thành phố, với sự tham gia của gần 20 ngàn đại biểu bao gồm từ trung ương đến cấp huyện, xã, trường nhằm đánh giá công tác phòng, chống bạo lực học đường, chỉ ra những tồn tại, nguyên nhân, hạn chế; đồng thời quán triệt các giải pháp khắc phục trong thời gian tới.

“Tới đây, chúng tôi tiếp tục đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp chính quyền, cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân viên, học sinh, cộng đồng về xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện phòng, chống bạo lực học đường. Chúng tôi nhận trách nhiệm chính trong việc để xảy ra bạo lực học đường. Tuy nhiên, để khắc phục tối đa tình trạng bạo lực học đường, rất cần sự quan tâm của gia đình, chăm lo của toàn xã hội, các cấp các ngành, đoàn thể ở trung ương và địa phương”, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đề nghị. 

Về đạo đức nhà giáo, với đội ngũ gần 1,5 triệu thầy cô, cán bộ quản lý, trong đó phần lớn các thầy cô tâm huyết, yêu nghề, cống hiến cho sự nghiệp đổi mới giáo dục, thực hiện tốt các qui định về đạo đức nhà giáo. Tuy nhiên, có một bộ phận sa sút đạo đức. Thừa nhận thực trạng này, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cũng chỉ rõ, “quan điểm của chúng tôi là xử lý nghiêm minh các vụ việc vi phạm đạo đức nhà giáo. Bộ GD - ĐT đã đề nghị các địa phương không bố trí đứng lớp các giáo viên vi phạm đạo đức nhà giáo, kiên quyết đưa ra khỏi ngành những trường hợp vi phạm nghiêm trọng đạo đức nhà giáo theo quy định của pháp luật. Chúng tôi cũng đã chỉ các cơ sở đào tạo giáo viên đổi mới chương trình đào tạo, xây dựng chuẩn đầu ra cho sinh viên gắn với chuẩn nghề nghiệp giáo viên, trong đó chú trọng tiêu chuẩn về đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng ứng xử sư phạm, tư vấn tâm lý học đường”. 

Nền kinh tế tuần hoàn – các bên đều thắng

Cũng liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp, ĐBQH Nguyễn Thị Lan (Hà Nội) khuyến nghị, để phát triển nền nông nghiệp bền vững, thân thiện với môi trường cần phát triển kinh tế tuần hoàn trong sản xuất nông nghiệp. 

ĐBQH Nguyễn Thị Lan (Hà Nội) phát biểu Ảnh: Lâm Hiển

Theo ĐB Nguyễn Thị Lan, trong nền kinh tế tuần hoàn, quá trình phát triển theo một chu trình khép kín và hầu hết các chất thải đều quay trở lại làm nguyên liệu sản xuất. Mô hình kinh tế tuần hoàn tạo ra sản phẩm có chất lượng cao giảm tối đa lãng phí thất thoát, giảm tối đa chất thải ra môi trường. Đây là điểm khác biệt lớn đối với nền kinh tế truyền thống, chỉ quan tâm khai thác tài nguyên nhằm tối đa sản lượng tạo ra lượng khí thải khổng lồ gây ô nhiễm môi trường. Mô hình kinh tế tuần hoàn rất cần thiết trong lĩnh vực nông nghiệp. Theo Tổ chức FAO, hàng năm 1/3 sản lượng của thế giới bị mất đi, trở thành rác thải, làm lãng phí và tiêu tốn trung bình đầu người 260 nghìn USD/người/ năm. 

Để rác thải tạo ra giá trị vật chất cho con người, các cường quốc về nông nghiệp như Hà Lan, Pháp đã thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp. ĐB Nguyễn Thị Lan cho biết, Việt Nam dù đạt nhiều kết quả nhưng phân tích theo chuỗi giá trị thì ngành nông nghiệp cần giải quyết cần giải quyết tồn tại: Một là, trong sản xuất, chúng ta quá chú trọng đến tìm cách tăng sản lượng, năng suất, chưa quan tâm đúng mức đến tiêu chí phát triển kinh tế bền vững, thân thiện với môi trường, chưa quan tâm đến dư thừa đầu vào của quá trình sản xuất như dư thừa phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cũng như các rủi ro với môi trường do dư thừa đầu vào gây ra. Hai là, chưa tính toán đầy đủ và chưa có giải pháp hiệu quả thất thoát lãng phí trong các khâu thu hoạch, sau thu hoạch và tiêu dùng. Theo tổ chức FAO thì thất thoát, lãng phí trong chế biến, tiêu dùng nông sản của Việt Nam gấp 7 lần so với Hà Lan. Ba là, nhận thức chung của xã hội về phát triển nền nông nghiệp tuần hoàn khép kín từ sản xuất, tiêu dùng và tổ chức sản xuất theo hướng hiệu quả cao, phát triển bền vững, thân thiện với môi trường, hạn chế chất thải chưa đồng bộ. 

“Với tư duy kinh tế tuần hoàn, không có gì bị bỏ đi, các bên đều chiến thắng trong chuỗi giá trị của chu trình sản xuất khép kín, chúng ta có thể triển khai phát triển công nghệ cao trong tái chế để tái sử dụng rác thải trong nuôi trồng, chế biến nông lâm thủy sản để tạo ra giá trị gia tăng cao. Đặc biệt chúng ta có thể nghiên cứu áp dụng công nghệ cao để xử lý rác thải…”, ĐB Nguyễn Thị Lan khẳng định. Trên cơ sở này, đại biểu kiến nghị Đảng, Nhà nước cần có chủ trương ưu tiên phát triển nền nông nghiệp tuần hoàn và chính sách đồng bộ để thúc đẩy sự thu hút sự tham gia của toàn xã hội trong chuỗi sản xuất tiêu thụ nông sản. Có chính sách nâng cao nhận thức và tư duy của toàn xã hội về nông nghiệp tuần hoàn thông qua chương trình đào tạo từ các cấp bậc phổ thông đến đại học thông qua các chương trình khuyến nông. Cần có chính sách đầu tư cho nghiên cứu, đầu tư nguồn lực cho hệ thống quản lý, quản lý quản trị sản xuất và các công nghệ tương thích để phát triển nền nông nghiệp tuần hoàn để từ đó lan tỏa ra các nền kinh tế khác để góp phần định hướng lại nền nông nghiệp trong tiến trình tái cơ cấu ngành để chúng ta sẵn sàng,chủ động tham gia vào cuộc cách mạng với chất lượng và hiệu quả - một cuộc cách mạng đầy hứa hẹn nhưng cũng không ít thách thức đòi hỏi sự sáng tạo không ngừng. 

Dập dịch như diệt giặc

Trong 60 ĐBQH đã phát biểu tại Phiên thảo luận về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước thì có 18 ĐBQH đề cập đến vấn đề nông nghiệp. “Chúng tôi đã ghi chép đầy đủ và tiếp thu trong quá trình chỉ đạo tới đây”, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường khẳng định trước QH. 

 
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường  giải trình về một số vấn đề được ĐBQH quan tâm
Ảnh: Lâm Hiển

Tiếp đó, giải trình về một số vấn đề được ĐBQH quan tâm, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết, năm 2018, chúng ta đã đạt được kết quả tăng trưởng về nông nghiệp rất tốt, xuất khẩu nông sản được 40,02 tỷ USD. Đây là kết quả rất cao thể hiện sự nỗ lực cố gắng của hệ thống chính trị, người nông dân và các thành phần kinh tế. Tổng quan chung, lĩnh vực nông nghiệp có cố gắng trong một bức tranh toàn cầu rất khó khăn.

Riêng dịch tả lợn, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường nêu rõ, đây là vấn đề rất lớn, lịch sử chưa bao giờ xảy ra với chúng ta. Bệnh này do loại virus gây ra, hết sức nguy hiểm vì khi tấn công vào đàn lợn gây tỷ lệ chết 100%. Loại vi rút này tồn tại rất lâu trong môi trường tự nhiên, kể cả điều kiện bất thuận, lây truyền rất nhanh qua nhiều con đường. Và quan trọng nhất, đến giờ phút này, gần 100 năm nhưng thế giới không có vắc xin phòng và không có thuốc chữa. Cho nên đây là loại bệnh cực kỳ nguy hiểm cho ngành hàng chăn nuôi lợn trên thế giới và nước ta. 

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường, nước ta ý thức được vấn đề này vì chăn nuôi lợn chiếm tỷ trọng rất lớn trong nông nghiệp. Ngay từ đầu khi dịch bệnh xảy ra tại Trung Quốc, ngày 23.8.2018, chúng ta đã ý thức được vấn đề này, chính vì thế ngày 30.8, chỉ sau 1 tuần, chúng ta đã ban hành công điện khẩn đến tất cả các địa phương, các ngành yêu cầu tăng cường accs biện pháp ngăn chặn từ xa, bằng các biện pháp biên giới.... Thủ tướng Chính phủ đã ban hành ngay Công lệnh, ban hành Chỉ thị và ngày 19.9, chỉ sau hai tuần, Phó Thủ tướng Chính phủ đã trực tiếp chỉ đạo Hội nghị trực tuyến, Bộ NN và PTNT đã mời đại diện của Thú y thế giới, chỉ đạo tất cả các địa phương, cảnh báo xây dựng kế hoạch về vấn đề này. Chúng ta đã chỉ đạo 4 Hội nghị ở 4 vùng, tổ chức diễn tập tại Lào Cai để nhận dạng, ngăn ngừa lan truyền. Chúng ta đã ban hành 50 văn bản, các địa phương đều vào cuộc rất tích cực

Phân tích nguyên nhân và thiệt hại do dịch tả lợn châu Phi gây ra ở một số địa phương của nước ta, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường nêu rõ, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị, Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu tinh thần chỉ đạo, các văn bản trung ương và địa phương với tinh thần thông điệp chung là dập dịch như diệt giặc, phòng là chính vì bệnh này không có thuốc trừ. “Cả hệ thống chính quyền vào cuộc và người đứng đầu chính quyền địa phương phải trực tiếp là người đôn đáo và chỉ đạo biện pháp phòng trừ ở địa phương. Và toàn dân tham gia thì chúng ta mới thành công. Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu đây là sống chung lâu dài với bệnh và có biện pháp tổng thể trước mắt, trung hạn và lâu dài. Đầu tiên cố gắng ngăn chặn không xảy ra dịch bệnh, an toàn sinh học là vũ khí duy nhất. Tất cả các doanh nghiệp lớn nếu làm triệt để biện pháp an toàn sinh học chưa xảy ra. Nếu như làm được điều này chúng ta ngăn không để dịch lan tỏa tiếp. Ở các khu vực chăn nuôi lớn gia cố thêm các điều kiện bảo đảm an toàn sinh học, khi điều kiện ổn định có thể tái đàn và có các biện pháp thú y để ngăn chặn”, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường nhấn mạnh. 


Ảnh: Lâm Hiển

Cũng theo Bộ trưởng Bộ NN và PTNT, hiện nay vẫn còn khoảng 94% đàn lợn sạch, không bị bệnh. Do đó phải tuyên truyền làm sao không đối mặt tiêu thụ thịt lợn, đây là giải pháp kỹ thuật, giảm thiểu kinh tế, giúp thịt lợn không xuống giá, đề phòng sốt tới đây vào quý III, quý IV đề phòng thiếu, vì nhiều nước xung quanh giá lợn rất cao rồi. Vừa qua, theo chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Công thương cùng Bộ NN và PTNN, các doanh nghiệp họp bàn chuyện này, dự trữ thịt đông lạnh và Chính phủ có chính sách khuyến khích về vấn đề này. Và không tăng đàn lúc này kể cả quy mô hộ nhỏ và lớn. Tập trung thúc đẩy các nhóm tăng trưởng khác ở khu vực chăn nuôi, chăn nuôi đại gia súc, đàn gia cầm, thủy sản… trên nguyên tắc tăng trưởng nhưng phải có liên kết chống rủi ro quy mô dịch bệnh, chống rủi ro thị trường. Tập trung các giải pháp trung hạn hơn là thúc đẩy nhanh các nghiên cứu khoa học. Bộ NN và PTNT và Bộ Khoa học và Công nghệ đang tập trung vào các giải pháp an toàn sinh học, nghiên cứu vắc xin làm tiền đề cho các nghiên cứu khác.

Về thực hiện chính sách hỗ trợ nông dân, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Tài chính, cùng Bộ NN và PTNN và các ngành tính toán. Nhà nước có chính sách hỗ trợ trên cơ sở nguyên tắc dịch xảy ra không ai muốn. Nhà nước chỉ cố gắng tối đa trong điều kiện cho phép để cùng trung ương, địa phương, người dân chung tay vào những lúc khó khăn nhất. Giải pháp căn cơ hơn, Thủ tướng Chính phủ đã giao ngành nông nghiệp tổng kết 10 năm phát triển ngành chăn nuôi. Từ đó với tình hình nhu cầu thế giới, tình hình biến đổi khí hậu, xây dựng kịch bản chiến lược mới, sẽ trình vào tháng 10 tới. Trên cơ sở đó bảo đảm kinh tế nông nghiệp bền vững trong đó có chăn nuôi, san sẻ rủi ro không tập trung vào một số nhóm đối tượng quá lớn như vừa qua. Nhấn mạnh lại tính chất vô cùng nguy hiểm của dịch bệnh này, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết, rất mong sự chia sẻ chung và có hỗ trợ giúp người nông dân. 

Không phải vấn đề nào cũng đổ trách nhiệm cho cơ sở

Đề cập đến lĩnh vực cải cách hành chính, ĐBQH Ngô Sách Thực (Bắc Giang) cho rằng, việc tăng cường áp dụng công nghệ để liên thông, giảm thủ tục, đơn giản hóa thủ tục và tăng khả năng tiếp cận của người dân vốn chưa có sự chuyển biến rõ nét. Theo kết quả khảo sát về cải cách thủ tục hành chính, thì chỉ số trễ hẹn, không xin lỗi còn cao; tỷ lệ người dân, doanh nghiệp tiếp cận thủ tục hành chính công cấp độ 3, 4 chỉ chiếm 7,1%, giao dịch thành công còn thấp hơn, trong khi tỷ lệ người dân nước ta sử dụng internet chiếm 60%. Và 69,8% người dân được hỏi đề nghị mở rộng các hình thức tiếp cận thông tin và dịch vụ ; 46,8% đề nghị tiếp tục đơn giản hóa thủ tục và 44,7^% đề nghị rút ngắn thời gian giải quyết.

ĐBQH Ngô Sách Thực (Bắc Giang) phát biểu Ảnh: Lâm Hiển

Các giải pháp đề ra, theo ĐB Ngô Sách Thực là nhiều nhưng cần có bộ tiêu chí đánh giá rõ trách nhiệm của người đứng đầu các bộ ngành, địa phương trong cải cách hành chính để thúc đẩy hơn việc thực hiện công tác này.  Qua giám sát và lắng nghe ý kiến người dân, hiện nay có nhiều việc cấp dưới đề nghị nhưng cấp trên không trả lời hoặc giải quyết chậm, nhất là vấn đề liên quan đến quy hoạch, dự án đầu tư, đất đai, môi trường. Việc chậm trễ dẫn đến mất cơ hội đầu tư nên cần chỉ đạo đưa các nội dung này vào cơ chế một cửa để rõ thời gian và trách nhiệm phản hồi. 

Qua khảo sát, điều tra xã hội trong ba cấp hành chính của địa phương trong 2017, 2018, ĐB Ngô Sách Thực cho biết, cấp xã đạt hài lòng cao nhất chứ không phải là cấp huyện. Điều này đặt ra 2 vấn đề: một là, chúng ta phải nhìn nhận rõ, không phải vấn đề nào cũng đổ trách nhiệm cho cấp cơ sở; hai là, phải phân cấp rõ hơn để bảo đảm một nền hành chính thông suốt. 

ĐB Ngô Sách Thực cũng đề nghị, để thúc đẩy cải cách cơ cấu kinh tế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh thì cần áp dụng công nghệ, cắt giảm thủ tục, công khai mức phí và tăng khả năng tiếp cận tín dụng cho người dân, doanh nghiệp, hợp tác xã và tăng nguồn vốn cho cơ cấu ngành nông nghiệp, đem lại lợi ích cho số đông hộ nông dân. Cần rà soát các quy định về ưu đãi đầu tư nước ngoài trước cuộc chiến thương mại với các nước lớn hiện nay cần thu hút đầu tư có chọn lọc, không phải bằng mọi giá, và kết nối giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp nước ngoài. Không để sự thua thiệt của doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp đầu tư nước ngoài. Kịp thời tháo gỡ những vướng mắc hiện nay để thu hút đầu tư, người dân, doanh nghiệp phấn khởi, yên tâm bỏ vốn vào đầu tư kinh doanh, phát triển sản xuất và dịch vụ. 

Qua thực hiện đầu tư công, ĐB Ngô Sách Thực đề nghị, cần phân tích rõ chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm đến cùng về tiến độ, chất lượng công trình, dự án; lược bỏ các khâu kiểm tra có ý kiến của các cơ quan nhưng không chịu trách nhiệm gì. Đây cũng là nguyên nhân của phiền hà và chậm tiến độ của các dự án công hiện nay mà nhiều ĐBQH đã phát biểu và so sánh giữa công và tư.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phải gắn liền với kiểm soát, quản lý để chống gian lận, bảo đảm trung thực trong đấu thầu dịch vụ công. Cần phân tích sâu, tại sao xã hội hóa dịch vụ công và sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập hiện nay còn rất chậm chạp và chất lượng một số dịch vụ còn thấp. ĐB Ngô Sách Thực đề nghị, phải thúc đẩy sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập để làm sao giảm gánh nặng cho ngân sách và phải xem đây là một mục tiêu mang tính bắt buộc. 

ĐB Ngô Sách Thực cũng đề nghị cần có giải pháp khắc phục tình trạng hiện nay trong khi tăng trưởng tín dụng ở mức độ giới hạn, để ổn định kinh tế vĩ mô dư địa tăng giảm lãi suất hạn hẹp, ngân sách Nhà nước phải đi vay để bù đắp bội chi và trả nợ hàng năm thì khoản chi chuyển nguồn ngân sách vẫn rất lớn.

Luật Quy hoạch chấm dứt tư duy nhiệm kỳ, điều chỉnh quy hoạch tùy tiện

Giơ biển tranh luận với ĐBQH Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình) về những ý kiến liên quan đến Luật Quy hoạch trong phiên thảo chiều 30.5, ĐBQH Phùng Văn Hùng (Cao Bằng) cho rằng, ĐB Phương Quảng Bình đã gay gắt, nêu lên những hạn chế yếu Qkém của Luật Quy hoạch, có nguy cơ làm đình trệ tất cả các dự án cũng như đe dọa đến nền kinh tế đất nước. “Nhận định này là sự phóng đại quá mức và phủ nhận công lao của QH, Chính phủ trong hai khóa 13, 14 cũng như nỗ lực của các ĐBQH trong 3 kỳ họp để thông qua Luật Quy hoạch”. Nhấn mạnh điều này, ĐB Phùng Văn Hùng chỉ rõ, Báo cáo kết quả giám sát tối cao của QH việc thực hiệc chính sách pháp luật về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị đã cho thấy vấn đề nổi cộm là việc sử dụng đất đai tại đô thị gây ra thất thoát, lãng phí, tham nhũng gây bức xúc trong dư luận xã hội; 70% khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai. Trong đó, nguyên nhân chủ yếu là do điều chỉnh quy hoạch. Những dự án gây bức xúc là những dự án lớn được điều chỉnh thường xuyên mà nhiều khi là do lợi ích tối đa của doanh nghiệp. 

ĐBQH Phùng Văn Hùng (Cao Bằng) phát biểu Ảnh: Lâm Hiển

Như vậy, cả một thời gian dài hệ thống quy hoạch của chúng ta không quy củ, tạo cho tư duy nhiệm kỳ, điều chỉnh thường xuyên. Đây là nguyên nhân sâu xa gây bức xúc xã hội thời gian qua. “Ban hành Luật Quy hoạch để cho hệ thống quy hoạch quy củ, có tầng nấc, đề cao tính tuân thủ để ngăn chặn hạn chế vừa qua. Đại biểu Phương nêu bức xúc như vậy. Nếu có như vậy thì trong báo cáo kinh tế - xã hội sẽ nêu ra. Nghị quyết 37 của Chính phủ nhằm hướng dẫn và giải thích pháp luật quy hoạch đến ngày 7.5.2019 mới được ban hành là quá muộn”, ĐB Phùng Văn Hùng nói. 

ĐB Nguyễn Ngọc Phương giơ biển để tranh luận lại ý kiến của ĐB Phùng Văn Hùng. Tuy nhiên, trước đó, trong phiên làm việc chiều 30.5, ĐB Nguyễn Ngọc Phương và ĐBQH Đỗ Văn Sinh (Quảng Trị) cũng đã tranh luận về nội dung này nên Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển đề nghị hai đại biểu gặp riêng để tiếp tục trao đổi, làm rõ.

Không bố trí nguồn lực, chính sách như “quả đẹp, chỉ để ngắm”

Những nỗ lực, sự cố gắng, quyết liệt của Chính phủ trong việc triển khai điều hành các mục tiêu, Nghị quyết của Đảng, Quốc hội đề ra tiếp tục nhận được sự ghi nhận, đánh giá cao của các ĐBQH trong phiên họp sáng nay. Nhờ đó, chúng ta đã đạt được những kết quả quan trọng. 

Đối với vùng đồng bào dân tộc, các ĐBQH nêu rõ, Đảng, Nhà nước, các cấp, các ngành và cả xã hội đã dành sự quan tâm sâu sắc chăm lo phát triển kinh tế vùng dân tộc thiểu số, miền núi, đời sống vật chất tinh thần của đồng bào đã được nâng lên rõ rệt. Các chính sách này đã góp phần đáng kể cải thiện cơ sở hạ tầng ngày càng được hoàn thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm, an sinh xã hội được bảo đảm, chính sách chính trị được ổn định, đồng bào cũng nỗ lực thực hiện tốt các chính sách góp phần không nhỏ vào phát triển KT – XH hàng năm trong công cuộc đổi mới và xây dựng đất nước. 

ĐBQH Leo Thị Lịch (Bắc Giang) phát biểu Ảnh: Lâm Hiển

Tuy nhiên, theo ĐBQH Leo Thị Lịch (Bắc Giang), mặt trái của cơ chế thị trường cũng đang tác động với vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Cụ thể là, khu vực này đang bị ảnh hưởng bởi hoạt động kinh tế phi chính thức gây bức xúc trong đồng bào dân tộc. Đại biểu phân tích, ai cũng biết, đất rừng và nước ngầm là tư liệu sản xuất, phát triển KT – XH, tạo sự sống, tồn tại của các đồng bào dân tộc, là vị trí chiến lược quốc phòng, an ninh bảo vệ lãnh thổ vững chắc biên cương của tổ quốc. Nhưng hiện nay một số nơi, đất rừng tự nhiên đang bị tàn phá trầm trọng, khai thác bừa bãi không đúng quy định ngày càng tăng. Rừng quý hiếm của cả nước đang mất dần. Đất bị phong hóa, sói mòn, sạt lở nghiêm trọng, nguồn nước mặt và nước ngầm phục vụ cho sản xuất, sinh hoạt đang ngày càng cạn kiệt. Môi trường bị ô nhiễm ngày càng nặng dẫn đến hệ lụy thời tiết, khí hậu diễn biến phức tạp, khó lường. Hạ tầng KT – XH, hạ tầng kỹ thuật xuống cấp, giao thông đi lại khó khăn, hiểm trở. Cuộc sống của đồng bào thiếu điều kiện sinh kế. Mặc dù Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách hỗ trợ nhưng vẫn còn rất nhiều khó khăn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống để tạo sinh kế của đồng bào, điển hình, cả nước hiện nay còn 221.754 đồng bào thiếu đất sản xuất, đồng bào đã canh tác lâu đời từ đất nông lâm trường hiện nay còn vướng mắc, chưa được giải quyết kịp thời. 


Ảnh: Lâm Hiển

Kết quả giám sát được nêu trong Nghị quyết số 112 của QH cho thấy: giao đất, giao rừng tỷ lệ thấp chỉ đạt 11,5%, việc cấp giấy chứng nhận đất chỉ đạt 10,7%. Nhiều đất ở, đất sản xuất, đất rừng ở vùng nông thôn, buôn sóc, bản làng nơi đồng bào sinh sống chưa được quy hoạch trong khi nơi này lại là nơi có đồng bào thuộc nhóm nghèo và nghèo nhất cả nước, kinh tế chậm phát triển nhất. “Chính sách ban hành với mục tiêu thì lớn, nhưng thực tế chính sách trực tiếp đến người dân thì nhỏ giọt, như người dân thường nói đó “đầu voi, đuôi chuột”. Nhấn mạnh điều này, ĐB Leo Thị Lịch cho biết, hiện vẫn còn một số chính sách đã hơn 3 năm ban hành chưa có nguồn lực để triển khai thực hiện. Đồng bào chờ đợi, mong mỏi không khác gì một loại quả đẹp chỉ để ngắm không ăn được. Cụ thể là Quyết định số 38 của Thủ tướng Chính phủ, Quyết định số 2086 đã được phê duyệt năm 2016, đến nay 2019 mới được ghi phân bổ nhưng vẫn chưa được bố trí nguồn lực thực hiện. Đây là chính sách hỗ trợ cho đồng bào đặc biệt khó khăn vì đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt giai đoạn 2016 – 2020 chỉ còn 1 năm là hết thời hạn đầu tư theo quyết định. Như vậy, bà con sản xuất theo thời vụ nên không đáp ứng được kịp thời, các yếu tố trên ảnh hưởng rất lớn đến quá trình tổ chức sản xuất, tác động không nhỏ tới đời sống tinh thần, thu nhập của đồng bào miền núi. Khó khăn lại càng khó khăn hơn.

Tạo sinh kế ổn định để đồng bào bám đất giữ rừng


Ảnh: Lâm Hiển

Để có giải pháp tích cực hơn đối với vùng đồng bào dân tộc, ĐB Leo Thị Lịch đề nghị 3 vấn đề:

Một là, ngoài báo cáo đánh giá chung, hàng năm Chính phủ cần có Báo cáo chuyên đề về đánh giá thực hiện các chính sách đầu tư phát triển kinh tế vùng dân tộc thiểu số, miền núi để các ĐBQH phân tích, đánh giá sâu hơn các chỉ tiêu kinh tế - xã hội và tiến độ thực hiện các chính sách vùng dân tộc thiểu số.

Hai là, Chính phủ tiếp tục nghiên cứu có chính sách đột phá cho cải tạo đất, tái sinh rừng tự nhiên, giải quyết các vướng mắc của đất nông, lâm trường, tăng cường giao đất, giao khoán rừng để đồng bào đủ tư liệu sản xuất, tạo sinh kế ổn định, bám đất giữ rừng, bảo vệ vững chắc vùng phên dậu chiến lược quốc phòng, biên giới quốc gia.

Ba là, Chính phủ sau khi ban hành các chính sách thì nguồn lực cần được bố trí bảo đảm tiến độ thực thi chính sách kịp thời để triển khai thực hiện cho bà con đồng bào dân tộc thiểu số.

P. Thúy - H. An - H. Ngọc - P. Thủy
Xem tin theo ngày:
Sự kiện nổi bật
Quay trở lại đầu trang