CHÍNH TRỊ
Cập nhật 22:39 | 18/11/2018 (GMT+7)
.
Phiên họp thứ 27 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội

Cho ý kiến về các báo cáo công tác của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các báo cáo của Chính phủ

12:46 | 14/09/2018
Tiếp tục chương trình làm việc Phiên họp 27, sáng 14.9, dưới sự điều khiển của Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu, UBTVQH đã nghe trình bày các báo cáo công tác của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác thi hành án và công tác phòng, chống tham nhũng năm 2018 và các báo cáo thẩm tra về nội dung này.

Chưa phát hiện trường hợp nào kết án oan người vô tội


Phó Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Du trình bày Báo cáo của Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao về công tác của tòa án   
Ảnh: Quang Khánh

Báo cáo của Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao về công tác của tòa án do Phó Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Văn Du trình bày cho biết: năm 2018 công tác giải quyết, xét xử các loại vụ án, các Tòa án đã hạn chế đến mức thấp nhất việc để các vụ việc quá thời hạn giải quyết theo quy định của pháp luật. Việc tranh tụng tại phiên tòa tiếp tục được chú trọng theo hướng thực chất, hiệu quả nên chất lượng xét xử được đảm bảo, tỷ lệ các bản án, quyết định bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Tòa án là 1,08%, đáp ứng yêu cầu QH đề ra. Việc xét xử các vụ án hình sự đảm bảo đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, chưa phát hiện trường hợp nào kết án oan người không có tội. Đã đưa ra xét xử kịp thời, nghiêm minh nhiều vụ án kinh tế, tham nhũng lớn. Hình phạt mà Tòa án áp dụng đối với các bị cáo tương xứng với tính chất, mức độ hành vi phạm tội, đúng quy định của pháp luật, vừa nghiêm khắc, vừa đảm bảo tính khoan hồng, đáp ứng được yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình hiện nay…

Bên cạnh các kết quả đạt được trên các mặt công tác, hoạt động của các Tòa án thời gian qua cũng còn một số hạn chế, thiếu sót: tỷ lệ giải quyết các vụ án hành chính và tỷ lệ quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm chưa cao; còn có trường hợp áp dụng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự không đúng. Ngoài ra, vẫn còn để xảy ra một số trường hợp cán bộ, công chức Tòa án có hành vi vi phạm bị xử lý kỷ luật…


Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga trình bày báo cáo thẩm tra về công tác của ngành tòa án  
Ảnh: Quang Khánh

Trình bày báo cáo thẩm tra về công tác của ngành tòa án, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cho biết, về công tác xét xử các vụ án hình sự, Ủy ban Tư pháp cơ bản tán thành với đánh giá của TANDTC về những kết quả đạt được và nhận thấy, năm 2018 công tác xét xử của Tòa án tiếp tục đạt được nhiều kết quả tích cực. Trong kỳ báo cáo, chưa phát hiện trường hợp nào kết án oan người vô tội. Chất lượng tranh tụng tại phiên tòa được tăng cường. Hình phạt mà Tòa án áp dụng cơ bản bảo đảm nghiêm minh, đúng pháp luật. Việc cho các bị cáo hưởng án treo được kiểm soát chặt chẽ; số bị cáo được hưởng án treo đúng pháp luật đạt 99,3%.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một tỷ lệ bản án, quyết định bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan. Một số trường hợp Tòa án tuyên mức án chưa tương xứng với tính chất và mức độ của hành vi phạm tội. Vẫn còn 43 trường hợp phải hủy án, 112 trường hợp phải sửa án. Còn 95 trường hợp cho hưởng án treo không đúng quy định, phải sửa án.

Đối với công tác giải quyết các vụ, việc dân sự, chất lượng chất lượng công tác này còn một số hạn chế. Còn 402 bản án tuyên không rõ, khó thi hành. Qua giám sát của Ủy ban Tư pháp cho thấy, một số Thẩm phán còn nể nang, ngại va chạm với chính quyền địa phương trong quá trình giải quyết vụ án hành chính. Một số Tòa án còn có sai sót trong việc đánh giá chứng cứ, áp dụng pháp luật, chưa thực hiện đúng một số quy định về thời hạn tố tụng.

Vẫn nể nang, ngại va chạm khi kiểm sát án hành chính

Báo cáo công tác của ngành kiểm sát cho thấy: các tranh chấp dân sự, khiếu kiện hành chính tiếp tục tăng, tính chất phức tạp hơn. Viện kiểm sát địa phương đã thụ lý kiểm sát theo thủ tục sơ thẩm hơn 300.000 vụ, việc dân sự, tăng 7,7% và hơn 6.700 vụ án hành chính, tăng 31,1%. Kết quả giải quyết vụ án tham nhũng, kinh tế chuyển biến tích cực, số vụ án được phát hiện, khởi tố tiếp tục tăng, trong đó có nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng, việc xử lý nghiêm minh, triệt để theo đúng quan điểm chỉ đạo của Đảng là “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Vai trò, trách nhiệm công tố của Viện Kiểm sát nhân dân được thể hiện rõ hơn, nhất là việc áp dụng các biện pháp tố tụng trong đấu tranh làm rõ hành vi, xác định tội danh, thu hồi tài sản, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ và hiệu quả hơn trong đấu tranh xử lý tội phạm về tham nhũng, kinh tế. Công tác kiểm soát hoạt động tư pháp tiếp tục có nhiều tiến bộ, đã kịp thời phát hiện, banh hành hơn 5.000 kháng nghị, kiến nghị tăng 9,8% yêu cầu cơ quan tư pháp, cơ quan hữu quan khắc phục, phòng ngừa vi phạm pháp luật...

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành kiểm sát đang gặp phải nhiều khó khăn, thách thức: công tác giám định, định giá tài sản còn nhiều bất cập, nhiều trường hợp là nguyên nhân kéo dài việc giải quyết vụ án. Chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp của một số đơn vị chưa cao, còn để xảy ra trường hợp bắt, tạm giữ về hình sự, sau phải trả tự do. Số đơn đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm chưa giải quyết còn tồn đọng nhiều…


Toàn cảnh Phiên họp 
Ảnh: Quang Khánh

Trình bày báo cáo thẩm tra về nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cho biết, Ủy ban Tư pháp cơ bản tán thành với đánh giá của VKSNDTC về những kết quả đạt được và nhận thấy, năm 2018, công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra các vụ án hình sự của Viện Kiểm sát các cấp tiếp tục có những chuyển biến tích cực. Số lượng tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đã kiểm sát tăng 5,8%. Công tác xét phê chuẩn việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn được thực hiện cơ bản đúng pháp luật. Tuy nhiên, một số Viện Kiểm sát chưa kiểm sát chặt chẽ việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm dẫn tới số tố giác, tin báo quá hạn giải quyết tăng cao so với năm 2017 (gấp hơn 4 lần). Vẫn còn để xảy ra 31 trường hợp Viện Kiểm sát đã phê chuẩn bắt khẩn cấp, gia hạn tạm giữ.

Về công tác kiểm sát việc việc giải quyết các vụ, việc dân sự, vụ án hành chính, Ủy ban Tư pháp nhận thấy, năm 2018, công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ, việc dân sự, vụ án hành chính tiếp tục được tăng cường. Số vụ, việc được kiểm sát, nhất là vụ án hành chính tăng so với năm 2017...Tuy nhiên, báo cáo thẩm tra cũng chỉ rõ: kết quả phát hiện vi phạm và kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm của viện kiểm sát còn hạn chế, chỉ chiếm 27% tổng số vụ, việc Tòa án đã thụ lý theo thủ tục này. Điều này cho thấy, Viện Kiểm sát ít phát hiện được vi phạm, chủ yếu vẫn do đương sự khiếu nại hoặc Tòa án tự phát hiện.

Ủy ban Tư pháp nhận thấy, năm 2018, chất lượng công tác kiểm sát thi hành án hình sự tiếp tục có những chuyển biến tích cực. Viện kiểm sát các cấp đã thực hiện 2.912 cuộc kiểm sát trực tiếp và đột xuất tại nhà tạm giữ, trại tạm giam, kịp thời yêu cầu trả tự do cho 3 người bị tạm giam trái pháp luật và ban hành 1.061 kiến nghị, kháng nghị yêu cầu khắc phục vi phạm, tăng 26,8%. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều trường hợp Viện kiểm sát đề nghị Tòa án ra quyết định thi hành án, hoãn thi hành án, miễn chấp hành hình phạt nhưng không được Tòa án chấp nhận do đề nghị chưa đúng pháp luật. Tuy nhiên, qua giám sát, Ủy ban Tư pháp nhận thấy: nhiều Viện Kiểm sát địa phương chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm luật giao trong công tác kiểm sát thi hành án; một số Kiểm sát viên còn nể nang, ngại va chạm với chính quyền địa phương nên nhiều trường hợp chậm thi hành án hành chính, thậm chí có những địa phương số lượng án hành chính tồn đọng lớn nhưng Viện kiểm sát cũng không ban hành bất cứ yêu cầu, kiến nghị nào.

Có cán bộ tạo “bình phong” mua đất công với giá rẻ

Thẩm tra báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê thị Nga cho biết, Ủy ban Tư pháp cơ bản nhất trí với đánh giá của Chính phủ và nhận thấy, năm 2018 Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành trong đó lực lượng Công an làm nòng cốt triển khai nhiều phương án, kế hoạch phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật, đã giải quyết những điểm nóng về an ninh, trật tự do các đối tượng phản động kích động, xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. Năm 2018 đã xử lý nghiêm nhiều cán bộ, trong đó có cả cán bộ cấp cao có hành vi phạm tội, tiếp tay, bao che cho các đối tượng phạm tội… Nhìn chung, các biện pháp phòng ngừa xã hội được triển khai đồng bộ đã tạo chuyển biến tích cực trong công tác phòng, chống vi phạm pháp luật và tội phạm; một số loại tội phạm giảm sâu so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, báo cáo thẩm tra cũng chỉ rõ công tác này vẫn còn một số hạn chế, số người chết do hậu quả của các hành vi vi phạm pháp luật và tội phạm thuộc lĩnh vực xâm phạm trật tự xã hội tăng. Đáng chú ý, đã xảy ra một số vụ án có sự tiếp tay và tham gia của một số sỹ quan cấp cao trong lực lượng Công an. Một số cá nhân, doanh nghiệp đã móc ngoặc với cán bộ có chức vụ, quyền hạn tại một số địa phương để tạo các “nhóm lợi ích” hoặc lợi dụng công tác nghiệp vụ để tạo các “tổ chức bình phong” nhằm dùng ảnh hưởng để mua, bán, chuyển nhượng tài sản công với giá rẻ không qua bán đấu giá, không đúng thẩm quyền xảy ra tại một số địa phương, có dấu hiệu vi phạm pháp luật, gây thất thoát lớn cho tài sản, đất đai của Nhà nước. Một số vụ vi phạm về quản lý nhà nước về đất đai kéo dài trong nhiều năm đến nay mới được phát hiện, xử lý. Ngoài ra, tội phạm và vi phạm pháp luật có liên quan đến hoạt động “tín dụng đen” với lãi suất rất cao, kéo theo tình trạng siết nợ, cưỡng đoạt tài sản, bắt giữ người trái pháp luật... rất phức tạp tại nhiều địa phương nhưng việc đấu tranh, ngăn chặn vẫn chưa hiệu quả. Bên cạnh đó, việc làm giả hồ sơ bệnh án tâm thần để một số đối tượng trốn tránh trách nhiệm hình sự sau khi thực hiện hành vi phạm tội đã xảy ra từ nhiều năm trước, đã được Ủy ban Tư pháp kiến nghị từ năm 2013 nhưng đến nay vẫn chưa có giải pháp khắc phục triệt để và đang có dấu hiệu diễn biến trầm trọng hơn, Chủ nhiệm Lê Thị Nga nhấn mạnh.

Kết quả thu hồi tiền, tài sản trong các vụ án lớn, trọng điểm hiệu quả rất thấp

Thẩm tra về báo cáo của Chính phủ về công tác thi hành án, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga nêu rõ, Ủy ban Tư pháp cơ bản tán thành với đánh giá của Chính phủ về kết quả đạt được trong công tác THADS năm 2018. Mặc dù, số vụ việc phải thi hành án tăng cao nhất từ trước đến nay (số tiền phải thi hành trên 190.265 tỷ đồng), nhưng đã thi hành xong 68,59% về việc và 24,41% về tiền trong số có điều kiện thi hành.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, công tác THADS còn một số hạn chế. Số án tồn đọng chuyển kỳ sau vẫn ở mức cao và tăng. Kết quả thu hồi tiền, tài sản trong các vụ án lớn, trọng điểm hiệu quả rất thấp nhưng chưa có giải pháp để giải quyết triệt để. Kết quả thi hành án đối với các khoản nợ của các tổ chức tín dụng vẫn đạt tỷ lệ thấp và giảm.

Đối với công tác thi hành án hành chính, Ủy ban Tư pháp nhận thấy: mặc dù số vụ án hành chính thuộc diện theo dõi ít hơn so với cùng kỳ năm trước, nhưng số việc thi hành xong lại giảm. Qua giám sát, mặc dù Ủy ban Tư pháp đã kiến nghị cụ thể, nhưng đến nay vẫn còn 151 bản án hành chính đã có hiệu lực pháp luật mà người phải thi hành án là UBND, Chủ tịch UBND nhưng chưa được thi hành xong (tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm trước). Bên cạnh đó, hạn chế lớn nhất trong công tác thi hành án hành chính là tình trạng cơ quan THADS và Chấp hành viên ngại va chạm với chính quyền địa phương. Trên cơ sở đó, Ủy ban Tư pháp đề nghị: Chính phủ cần làm rõ nguyên nhân và có giải pháp quyết liệt nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và kỷ luật, kỷ cương hành chính, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người được thi hành án…

Hà An
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang