CHÍNH TRỊ
Cập nhật 10:37 | 22/09/2018 (GMT+7)
.
Phiên họp thứ 23 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội

Thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đặc xá

18:44 | 11/04/2018
Chiều 11.4, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 23, dưới sự điều khiển của Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu, UBTVQH cho ý kiến với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đặc xá.
Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu điều khiển Phiên họp chiều 11.4  Ảnh: Quang Khánh

Phạm vi sửa đổi rộng, về những vấn đề cơ bản

Theo Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đặc xá, trong thời gian qua, đối tượng, điều kiện được đề nghị đặc xá theo quy định của Luật Đặc xá cơ bản phù hợp và có tính răn đe, giáo dục cao, thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật. Qua đặc xá đã khuyến khích phạm nhân học tập, rèn luyện, lao động, phấn đấu cải tạo tốt để được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước, sớm trở về đoàn tụ với gia đình và hoà nhập cộng đồng. Song, qua quá trình triển khai Luật Đặc xá hiện hành đã phát sinh một số hạn chế, bất cập như: Số lượng người được đặc xá tha tù trước thời hạn hiện lớn, với đối tượng rộng, chưa thể hiện đầy đủ ý nghĩa đặc ân của Nhà nước ta đối với người phạm tội; chưa quy định thời điểm kiểm sát việc lập hồ sơ đặc xá, nên việc thực hiện chức năng kiểm sát gặp nhiều khó khăn về thời gian... Mặt khác, một số nội dung của Luật Đặc xá không phù hợp với các văn bản quy phạm pháp luật khác mới được ban hành gần đây như Hiến pháp năm 2013, Luật Thi hành án hình sự năm 2010, Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015.

Từ thực tế nêu trên, theo Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đặc xá, thì việc sửa đổi luật hiện hành là rất cần thiết. Nhưng vì phạm vi sửa đổi rộng (sửa đổi 15 điều, bổ sung 3 điều), liên quan đến những vấn đề cơ bản của Luật hiện hành, nên Chính phủ đề nghị đổi tên gọi thành dự án Luật Đặc xá (sửa đổi).

Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật
Ảnh: Quang Khánh

Trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cho biết, hồ sơ dự án Luật cơ bản đáp ứng yêu cầu về thủ tục theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đủ điều kiện trình UBTVQH cho ý kiến. Tuy nhiên, Tờ trình dự án Luật chưa nêu rõ nội dung và lý do vì sao phải sửa đổi, bổ sung trong từng chính sách cụ thể. Báo cáo đánh giá tác động cũng chưa phân tích rõ tác động của việc thay đổi lớn về chính sách, chủ trương đặc xá, nhất là việc thay đổi thời điểm, điều kiện và đối tượng đặc xá … Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp đặc biệt nhấn mạnh, đặc xá là sự khoan hồng đặc biệt của Nhà nước, do Chủ tịch nước quyết định tha tù trước thời hạn khi đáp ứng những điều kiện nhất định. Chế định này có liên quan chặt chẽ với nhiều chính sách khoan hồng khác của Nhà nước được quy định trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (miễn chấp hành hình phạt, giảm mức hình phạt đã tuyên, tha tù trước thời hạn có điều kiện) nhưng báo cáo đánh giá tác động chưa làm rõ việc sửa đổi luật hiện hành có tác động thế nào đến việc thực hiện các quy định có liên quan này.

Đánh giá kỹ tác động của các điều kiện được đề nghị đặc xá

Qua xem xét điều kiện được đề nghị đặc xá (Điều 10), Ủy ban Tư pháp cho rằng, khoản 1 Điều 10 của dự thảo Luật đang quy định các điều kiện đặc xá cơ bản giống như điều kiện tha tù trước hạn có điều kiện quy định tại Điều 66 Bộ luật Hình sự. Vì vậy, Ủy ban Tư pháp nhận thấy, nếu giữ quy định về điều kiện đặc xá như dự thảo Luật hoặc theo hướng chặt chẽ hơn, thì sẽ dẫn tới trùng lặp về chính sách do các đối tượng đủ điều kiện được xét đặc xá thì cơ bản đã được Tòa án tha tù trước thời hạn có điều kiện, nên hầu như không còn đối tượng để xét đặc xá nữa. Tuy nhiên, nếu sửa đổi theo hướng quy định nới lỏng hơn điều kiện đặc xá so với tha tù trước thời hạn thì sẽ không bảo đảm đúng tính chất của đặc xá là sự khoan hồng đặc biệt của Nhà nước và không khắc phục được tình trạng đặc xá với số lượng lớn, đối tượng rộng như thời gian qua.

Do đó, Ủy ban Tư pháp đề nghị, chỉ áp dụng đặc xá đối với một số đối tượng nhất định như người đã lập công lớn trong thời gian chấp hành án phạt tù, người đang mắc bệnh hiểm nghèo, người bị kết án phạt tù là nữ đang có con nhỏ dưới 36 tháng tuổi… Điều kiện được xét đề nghị đặc xá gồm: Phạm tội lần đầu, có ý thức cải tạo tốt, đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, bồi thường thiệt hại, án phí hoặc nghĩa vụ dân sự khác. Riêng điều kiện về thời gian đã chấp hành án, Ủy ban Tư pháp đề nghị, cần quy định theo hướng ngắn hơn so với điều kiện của tha tù trước thời hạn.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân phát biểu tại Phiên họp  Ảnh: Quang Khánh

Quan tâm đến nội dung này của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đặc xá, Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân nhấn mạnh, điều kiện được đề nghị đặc xá là nội dung quan trọng nhất của dự án Luật, nên phải đánh giá kỹ tác động của chính sách, xem quá chặt, hoặc có làm mở rộng đối tượng được hưởng đặc xá so với hiện nay.

Đưa ra ý kiến cá nhân về nội dung này, Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu chỉ rõ, điều kiện được đề nghị đặc xá trong dự thảo Luật đã bổ sung thêm tiêu chí “người phạm tội lần đầu”, tương tự như quy định điều kiện tha tù trước thời hạn tại Bộ luật Hình sự. Ngoài ra, trong khi hiện chỉ một số đối tượng được xem xét đề nghị đặc xá khi đã chấp hành xong hình phạt bổ sung (phạt tiền, bồi thường thiệt hại, án phí hoặc nghĩa vụ dân sự khác), thì dự án Luật lại mở rộng áp dụng cho tất cả các đối tượng thực hiện xong hình phạt bổ sung. Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu đề nghị, những thay đổi về chính sách được đề nghị đặc xá này phải được đánh giá tác động, và chú ý xác định rõ chính sách mới có đúng với bản chất của hoạt động đặc xá hay không?

Ủy viên Thường trực Ủy ban Quốc phòng - An ninh Nguyễn Mai Bộ cho rằng, cần cân nhắc bổ sung điều kiện phạm tội lần đầu, để đề nghị đặc xá với người bị kết án phạt tù có thời hạn, hoặc tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn đang chấp hành hình phạt tù (Khoản 1, Điều 10). Theo Ủy viên Thường trực Ủy ban Quốc phòng - An ninh Nguyễn Mai Bộ, nếu cân nhắc thêm điều kiện này sẽ làm mất ý nghĩa của các tình tiết án tích, tái phạm, tái phạm đặc biệt - thường được chú ý xem xét trong quá trình tố tụng hình sự. Thậm chí, nếu để điều kiện phạm tội lần đầu sẽ xảy ra tình trạng người phạm tội trộm cắp lần đầu 30 triệu đồng sẽ được đặc xá, còn người phạm tội hai lần, nhưng mỗi lần chỉ 2 triệu đồng (đủ cấu thành tội) sẽ không được hưởng đặc xá. Hay như, một người vô ý phạm tội giao thông hai lần, nếu áp dụng quy định này sẽ không được đặc xá, còn người phạm tội hiếp dâm sẽ được hưởng đặc xá. “Đánh giá nhân thân của người bị kết án trong quá trình tố tụng hình sự đều chú ý xem xét mức độ phạm tội trong án tích và lần tái phạm” - Ủy viên Thường trực Ủy ban Quốc phòng - An ninh Nguyễn Mai Bộ nhấn mạnh.

Phương Thủy
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang