CHÍNH TRỊ
Cập nhật 23:59 | 23/11/2017 (GMT+7)
.
Kỳ họp thứ Tư, Quốc hội Khóa XIV:

Thảo luận về dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt

17:48 | 10/11/2017
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Tư, chiều nay, 10.11, dưới sự điều khiển của Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu, QH đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

Chưa hài hòa giữa phát triển kinh tế với giải quyết vấn đề xã hội

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng nêu rõ, dự thảo Luật gồm 6 chương, 104 Điều và 5 phụ lục. Trong đó, quy định về quy hoạch, mỗi đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt chỉ xây dựng một quy hoạch tổng thể trên cơ sở tích hợp các ngành do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh đặc biệt thuận lợi như, thu hẹp ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện từ 243 ngành, nghề xuống còn 108 ngành, nghề được áp dụng riêng tại đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng trình bày Tờ trình dự án Luật
Ảnh: Quang Khánh

Đồng thời bãi bỏ những hạn chế về điều kiện đầu tư đối với nhà đầu tư nước ngoài đầu tư kinh doanh trong ngành, nghề ưu tiên phát triển của đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt; cho phép lựa chọn áp dụng pháp luật nước ngoài, tập quán quốc tế đối với hợp đồng dân sự, kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài. Cho phép nhà đầu tư được lựa chọn giải quyết tranh chấp trong hoạt động đầu tư kinh doanh tại đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, trong đó có ít nhất một bên là nhà đầu tư nước ngoài tại Tòa án nước ngoài. Quy định việc thực hiện các thủ tục về đầu tư, kinh doanh... tại Trung tâm hành chính công theo cơ chế một cửa liên thông và qua hệ thống mạng trực tuyến…

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định nêu rõ, Ủy ban Pháp luật tán thành với sự cần thiết ban hành Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về "xây dựng một số đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt với thể chế vượt trội để tạo cực tăng trưởng và thử nghiệm đổi mới, hoàn thiện tổ chức bộ máy thuộc hệ thống chính trị". Đồng thời, cụ thể hóa quy định của Hiến pháp và đáp ứng yêu cầu phát triển KT - XH của đất nước.

Ủy ban Pháp luật cũng cho rằng, để tạo lập mô hình phát triển mới có tính đột phá cho các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, bảo đảm khả năng cạnh tranh trong khu vực và quốc tế, thì Luật này có thể quy định những cơ chế, chính sách vượt trội, khác với các luật hiện hành. Tuy nhiên, phải bảo đảm trong khuôn khổ Hiến pháp, bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân tại đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định  Ảnh: Quang Khánh

Với quan điểm nêu trên, Ủy ban Pháp luật đề nghị Chính phủ làm rõ hơn một số nội dung. Cụ thể, các mô hình khu kinh tế hiện nay ở nước ta  được hưởng nhiều ưu đãi về đầu tư, thuế, đất đai… Tuy nhiên, tính hiệu quả của các chính sách ưu đãi và sự đáp ứng các mục tiêu, kỳ vọng đặt ra khi thành lập các khu kinh tế này còn nhiều hạn chế. Trong khu vực và trên thế giới, các đặc khu kinh tế cũng đã được thành lập ở nhiều quốc gia với quy mô, mức độ thành công khác nhau. Do đó, đề nghị đánh giá một cách tổng thể, kỹ lưỡng hơn về các chính sách áp dụng tại các mô hình khu kinh tế trong những năm qua. Từ đó, làm rõ hơn cơ sở thực tiễn của việc quy định các cơ chế, chính sách mới, đặc thù, vượt trội cho các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt; đánh giá khả năng cạnh tranh, thu hút đầu tư của các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt so với các đặc khu kinh tế trong khu vực và trên thế giới.

Cũng có ý kiến cho rằng, "dự thảo Luật chưa hài hòa giữa việc thiết kế chính sách ưu đãi thu hút đầu tư, phát triển kinh tế với giải quyết các vấn đề xã hội có thể phát sinh, đặc biệt là việc bảo vệ quyền lợi của các nhóm xã hội dễ bị tổn thương...". Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo báo cáo rõ hơn về những tác động xã hội đối với cư dân địa phương, làm rõ lợi ích của những cơ chế, chính sách dự kiến áp dụng đối với việc từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân ở các khu vực này, giải pháp để khắc phục, giảm thiểu các tác động bất lợi (nếu có).

Bổ sung quy định QH giám sát đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt

Thảo luận tại Tổ về dự án Luật, nhiều ĐBQH nhất trí cao với sự cần thiết phải ban hành Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc xây dựng và phát triển 3 đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt Vân Đồn (Quảng Ninh), Bắc Vân Phong (Khánh Hòa) và Phú Quốc (Kiên Giang). Hình thành khu vực tăng trưởng cao với phương thức quản lý mới, có môi trường sống hiện đại; tạo ra được giá trị mới và gia tăng cao; nâng cao thu nhập bình quân đầu người và đóng góp cho ngân sách nhà nước; tạo ra một môi trường đầu tư kinh doanh đặc biệt thuận lợi. Các ĐBQH Lữ Thanh Hải (Khánh Hòa), Nguyễn Văn Sơn (Hà Tĩnh)… đề nghị, dự thảo Luật nên sớm được thông qua ngay tại Kỳ họp thứ 5 tới và có hiệu lực từ ngày 1.1.2019, đáp ứng đòi hỏi của thực tế.       

Một vấn đề được nhiều ĐBQH quan tâm đó là, xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương tại đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Theo Tờ trình, Chính phủ đề xuất hai phương án. Phương án 1, không tổ chức HĐND và UBND tại đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt mà thực hiện thiết chế Trưởng Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm, được phân quyền, phân cấp mạnh, có thẩm quyền quyết định và tổ chức thực hiện toàn bộ các hoạt động hành chính, kinh tế - xã hội trên địa bàn đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt. Phương án 2, tổ chức chính quyền địa phương đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, gồm có HĐND và UBND.

Đa số ĐBQH tán thành phương án 1 và cho rằng phương án này thể hiện được tính “đặc biệt” về tổ chức bộ máy chính quyền địa phương tại đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, đáp ứng yêu cầu thử nghiệm đổi mới nhằm hoàn thiện tổ chức bộ máy như được nêu trong Nghị quyết Trung ương 5, Khóa XII.

Lý lẽ là trong Chương IX của Hiến pháp 2013 về chính quyền địa phương quy định có độ “mở” để tạo không gian cho cải cách tổ chức bộ máy chính quyền địa phương khi cần thiết, vì vậy, việc quy định như dự thảo Luật là phù hợp. Theo ĐBQH Nguyễn Thị Kim Bé (Kiên Giang), việc thực hiện thiết chế Trưởng Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt không ảnh hưởng đến việc tuân thủ pháp luật, bảo đảm tổ chức bộ máy được tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Đồng thời, trong dự thảo Luật cũng đã quy định đầy đủ cơ chế giám sát của Đảng, hệ thống chính trị, cơ quan chức năng đối với Trưởng Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt để tránh sự lạm quyền.

Chưa yên tâm với cơ chế giám sát đối với Trưởng Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, ĐBQH Đỗ Ngọc Thịnh (Khánh Hòa) cho biết, tại Điều 53, dự thảo Luật tuy đã quy định vai trò giám sát của Đoàn ĐBQH, đại biểu HĐND, MTTQ và các đoàn thể chính trị có liên quan…, nhưng còn “bỏ quên” quyền giám sát tối cao của QH. ĐBQH Đỗ Ngọc Thịnh đề nghị, bổ sung quy định trong trường hợp đặc biệt, QH thực hiện quyền giám sát tối cao đối với đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, thay vì ủy quyền cho Đoàn ĐBQH ở địa phương đó.

Hoàng Ngọc
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang