Ngày làm việc thứ 24, Kỳ họp thứ Tư, Quốc hội Khóa XIV

Thảo luận về dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt

19:38 | 22/11/2017
Chiều 21.11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Tư, dưới sự điều khiển của Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu, QH thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

Luật chung hay riêng?

Đa số ĐBQH tán thành với sự cần thiết ban hành Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, cụ thể hóa quy định của Hiến pháp 2013, cũng như đáp ứng yêu cầu phát triển KT - XH của đất nước. Nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh, để tạo lập mô hình phát triển mới có tính đột phá cho các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt (HCKTĐB), bảo đảm khả năng cạnh tranh trong khu vực và quốc tế, dự án Luật có thể quy định những cơ chế, chính sách vượt trội, khác với các luật hiện hành. Tất nhiên, những cơ chế, chính sách vượt trội này vẫn phải trong khuôn khổ Hiến pháp, bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân tại đơn vị HCKTĐB.

ĐBQH Đỗ Thị Lan (Quảng Ninh) Ảnh: Quang Khánh

Tuy vậy, các ĐBQH cũng thể hiện quan điểm khác nhau về phạm vi điều chỉnh của dự án Luật. Các ĐBQH Đỗ Thị Lan (Quảng Ninh), Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP Hồ Chí Minh), Nguyễn Sơn (Hà Tĩnh), Nguyễn Minh Sơn (Tiền Giang)... tán thành với phạm vi điều chỉnh như thể hiện của dự thảo Luật. Theo đó, Luật này sẽ quy định về quy hoạch, chính sách phát triển KT-XH, tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương và cơ quan khác của nhà nước tại đơn vị HCKTĐB Vân Đồn, Bắc Vân Phong và Phú Quốc.

ĐBQH Nguyễn Minh Sơn (Tiền Giang) Ảnh: Quang Khánh

ĐB Nguyễn Minh Sơn cho rằng, đây là ba đơn vị HCKTĐB có tính đại diện cho ba miền Bắc – Trung - Nam, có vị trí địa lý, kinh tế, chính trị chiến lược. Các địa phương này cũng có đủ không gian để phát triển mô hình mới, mang tính đột phá, vì vị trí tương đối độc lập, tách biệt khỏi đất liền, có không gian phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược, với khả năng kết nối giao thông khu vực và quốc tế.

ĐBQH Trương Trọng Nghĩa (TP Hồ Chí Minh) Ảnh: Quang Khánh

Có quan điểm ngược lại, các ĐBQH Trương Trọng Nghĩa (TP Hồ Chí Minh), Lê Thanh Vân (Cà Mau), Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp), Nguyễn Văn Cảnh (Bình Định)… đề nghị, không xây dựng Luật cho ba địa phương cụ thể, mà xây dựng luật chung cho các đơn vị HCKTĐB. ĐB Trương Trọng Nghĩa nhấn mạnh, cách làm luật lâu nay không như vậy, và hiện chỉ có duy nhất một luật riêng cho địa phương là Luật Thủ đô. Và việc xây dựng luật riêng cho Thủ đô Hà Nội là đương nhiên, vì mỗi quốc gia chỉ có một Thủ đô, và điều này đã được quy định rõ trong các bản Hiến pháp. Nghiên cứu hệ thống tài liệu đưa vào hồ sơ dự án Luật, ĐB Phạm Văn Hòa nhận thấy, đủ “chín muồi” để xây dựng luật chung về các đơn vị HCKTĐB.

ĐBQH Lê Thanh Vân (Cà Mau) Ảnh: Quang Khánh

Tranh luận với hai ĐB Phạm Văn Hòa và Trương Trọng Nghĩa, ĐBQH Nguyễn Văn Thân (Thái Bình) cho rằng, tại Kết luận số 21-TB/TW của Bộ Chính trị đã quy định: Xây dựng Luật áp dụng chung cho ba đơn vị HCKTĐB là Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc, trong đó có tính đến các đặc thù của từng đơn vị. Hơn nữa, đây là mô hình mới, cần triển khai thực hiện từng bước vững chắc, vừa làm vừa rút kinh nghiệm, nên xây dựng Luật điều chỉnh cho ba đơn vị này là phù hợp.

Các chính sách đặc thù đã vượt trội

Chương III của dự thảo Luật quy định về các chính sách đặc thù nhằm thu hút đầu tư, phát triển KT-XH tại các đơn vị HCKTĐB theo 5 nhóm: Đầu tư kinh doanh; đất đai, xây dựng, đấu thầu và môi trường, phát triển kết cấu hạ tầng; ngân sách và ưu đãi đầu tư; lao động, đào tạo, tiền lương và an sinh xã hội; và các chính sách khác. Các ĐBQH thống nhất cho rằng, các chính sách đặc thù quy định cho các đơn vị HCKTĐB trong dự thảo Luật nhìn chung đều vượt trội so với quy định pháp luật hiện hành. Đơn cử, thuế thu nhập doanh nghiệp quy định trong dự thảo Luật có ưu đãi cao hơn về thuế suất và thời hạn áp dụng.

Nhưng để tránh chính sách ưu đãi về thuế bị lợi dụng, một số ĐBQH đề nghị, cần nghiên cứu xây dựng chính sách ưu đãi dựa trên chính sách khuyến khích ưu tiên đầu tư, tạo điều kiện cho các ngành nghề ưu tiên phát triển. Đặc biệt, cần rà soát lại các quy định để tránh các ưu đãi thuế bị lợi dụng mang lại lợi nhuận bất chính cho người đầu tư, đồng thời bảo đảm mức thu hợp lý cho ngân sách đơn vị HCKTĐB.

Theo ĐB Nguyễn Sơn, thì vấn đề cần quan tâm nhất là sự thuận lợi, đồng bộ trong tiếp cận, sự thông thoáng về thủ tục hành chính, và sự hoàn thiện hơn về khung pháp lý cho quy trình chấp thuận dự án, để thực sự tạo thuận lợi cho nhà đầu tư. “Ưu đãi này quan trọng hơn ưu đãi về đất đai, về thuế, vì nhiều khi chậm trễ trong quy trình giải quyết thủ tục cấp phép đầu tư làm mất cơ hội của doanh nghiệp”, ĐB Nguyễn Sơn nói. Theo đó, dự thảo cần quy định rõ quy trình, trách nhiệm, tính kịp thời, sự tinh gọn về thủ tục, nhất là quy định rõ trách nhiệm xóa rào cản tiếp cận chính sách của Trưởng Đơn vị HCKTĐB, UBND tỉnh, các bộ, cơ quan ngang bộ. Nếu Luật không quy định rõ những yêu cầu nêu trên, thì đơn vị HCKTĐB sẽ không đặc biệt như thuộc tính cần có của mình, ĐB Nguyễn Sơn  thẳng thắn.

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng giải trình, làm rõ các ý kiến của ĐBQH về phạm vi điều chỉnh của dự án Luật
Ảnh: Quang Khánh

Giải trình, làm rõ các ý kiến của ĐBQH về phạm vi điều chỉnh của dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho rằng, các khu vực được lựa chọn thực hiện mô hình đơn vị HCKTĐB đều có vị trí địa lý thuận lợi, có đủ không gian phát triển và tương đối độc lập. Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho biết, trên thế giới có nhiều mô hình về đơn vị HCKTĐB, với nhiều tên gọi khác nhau, được điều chỉnh bởi cả luật chung và luật riêng. Với nước ta, do là mô hình mới, nên trước mắt sẽ xây dựng Luật để điều chỉnh với ba địa bàn Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc, để bảo đảm triển khai từng bước, “vừa làm, vừa rút kinh nghiệm”, và phù hợp với nguồn lực của đất nước.

Phương Thủy

Quay trở lại đầu trang