Ngày làm việc thứ 24, Kỳ họp thứ Tư, Quốc hội Khóa XIV

Thảo luận về dự án Luật Bảo vệ bí mật nhà nước

16:54 | 22/11/2017
Sáng 22.11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Tư, dưới sự điều khiển của Phó Chủ tịch QH Đỗ Bá Tỵ, QH thảo luận về dự án Luật Bảo vệ bí mật nhà nước.

Tránh lạm dụng bí mật nhà nước

Các ĐBQH nhất trí cho rằng, việc ban hành Luật Bảo vệ bí mật nhà nước là cần thiết, đáp ứng với tình hình thực tế hiện nay. Việc ban hành Luật nhằm bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, sử dụng thông tin của công dân được tốt hơn. Theo ĐBQH Nguyễn Tiến Sinh (Hòa Bình), việc bảo vệ bí mật nhà nước cũng là bảo vệ quốc gia, bảo vệ Tổ quốc.

ĐBQH Nguyễn Tiến Sinh (Hòa Bình) Ảnh: Quang Khánh

Một trong những vấn đề được nhiều ĐBQH quan tâm là quy định về phân loại bí mật nhà nước. Đa số ĐBQH đồng tình với nội dung dự thảo Luật và nhấn mạnh, việc phân loại bí mật nhà nước như dự thảo ở cả 3 cấp độ: tuyệt mật, tối mật và mật là phù hợp. Khẳng định đây là cơ sở để Chính phủ, các bộ, ngành địa phương ban hành danh mục bí mật nhà nước theo quy định, song ĐBQH Phạm Thị Thanh Thủy (Thanh Hóa) cũng chỉ rõ, việc quy định như dự thảo Luật chưa căn cứ vào tiêu chí cụ thể để xác định mức độ nguy hại như thế nào là “đặc biệt nghiêm trọng”, “rất nghiêm trọng” và “nghiêm trọng”.

ĐBQH Phạm Thị Thanh Thủy (Thanh Hóa) Ảnh: Quang Khánh

Chính sự không phân định tiêu chí cụ thể nên có thể dẫn đến cách hiểu khác nhau, không thống nhất, thiếu chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương về việc xác định danh mục bí mật nhà nước. Do đó, dự thảo Luật cần có quy định cụ thể hơn về tiêu chí xác định phân loại bí mật nhà nước để bảo đảm sự thống nhất, ĐB Phạm Thị Thanh Thủy đề nghị.

Cùng quan điểm này, ĐBQH Huỳnh Cao Nhất (Bình Định) cho rằng, việc phân loại ở 3 cấp độ là hợp lý. Tuy nhiên, phạm vi bí mật nhà nước quy định như dự thảo Luật còn chung chung, không xác định được các lĩnh vực, các loại thông tin được xác định là bí mật nhà nước, dễ dẫn tới lạm dụng để ban hành danh mục bí mật nhà nước, ảnh hưởng đến quyền tiếp cận thông tin của công dân theo quy định của Luật Tiếp cận thông tin.

ĐBQH Huỳnh Cao Nhất (Bình Định) Ảnh: Quang Khánh

Nhiều ĐBQH bày tỏ lo ngại về việc nếu không quy định cụ thể về danh mục bí mật nhà nước sẽ ảnh hưởng đến quyền tiếp cận thông tin của công dân. Hiến pháp 2013 đã quy định quyền tiếp cận thông tin của công dân. Tại khoản 1, Điều 3 Luật Tiếp cận thông tin cụ thể hóa bằng quy định: Mọi công dân đều bình đẳng, không bị phân biệt đối xử trong thực hiện quyền tiếp cận thông tin. Nếu thông tin bị mật hóa càng nhiều thì quyền tiếp cận thông tin càng ít. Do đó, nếu quy định về danh mục bí mật nhà nước, trách nhiệm tập thể, cá nhân trong việc quy định danh mục bí mật nhà nước, lập danh mục nhà nước không được xem xét một cách khoa học, khách quan, đánh giá tác động sẽ dẫn đến lạm dụng mật hóa, ảnh hưởng đến quyền tiếp cận thông tin của công dân.

Không tách rời quyền tiếp cận thông tin của công dân

Nhấn mạnh, công tác bảo vệ bí mật nhà nước có ý nghĩa hết sức quan trọng, song ĐBQH Âu Thị Mai (Tuyên Quang) cho rằng, các quy định của dự Luật được xây dựng phải bảo đảm không tách rời quyền và lợi ích của công dân đã được Hiến pháp quy định.

ĐBQH Âu Thị Mai (Tuyên Quang) Ảnh: Quang Khánh

Theo điểm b, khoản 3, Điều 10, dự thảo Luật quy định, Chủ tịch UBND tỉnh, TP trực thuộc Trung ương lập danh mục bí mật nhà nước của địa phương. Quy định này có thể hiểu sẽ có 63 danh mục bí mật nhà nước ở các tỉnh, TP, mặc dù bảo đảm sự phân cấp và nâng cao trách nhiệm của các địa phương, nhưng cần cân nhắc về tính khả thi cũng như tình hình thực tiễn của địa phương, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân. Một số ĐBQH đề nghị cơ quan soạn thảo cần cân nhắc quy định rất cụ thể về trách nhiệm lập danh mục bí mật nhà nước của Chính phủ, các cơ quan của Trung ương, UBND các tỉnh, TP và nhất thiết phải căn cứ vào tiêu chí phân loại bí mật nhà nước.

Việc ban hành Luật này phải bảo đảm đáp ứng đồng thời hai yêu cầu, ĐBQH Lê Thị Nga (Thái Nguyên) nêu vấn đề. Một là bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Hai là bảo đảm công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị và bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người dân, của ĐBQH, của báo chí cũng như hiệu quả phòng, chống tham nhũng.

ĐBQH Lê Thị Nga (Thái Nguyên) Ảnh: Quang Khánh

Để bảo đảm cả 2 yêu cầu này, theo ĐB Lê Thị Nga là khó nhưng vẫn phải làm. Theo đó, cơ quan soạn thảo cần làm rõ các điều liên quan tới phân loại, danh mục, điều cấm, vì hiện một số quy định trong dự thảo Luật chưa thực sự rõ ràng, minh bạch. Ngay cả khái niệm có thể “gây nguy hại tới lợi ích, quốc gia, dân tộc” thì khái niệm “lợi ích, quốc gia, dân tộc” vốn rất rộng, khái niệm “gây nguy hại” cũng chưa có tiêu chí phân biệt rõ.

Đồng tình với ý kiến của nhiều ĐBQH khác, ĐB Lê Thị Nga cho rằng, danh mục mật cần quy định cụ thể để tránh tùy tiện trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ bí mật nhà nước. Đồng thời, cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra cũng cần rà soát để bảo đảm tính thống nhất với các quy định có liên quan. Từ đó tạo thuận lợi trong công tác công khai, minh bạch, quyền tiếp cận thông tin của người dân về phòng chống, tham nhũng. Cần quy định cụ thể, minh bạch hơn, rà soát lại và tạo điều kiện cho đại biểu và người dân hoạt động đúng quy định của pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm giải trình làm rõ những vấn đề ĐBQH nêu ra Ảnh: Quang Khánh

Giải trình làm rõ những vấn đề ĐBQH nêu ra, Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm cho biết, những đóng góp của ĐBQH vào dự thảo Luật rất toàn diện; Bộ Công an sẽ tiếp thu đầy đủ, tham mưu Chính phủ để hoàn thiện dự thảo Luật.

Hà An
Quay trở lại đầu trang