Dự án Luật Tố cáo (sửa đổi)

Nên có điểm dừng

07:41 | 11/11/2017
Từ thực tiễn tham gia giải quyết tố cáo tại địa phương cho thấy, nếu không quy định “điểm dừng” thì đơn tố cáo sẽ được gửi khắp nơi. Nhưng mặt khác, nếu “dừng ngay” sẽ dễ để lọt một số trường hợp, nhất là những vụ việc tham ô, tham nhũng. Dự thảo Luật cần hài hòa được hai yêu cầu này. Một số ĐBQH đã bày tỏ như vậy khi thảo luận ở tổ về dự án Luật Tố cáo (sửa đổi).

ĐBQH HOÀNG VĂN LIÊN (Long An): Không nên quy định cứng về thời hiệu tố cáo

Về thời hiệu tố cáo, theo tôi không nên quy định “cứng” một khoảng thời gian nhất định. Với các vụ việc tham nhũng, tham ô, nhận hối lộ, không trung thực, gây thất thoát tài sản nhà nước... không nên quy định thời hiệu, để có cơ sở pháp lý xử lý khi nhận được tố cáo sau một thời gian dài. Còn với các vụ việc đơn giản nên quy định thời hiệu, với khoảng thời gian phù hợp, tùy từng vụ việc. Nếu không quy định thời hiệu tố cáo với những trường hợp này sẽ có thể xảy ra tình trạng nhiều hành vi vi phạm đã xảy ra từ rất lâu, không còn nguy hiểm, hoặc không còn ảnh hưởng đến lợi ích của Nhà nước, xã hội, công dân, nhưng cơ quan nhà nước vẫn phải xem xét, thụ lý, gây lãng phí thời gian, công sức. 

Trực tiếp tham gia giải quyết tố cáo mới thấy, một mặt nếu không quy định “điểm dừng” tố cáo thì đơn tố cáo sẽ được gửi đến khắp nơi, không biết bao giờ đứng lại được. Nhưng mặt khác, nếu “dừng ngay” sẽ dễ để lọt một số trường hợp, nguy hiểm nhất là những vụ việc tham ô, tham nhũng. Vì vậy, dự thảo Luật nên thiết kế theo hướng vẫn quy định “điểm dừng” tố cáo là giải quyết qua hai cấp, nhưng nên bổ sung quy định khi phát hiện tình tiết mới, làm thay đổi bản chất vụ việc sẽ tiến hành xem xét lại. Hiện nay, trong quy trình tố tụng dân sự, tố tụng hình sự, QH đều cho phép xem xét giải quyết theo quy trình tố tụng đặc biệt, một số cá nhân có quyền đề nghị, kiến nghị và yêu cầu cơ quan tư pháp xem xét lại quyết định của chính mình khi đã thực hiện theo thủ tục cao nhất. 

ĐBQH CAO ĐÌNH THƯỞNG (Phú Thọ): Lật đi, lật lại để nhìn rõ mặt trái - phải của từng phương án đưa ra

Từ quá trình 12 năm trực tiếp và gián tiếp tham gia giải quyết tố cáo, tôi thấy, Luật Tố cáo cần thường xuyên được điều chỉnh, bổ sung, để phù hợp với điều kiện, tình hình mới, với mục đích bảo vệ lẽ phải và xử lý vi phạm. Nhưng cũng cần hiểu rằng, khiếu nại, tố cáo cũng rất dễ bị lợi dụng để bôi nhọ cá nhân, thậm chí hãm hại nhau. Do vậy, phạm vi điều chỉnh, nội dung cụ thể trong dự thảo Luật này cần được lật đi, lật lại nhiều lần, để nhìn rõ mặt phải - mặt trái của mỗi phương án đưa ra, qua đó giúp dự thảo Luật có phạm vi điều chỉnh hợp lý.

Tại Kỳ họp thứ Ba, các ĐBQH có quan điểm khác nhau về việc có quy định việc tố cáo và giải quyết tố cáo đối với hành vi vi phạm pháp luật trong thực hiện nhiệm vụ công vụ của người đã nghỉ hưu? Chính phủ có lý khi đề xuất không quy định về tố cáo và giải quyết tố cáo với trường hợp này. Nhưng tôi vẫn băn khoăn: Chẳng lẽ cứ về hưu là không chịu trách nhiệm với quyết định gây thất thoát tài sản, tiền của Nhà nước trong thời gian công tác?

Hiện QH cũng đang cho ý kiến về dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt với những quy định vượt qua quy định của các bộ luật, luật khác. Theo nguyên tắc của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật hiện hành thì luật sau có thể sửa luật ban hành trước đó, nhằm đáp ứng đòi hỏi của tình hình mới. Với lý lẽ này, tôi thấy dù không được Luật Cán bộ, công chức quy định, cũng nên cân nhắc sửa đổi ngay tại dự thảo Luật Tố cáo với trường hợp này.

Về mở rộng hình thức tố cáo, tôi thấy, khi Luật An ninh mạng chưa ra đời, chưa có điều kiện kiểm chứng khả năng kiểm soát thông tin phát tán trên thư điện tử, fax, điện thoại, thì nên kiên nhẫn. Chúng ta nên đợi qua vài năm áp dụng Luật An ninh mạng mới thụ lý các tố cáo gửi qua thư điện tử, fax, điện thoại. Hai hình thức tố cáo qua đơn và tố cáo trực tiếp hiện đã khiến các cơ quan giải quyết bộn bề công việc, không đủ cán bộ, công chức thực hiện, nên nếu thông qua các hình thức mới này sẽ khó khả thi. Mặt khác, 2 hình thức tố cáo hiện hành cũng đã khuyến khích tinh thần tuân thủ pháp luật của công dân.

ĐBQH NGUYỄN HỒNG DIÊN (Thái Bình): Cân nhắc việc mở rộng hình thức tố cáo bằng thư điện tử, fax, điện thoại

Tố cáo của công dân đang có xu hướng gia tăng. Thực tế chỉ đạo thực hiện công tác này cũng cho thấy có nhiều diễn biến mới. Việc sửa đổi Luật Tố cáo hiện hành là cần thiết, nhưng đây là đạo luật có tính chất phức tạp nên cần được nghiên cứu sâu thêm, có lý giải thuyết phục để có thể giải quyết một cách hợp lý các vướng mắc của thực tiễn. Những nội dung mới đã được chỉnh lý, hoàn thiện thêm một bước, nhưng vẫn còn có ý kiến khác nhau cần phải được đánh giá, cân nhắc kỹ lưỡng, phù hợp với điều kiện KT-XH nước ta hiện nay, bảo đảm tính khả thi, phát huy hiệu quả khi đưa vào áp dụng. Ngoài ra, Chính phủ sớm nghiên cứu xây dựng kịp thời các văn bản hướng dẫn thực hiện, để Luật Tố cáo sửa đổi lần này sau khi ban hành sẽ nhanh chóng phát huy hiệu quả.

Về phạm vi điều chỉnh, tôi tán thành không quy định việc tố cáo và giải quyết tố cáo đối với hành vi vi phạm pháp luật trong thực hiện nhiệm vụ công vụ của người đã nghỉ hưu. Bởi Khoản 4, Điều 12, dự án Luật đã quy định nguyên tắc xác định thẩm quyền giải quyết với trường hợp này. Đương nhiên, cán bộ, công chức đang đương chức, hay đã nghỉ hưu nếu vi phạm pháp luật đều sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật liên quan.

Dù các hình thức tố cáo qua thư điện tử, fax và điện thoại cũng chỉ là các phương thức thể hiện khác nhau của hai hình thức tố cáo được pháp luật hiện hành ghi nhận, là tố cáo bằng đơn và tố cáo trực tiếp. Nhưng nếu vội vàng áp dụng các hình thức tố cáo bằng thư điện tử, fax, điện thoại trong bối cảnh trình độ khoa học, kỹ thuật chưa đủ để kiểm soát được, thì tình hình có thể sẽ rất gay. Thực tế khi thực hiện 2 hình thức tố cáo hiện hành, thì tỷ lệ giải quyết của các cơ quan chức năng mới đạt trên 50%. Nếu áp dụng những hình thức mới này, bộ máy, nhân sự có đủ khả năng đảm đương được không? Quan trọng là trách nhiệm của người xử lý tố cáo rất khó xem xét trong trường hợp này, do vậy nếu “chạy theo” những tin nhắn tố cáo sẽ khiến tình hình trở nên rối loạn. Trong khi đó, thực hiện theo 2 hình thức tố cáo hiện hành đang giúp xác định rõ trách nhiệm của người tố cáo. Quyền hạn của người giải quyết tố cáo và người tố cáo trong trường hợp này cũng sòng phẳng với nhau. 

Lê Bình ghi
Quay trở lại đầu trang