Dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi)

Nên mở rộng hình thức tố cáo?

08:25 | 09/11/2017
So với dự thảo Luật trình QH tại kỳ họp trước, nhiều nội dung trong dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi) lần này đã được tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện hơn. Cơ bản đồng tình, song tại Phiên thảo luận ở Tổ sáng qua, nhiều ĐBQH còn băn khoăn, có nên mở rộng hình thức tố cáo hay không?

Công dân có nhất thiết phải viết đơn?

Đây là lần thứ 2, dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi) trình QH cho ý kiến. Tuy nhiên, việc mở rộng hay không hình thức tố cáo vẫn nhận được những ý kiến khác nhau. Dự thảo Luật quy định có 2 hình thức tố cáo: Bằng đơn và tố cáo trực tiếp.

Các đại biểu ủng hộ quy định của dự thảo Luật cho rằng, việc khống chế 2 hình thức này nhằm tránh tình trạng tố cáo tràn lan, lợi dụng quyền tố cáo của công dân để vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác. Trong bối cảnh hiện nay, việc mở rộng hình thức tố cáo qua thư điện tử, fax, điện thoại sẽ rất phức tạp, nhạy cảm và khó khả thi. Vì vậy trước mắt cần tập trung giải quyết tốt đối với việc tố cáo bằng đơn và tố cáo trực tiếp.

Nhìn nhận vấn đề này từ thực tế tiếp công dân, tiếp nhận đơn thư tố cáo, ĐBQH Vũ Xuân Cường (Lào Cai) chỉ rõ, việc giới hạn 2 hình thức tố cáo như trong dự thảo là hoàn toàn hợp lý. Quá trình xử lý đơn tố cáo cho thấy, việc tố cáo có đúng, có sai, xử lý đơn thư tố cáo cũng rất phức tạp. Nếu mở rộng hình thức tố cáo sẽ làm cho việc xử lý đơn tố cáo rất “vất vả”. Trên thực tế ngoài việc tiếp nhận đơn trực tiếp, chúng ta vẫn có kênh tiếp nhận thông tin tố giác từ Viện kiểm sát nhân dân, công an, cơ quan thanh tra và hàng tháng phải có báo cáo về tình hình xử lý vấn đề này. Do đó, quy định như dự thảo Luật sẽ thuận lợi với tình hình thực tế ở địa phương, ĐB Vũ Xuân Cường nói.


Đoàn đại biểu Quốc hội Long An, Thái Bình, Phú Thọ thảo luận tại tổ về Dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi)
Ảnh: Q. Khánh

Tuy nhiên, trong điều kiện công nghệ thông tin phát triển như hiện nay, nhiều ĐBQH cho rằng, cần thiết phải mở rộng hình thức tố cáo so với Luật hiện hành. Bởi, với bất kỳ hình thức tố cáo nào thì điều quan trọng phải xác định được rõ họ tên, địa chỉ của người tố cáo. Đây là điều kiện cần để thụ lý giải quyết đơn tố cáo.

Thực tế cho thấy, bản chất của giải quyết tố cáo là cơ quan có thẩm quyền mong muốn nhận được những phản ánh, thông tin từ công dân. Do vậy, việc tiếp nhận được nhiều thông tin càng nhiều, càng tốt. Theo ĐBQH Nguyễn Mai Bộ (An Giang), nếu không quy định bổ sung hình thức tố cáo mà chỉ gói trong 2 hình thức như dự thảo Luật, thì dường như Ban soạn thảo đang “thiếu đi sự cầu thị” trong việc tiếp nhận đơn tố cáo của công dân. Khi thực hiện quyền tố cáo, công dân có thể thông qua nhiều hình thức, không nhất thiết lúc nào cũng phải làm đơn, hay trực tiếp đưa đơn cho cơ quan chức năng. Ngoài ra, nếu không mở rộng hình thức tố cáo với các phương tiện fax, thư điện tử… có thể làm hạn chế quyền công dân, không tạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện quyền hiến định và không thống nhất với quy định của một số luật hiện hành. Thực tế, Luật Phòng, chống tham nhũng và Bộ luật Tố tụng hình sự đều có quy định về việc tiếp nhận tố cáo, tố giác, tin báo tội phạm qua điện thoại, qua mạng thông tin điện tử, hoặc phương tiện thông tin khác.

Nhấn mạnh điều quan trọng là nội dung tố cáo có đúng sự thật, khách quan hay không, Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu cho rằng, đơn mà thông tin vu vơ, không chính xác, không có tài liệu, chứng cứ thì cũng không có ý nghĩa gì. Trong khi đó, nếu công dân thực hiện quyền tố cáo, bảo đảm kịp thời báo cho cơ quan có thẩm quyền biết và xử lý thông qua hình thức fax, thư điện tử, nói rõ bản chất vụ việc, có đầy đủ thông tin, địa chỉ, thời gian rõ ràng và cung cấp đầy đủ tên người tố cáo thì cũng không cần đến đơn. Nếu người tiếp nhận thông tin xác minh lại thấy đầy đủ, chính xác thông tin thì tại sao lại không chấp nhận những hình thức tố cáo này? Thời đại công nghệ thông tin, điện tử mà yêu cầu công dân phải viết đơn, thì có cần thiết không, Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu đặt câu hỏi.

Cần xem xét đơn thư mạo danh, nặc danh khi có đủ dữ liệu

Một nội dung nhận được sự đồng thuận cao giữa cơ quan thẩm tra và cơ quan trình dự thảo Luật Tố cáo (sửa đổi) là về nguyên tắc không xem xét, giải quyết đối với tố cáo mạo danh, nặc danh vì không có cơ sở để xem xét, ràng buộc trách nhiệm của người tố cáo.

Nhiều đại biểu cho rằng nên giữ như quy định hiện hành, tuy nhiên cần bổ sung quy định trong trường hợp tố cáo mạo danh, nặc danh nhưng có nội dung cụ thể, có kèm theo thông tin, tài liệu, bằng chứng như tài liệu, vật chứng rõ ràng thì cơ quan, người có thẩm quyền phải xem xét, tổ chức xác minh, xử lý theo quy trình thanh tra, kiểm tra, quản lý cán bộ nhằm tránh bỏ lọt hành vi vi phạm pháp luật.

Thực tế cho thấy, đơn thư mạo danh, nặc danh hiện nay khá phổ biến, song việc giải quyết trường hợp này rất phức tạp. Đồng tình về nguyên tắc không giải quyết đơn nặc danh, mạo danh, nhưng Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu cũng lưu ý, với những đơn tố cáo mạo danh, nặc danh có đầy đủ dữ liệu, nội dung cụ thể thì cơ quan có thẩm quyền phải xem xét xử lý để không bỏ lọt tội phạm. Một số đại biểu cũng đề nghị, dự thảo Luật cũng nên bổ sung cụ thể các tiêu chí thế nào thì đơn mạo danh, nặc danh buộc các cơ quan có thẩm quyền phải xem xét, xác minh giải quyết. Có như vậy, mới tránh được sự tùy nghi, cảm tính của người tiếp nhận và giải quyết đơn tố cáo mạo danh, nặc danh. Nhiều ý kiến cũng cho rằng, giải quyết đơn tố cáo nặc danh, mạo danh là việc phức tạp so với xử lý đơn có danh. Do đó, dự thảo Luật cũng nên quy định cụ thể, rõ ràng quy trình để giải quyết đơn cho hiệu quả, tránh bỏ lọt vi phạm pháp luật.

Hà An
Quay trở lại đầu trang