Bạn đọc viết

Tự chủ thực chất

08:15 | 18/09/2018

Liên quan đến việc đẩy mạnh tự chủ trong tổ chức và hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập có khá nhiều văn bản điều chỉnh vấn đề này. Trong đó phải kể đến, Nghị định số 10/2002/NĐ-CP về chế độ tài chính áp dụng cho đơn vị sự nghiệp có thu; Nghị định số 115/2005/NĐ-CP của Chính phủ ngày 5.9.2005; Nghị định số 43/2006/NĐ-CP về mức độ tự chủ trong thực hiện nhiệm vụ, tổ chức, biên chế và tài chính được áp dụng cho các đơn vị tùy theo mức độ tự chủ về tài chính… Cùng với các Nghị định trên, Chính phủ cũng có rất nhiều văn bản khác thể chế hóa chủ trương này Nghị quyết số 77/NQ-CP về thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập giai đoạn 2014 - 2017; Nghị quyết số 93/NQ-CP về một số cơ chế, chính sách phát triển y tế… Chính vì có quá nhiều văn bản điều chỉnh nên quá trình tổ chức triển khai cho thấy sự chồng chéo, “cắt khúc” và không thống nhất.

Thực tế có nhiều quy định rất tiến bộ, nhưng lại không thể tổ chức thi hành. Chẳng hạn, Nghị định số 16/2015/NĐ-CP quy định, các đơn vị được tự chủ theo 2 nhóm nhiệm vụ: Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Cụ thể, trong xây dựng kế hoạch, đơn vị không sử dụng ngân sách nhà nước tự xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ, đơn vị còn lại sẽ xây dựng kế hoạch báo cáo cơ quan quản lý cấp trên để phê duyệt; trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, các đơn vị quyết định các biện pháp thực hiện nhiệm vụ; tham gia đấu thầu cung ứng các dịch vụ sự nghiệp công; liên doanh, liên kết với các tổ chức, cá nhân. Quy định như vậy là khá rõ, tuy nhiên thực tiễn triển khai các quy định về tự chủ thực hiện nhiệm vụ còn gặp nhiều vướng mắc vì không thống nhất với các văn bản chuyên ngành.

Liên quan đến tự chủ về tài chính, theo quy định, đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư được quyết định thành lập, giải thể các đơn vị không thuộc cơ cấu tổ chức các đơn vị cấu thành theo quyết định của cấp có thẩm quyền. Các đơn vị tự bảo đảm một phần hoặc do Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên xây dựng phương án sắp xếp, kiện toàn cơ cấu tổ chức của đơn vị trình cơ quan có thẩm quyền quyết định. Vậy nhưng, Nghị định số 123/2016/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ; Nghị định số 55/2012/NĐ-CP của Chính phủ quy định về thành lập, tổ chức lại, giải thể đơn vị sự nghiệp công lập thì ghi rõ: Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, UBND cấp tỉnh quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của đơn vị sự nghiệp trực thuộc. Vì vậy, mặc dù đã có quy định tự chủ về tổ chức nhưng trên thực tế quyền tự chủ này của đơn vị không được thực hiện.

Điển hình nhất của sự vướng mắc, khó triển khai là vấn đề tự chủ về liên doanh, liên kết và vay vốn, huy động vốn. Nghị định số 115/2005/NĐ-CP; Nghị định số 43/2006/NĐ-CP; gần đây là Nghị định số 16/2015/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 115/2205) đã quy định cho các đơn vị sự nghiệp công lập được tự chủ trong việc liên doanh, liên kết và vay vốn, huy động vốn.

Tuy nhiên, qua gần 10 năm triển khai, nhiều quy định chỉ tồn tại trên giấy vì vướng luật chuyên ngành. Luật Đất đai quy định, chỉ những đơn vị sự nghiệp tự chủ tài chính được Nhà nước cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê mà tiền thuê đất đã trả không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước thì có quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất, cho thuê, cho thuê lại, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Hiện nay, hầu hết các đơn vị sự nghiệp công lập đang sử dụng đất theo hình thức giao đất không thu tiền sử dụng đất. Do đó, các đơn vị này không được thực hiện các hoạt động thế chấp, góp vốn.

Phạm Hải
Quay trở lại đầu trang