Bạn đọc viết

Sớm đánh giá việc áp dụng án lệ

09:39 | 26/06/2018

Điểm c, Khoản 2, Điều 22 của Luật Tổ chức Tòa án Nhân dân năm 2014 quy định, Hội đồng Thẩm phán TANDTC có nhiệm vụ lựa chọn quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng Thẩm phán TANDTC, bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật, có tính chuẩn mực của các tòa án, tổng kết phát triển thành án lệ và công bố án lệ để các tòa án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử. Đây là quy định thể hiện rõ được tinh thần cải cách tư pháp. Ngoài ra, việc áp dụng án lệ để giải quyết các vụ việc thuộc thẩm quyền của tòa án cũng đã được quy định trong các đạo luật về tư pháp vừa được QH Khóa XIII thông qua. Cụ thể, Điều 45 của Bộ luật Tố tụng dân sự quy định, án lệ được tòa án nghiên cứu, áp dụng trong giải quyết vụ việc dân sự khi đã được Hội đồng Thẩm phán TANDTC lựa chọn và được Chánh án TANDTC công bố.

Để triển khai các quy định nói trên, ngày 19.10.2015, Hội đồng Thẩm phán TANDTC đã thông qua Nghị quyết về quy trình lựa chọn, công bố và áp dụng án lệ. Trong đó xác định, cụ thể các tiêu chí của án lệ; quy trình rà soát, phát hiện bản án, quyết định để đề xuất phát triển thành án lệ; nguyên tắc áp dụng án lệ trong xét xử... Tính đến nay, TANDTC đã công bố 16 án lệ. Các án lệ này chủ yếu ở các lĩnh vực như tranh chấp tài sản, bất động sản, thừa kế, ly hôn, tín dụng, mua bán, giết người.

Quá trình thực hiện các văn bản này cho thấy, việc công bố, áp dụng án lệ đã góp phần khắc phục tình trạng quá tải và chậm ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật. Điều này có ý nghĩa rất lớn trong bối cảnh những vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án gia tăng cả về số lượng và mức độ phức tạp, nhiều quy định của pháp luật còn mang tính định tính, chưa rõ, còn nhiều cách hiểu chưa thống nhất và cách vận dụng khác nhau. Tuy nhiên, án lệ là những lập luận làm rõ quy định của pháp luật còn có cách hiểu khác nhau; đồng thời là sự phân tích, giải thích các vấn đề, sự kiện pháp lý làm cơ sở cho tòa án áp dụng pháp luật thống nhất… tức là một “nguồn” pháp luật quan trọng phục vụ công tác xét xử, công tác tư pháp. Chính vì lẽ đó, các án lệ phải thực sự là sự khuôn mẫu. Muốn bảo đảm được yếu tố này, TANDTC phải làm tốt công tác rà soát, phát hiện, đề xuất nguồn phát triển án lệ. Đồng thời, việc áp dụng án lệ là một loại phương thức mới để thực hiện công tác bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật nên phụ thuộc rất lớn vào kết quả lựa chọn, xác định án lệ của Hội đồng Thẩm phán TANDTC và kỹ năng, kiến thức của thẩm phán, hội thẩm, hội đồng xét xử, hội đồng giải quyết vụ việc dân sự trong việc áp dụng án lệ. Để có được quy định này, TANDTC cần sớm đánh giá thực tiễn áp dụng án lệ đã được công bố để kịp thời rút kinh nghiệm, nghiên cứu hoàn thiện quy trình lựa chọn, công bố án lệ.

Phạm Hải
Quay trở lại đầu trang