Bạn đọc viết

Bình đẳng giới trong tiếp cận quyền sử dụng đất

07:50 | 20/04/2017
Bao nhiêu hộ gia đình đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng (CNQSD) đất; ai là người đứng tên trong giấy CNQSD đất; tỷ lệ người dân hài lòng khi bị thu hồi đất; quá trình thu hồi có bảo đảm được sự công bằng… Tất cả những câu hỏi này đều phản ánh mức độ tiếp cận quyền sử dụng đất của người dân theo những quy định của Luật Đất đai 2013.

Kết quả Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh 2016 (PAPI 2016) cho thấy, khoảng 6,8% số người được hỏi cho biết, hộ gia đình đã bị thu hồi đất trong năm vừa qua. Tỷ lệ này thấp hơn không đáng kể so với tỷ lệ 7,4% từ kết quả khảo sát năm 2015. Tuy nhiên, khi so với tỷ lệ 9% trung bình mỗi năm trước khi Luật Đất đai 2013 thì tỷ lệ của năm 2016 vẫn thấp hơn. Từ đó cho thấy, có thể những điều khoản mới liên quan tới thu hồi đất chặt chẽ hơn đã có tác dụng làm hạn chế phần nào sự tùy tiện của chính quyền địa phương trong thu hồi đất. Số người bị thu hồi đất song chưa nhận được bồi thường tăng nhẹ từ 27% năm 2015 lên 32% năm 2016. Bên cạnh đó, tỷ lệ người bị thu hồi đất hài lòng với các phương án bồi thường họ nhận được giảm từ 29% năm 2015 xuống 27% năm 2016.

Việc tổ chức triển khai Luật Đất đai 2013 cũng được nhìn ở góc độ giới. Kết quả này cho thấy, việc tiếp cận quyền sử dụng đất không bình đẳng, nhất là từ khía cạnh giới đã được đưa ra trong vài năm gần đây. Phụ nữ ít có cơ hội có tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất so với nam giới, đặc biệt là khi họ trong thời kỳ hôn nhân. Điều này dẫn tới nhiều sự kiện pháp lý ngoài mong muốn cho phụ nữ khi muốn bảo đảm quyền sử dụng đất trong những trường hợp như chồng qua đời hoặc vợ chồng ly hôn. 79% số người được hỏi trong năm 2016 cho biết hộ gia đình của họ đã có giấy CNQSD đất. Tỷ lệ này ở đô thị là 84,6%, cao hơn so với tỷ lệ 72,6% ở nông thôn. Trong số những người cho biết hộ gia đình họ đã có giấy CNQSD đất, khoảng 69% ở cả đô thị và nông thôn cho biết họ có tên trên giấy CNQSD đất. Có sự khác biệt lớn giữa nam và nữ nói chung; nam và nữ theo khu vực đô thị và khu vực nông thôn. Trên phạm vi toàn quốc, mức chênh lệch về tỷ lệ nam giới so với tỷ lệ nữ giới có tên trên giấy CNQSD đất vào khoảng 13%; ở khu vực nông thôn là 19%. Và, trong khi chỉ có 124 người trả lời là nam giới cho biết vợ họ đứng tên, thì có tới 626 người trả lời là nữ cho biết chồng của họ đứng tên.

Đây là dẫn chứng thuyết phục cho nhận định chưa có nhiều phụ nữ cùng đứng tên trên giấy CNQSD đất với chồng theo quy định của pháp luật. Nó chứng minh sự tồn tại dai dẳng về sự bất bình đẳng trong tiếp cận quyền sử dụng đất và những nỗ lực giảm thiểu sự bất bình đẳng chưa đem lại kết quả như mong muốn; đồng thời cũng cho thấy những quy định thiếu chế tài ràng buộc (việc có tên trong giấy CNQSD đất…) có hiệu quả không cao cũng như thiếu sự tuyên truyền nhất định trong quá trình tổ chức thi hành luật.

Khang Bình
Quay trở lại đầu trang