Ý KIẾN ĐẠI BIỂU - Ý KIẾN CỬ TRI
Cập nhật 12:25 | 20/09/2017 (GMT+7)
.

Thành lập cơ quan thống nhất quản lý nhà nước về ATTP

16:48 | 05/06/2017
Có thể nói, chưa bao giờ Đại biểu Quốc hội và người dân lại lo lắng nhiều đến vấn đề an toàn thực phẩm (ATTP) như hiện nay. ATTP đã trở thành nổi ám ảnh, lo lắng của mọi người, mọi nhà và đang trở thành một trong những vấn đề xã hội bức xúc, bởi nó diễn ra ngày càng phổ biến, với những biểu hiện ngày càng tinh vi, phức tạp, rất khó kiểm soát. Đại biểu QH khóa XIII Trần Ngọc Vinh Hải Phòng đã có một phát ngôn ấn tượng đó là: “Con đường ngắn nhất là từ Dạ dày đến Nghĩa địa”.

Chính lẽ đó mà QH chọn chuyên đề giám sát về ATTP là một định hướng đúng, đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng của người dân. Qua giám sát để xác định mức độ, thực trạng, tình hình; nguyên nhân để có giải pháp khắc phục trong thời gian tới nhằm mục đích ổn định lòng dân, ngăn chặn nguy cơ tiêu diệt giống nòi…

Tôi xin phân tích sâu thêm những nguyên nhân và đề xuất giải pháp khắc phục như sau:

1. Về nguyên nhân hạn chế của việc thực hiện chính sách pháp luật về vệ sinh ATTP:

*Một là: Qua giám sát thấy rằng việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về ATTP vẫn còn chậm tiến độ; còn chồng chéo; có điểm chưa phù hợp, gây khó khăn cho việc áp dụng.

Về tiến độ: Luật ATTP có hiệu lực từ ngày 01/01/2011, nhưng đến tháng 4/2012 mới có Nghị định quy định chi tiết một số điều; đến năm 2013 nhiều Thông tư hướng dẫn thực hiện của các bộ, ngành mới có hiệu lực; đến năm 2015 Bộ Y tế mới ban hành Thông tư 48 quy định việc kiểm tra ATTP trong sản xuất kinh doanh thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của bộ.

Năm 2016 Chính phủ ban hành Nghị định 67 quy định về điều kiện sản xuất, kinh doanh thực phẩm thuộc phạm vi quản lý chuyên ngành của Bộ Y tế nhưng đến nay vẫn chưa có Thông tư hướng dẫn...


ĐBQH Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình) phát biểu tại hội trường Ảnh: Quang Khánh

Về bất cập, chồng chéo: Cơ sở kinh doanh dịch vụ thường có nhiều đoàn đến kiểm tra như: Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm kiểm tra điều kiện bảo đảm ATTP; ngành Quản lý thị trường kiểm tra tình hình sản xuất, kinh doanh rượu bia; Cảnh sát môi trường kiểm tra các thủ tục về môi trường, ngoài ra còn đoàn kiểm tra của chính quyền huyện, xã,… gây phiền hà cho cơ sở.

Việc cần thường xuyên được kiểm tra như: Gian lận thương mại, kinh doanh, chế biến, lưu hành thực phẩm bẩn thì chưa được chú trọng.

Điều bất cập là ta có cả một hệ thống từ trung ương đến cơ sở, có đủ cơ sở pháp lý nhưng các vụ phát hiện lớn, gây chấn động lại chủ yếu là các tin bài, phóng sự của báo chí.

* Hai là, một số quy định chưa thực sự phù hợp với thực tế:

Nghị định 67 quy định về điều kiện sản xuất, kinh doanh đối với cơ sở sản xuất nước uống đóng chai; nước đá dùng liền, phải có phiếu kiểm nghiệm từng lô sản phẩm. Tuy vậy, trên thực tế, quy định này rất khó áp dụng vì hầu hết các cơ sở sản xuất nước uống đóng chai, nước đá dùng liền tại nhiều địa phương được sản xuất với quy mô nhỏ lẻ, hộ gia đình, mỗi lô sản phẩm sản xuất với số lượng ít, không có bộ phận quản lý chất lượng nên việc xét nghiệm đối với từng lô sản phẩm là rất khó thực hiện...

Thông tư 48 quy định “UBND quận, huyện, thị xã, Phòng Y tế thuộc UBND cấp huyện chịu trách nhiệm kiểm tra ATTP trên địa bàn huyện” là chưa phù hợp với tình hình thực tế, vì hiện tại Phòng Y tế cấp quận, huyện, thị xã làm gì đủ điều kiện trong hoạt động kiểm tra về ATTP...

Ngoài ra, một số hành vi vi phạm hành chính về lĩnh vực ATTP nhưng chưa được quy định xử phạt vi phạm hành chính như: Tại Nghị định 178, hành vi sử dụng dụng cụ chia, gắp, chứa đựng thức ăn, dụng cụ ăn uống không đảm bảo vệ sinh; kiểm nghiệm nước định kỳ theo quy định..., đến nay vẫn chưa có các Quy chuẩn Việt Nam...

2. Nguyên nhân hạn chế do mô hình tổ chức, quản lý:

Hiện nay, trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm được giao cho 3 Bộ: Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Bộ Công thương và Bộ Y tế. Theo hướng dẫn tại Thông tư liên tịch số 13 thì mỗi bộ trên đều chịu trách nhiệm quản lý ATTP đối với một số sản phẩm nhất định phù hợp với chuyên môn và có phân công phối hợp.

Mô hình quản lý này bước đầu xem qua thì có vẻ hợp lý nhưng trong thực tiễn hoạt động đã phát sinh nhiều bất cập. Trên thực tế, có một số sản phẩm đặc trưng liên quan đến thẩm quyền, trách nhiệm quản lý của 02 hoặc cả 03 Bộ, nhất là sản phẩm được chế biến từ nhiều nguyên liệu khác nhau; ví dụ: cũng 01 chiếc bánh mỳ nhưng bột thì do Bộ Công thương quản lý; nếu chiếc bánh đó có thêm nhân được chế biến từ thịt, rau thì phần nhân này thuộc Bộ NN&PTNT quản lý; nếu chiếc bánh đó được gói trong bao bì thì phần bao bì lại thuộc trách nhiệm của Bộ Y tế... nên rất khó xác định trách nhiệm khi xảy ra mất ATTP và có hiện tượng né tránh hoặc đùn đẩy trách nhiệm.

3. Nguyên nhân về nhận thức của một số người dân còn hạn chế, chạy theo lợi ích cá nhân, tham đồng tiền mà bất nhân, quên đi đạo đức làm người, nên buôn bán, vận chuyển, chế biến thực phẩm bẩn; sử dụng hóa chất trong chế biến thức ăn, bơm chất bẩn vào tôm, không nghĩ đến hậu quả gây bệnh, làm tổn hại sức khỏe, triệt hạ giống nòi; làm mất niềm tin với các nước khi họ nhập khẩu phải thực phẩm bẩn. Cản trở việc mở rộng quan hệ đối ngoại, giao thương buôn bán. Nghỉ đến lợi ích trước mắt mà bỏ chiến lược lâu dài.

4. Kiến nghị Giải pháp:

Một là, đồng tình với báo cáo là Chính phủ sớm triển khai tổng kết đánh giá 5 năm triển khai thi hành Luật ATTP và các văn bản pháp luật liên quan, qua đó rà soát một cách tổng thể các văn bản nhằm điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện hệ thống văn bản quản lý nhà nước về ATTP một cách đồng bộ, thống nhất.

Hai là, trước mắt, khi chưa thay đổi được mô hình tổ chức quản lý, cần đẩy mạnh tăng cường hơn nữa sự phối hợp giữa 03 Bộ: Y tế, Công thương và Nông nghiệp và Phát triển nông thôn theo Thông tư số 13; đặc biệt cần tăng cường trách nhiệm của Bộ Y tế trong vai trò là cơ quan thường trực. Mặt khác, cần nghiên cứu trao cho Bộ Y tế quyền được kiểm tra, kiểm định ATTP đối với toàn bộ sản phẩm thực phẩm trước khi đến tay người tiêu dùng, chứ không chỉ đối với một số sản phẩm thuộc Bộ quản lý như hiện nay; bởi vì, Bộ Y tế là Bộ duy nhất có chức năng phòng và chữa bệnh, đảm bảo vấn đề chăm sóc sức khỏe cho con người, trong khi đó ATTP trước khi sản phẩm được đưa vào cơ thể người là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất.

Ba là, về lâu dài, cần nghiên cứu để thay đổi mô hình tổ chức quản lý, thiết lập một cơ quan làm đầu mối thống nhất quản lý nhà nước về ATTP từ trung ương đến cơ sở để giải quyết bất cập như đã nêu trên.

Hiện nay, thành phố Hồ Chí Minh đang có bước đột phá trong triển khai thí điểm mô hình quản lý, đã thành lập Ban quản lý ATTP trực thuộc UBND thành phố để thống nhất quản lý ATTP trên địa bàn. Mặc dù mới, chưa rõ hiệu quả; tuy vậy, đây là mô hình hay, vì vậy đề nghị Chính phủ có thể xem xét, chỉ đạo một số địa phương khác nghiên cứu, học tập và cùng thí điểm, nhất là đối với các địa phương tình hình vi phạm pháp luật về ATTP có diễn biến phức tạp, nghiêm trọng nhưng công tác quản lý còn nhiều hạn chế, thiếu thống nhất./.

Bốn là, Nghị quyết QH về việc đẩy mạnh chính sách, pháp luật về ATTP, cần quan tâm đến việc xử lý trách nhiệm phối hợp, khắc phục tình trạng chồng chéo; văn bản ban hành chậm...

Năm là, tăng cường giáo dục, nâng cao nhận thức và kêu gọi toàn dân,thay đổi nhận thức, thay đổi việc làm thực hiện nghiêm Luật An toàn thực phẩm.

Sáu là, cần cân nhắc lại điểm 6 quy định: Bố trí đủ ngân sách theo dự toán. Cho phép sử dụng 100% nguồn phí xử phạt... Trích 20 đến 30% cho khen thưởng. Vì như thế là không hợp lý. Đã bố trí đủ còn thêm 100% nguồn kinh phí xử phạt; trích 20-30% khen thưởng, trong lúc Luật khen thưởng đã quy định nguồn khen thưởng.

ĐBQH Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình)
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang