Ý KIẾN ĐẠI BIỂU - Ý KIẾN CỬ TRI
Cập nhật 23:28 | 26/06/2017 (GMT+7)
.
71 năm Kỳ họp thứ Nhất, QH Khóa I (2.3.1946 - 2.3.2017):

Những bài học kinh nghiệm

19:04 | 01/03/2017
Cách đây 71 năm, vào ngày này (2.3.1946 - 2.3.2017), Kỳ họp thứ Nhất, QH khóa I khai mạc tại Hà Nội - Thủ đô của nước Việt Nam độc lập. Đây là sự kiện trọng đại, khẳng định bản chất dân chủ của Nhà nước ta trong chế độ mới. Từ đây, lịch sử Việt Nam đã sang trang, với sự xuất hiện của cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của chính thể dân chủ cộng hòa.

Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa 1, ngày 2.3.1946 (Ảnh hoisuhoc.vn)

Trong suốt chặng đường 71 năm qua, từ những thành tựu mà QH đã đạt được, có thể rút ra 5 bài học kinh nghiệm sau đây:

Một là, sự ra đời của QH là thành quả đấu tranh cách mạng gắn liền với những chiến công hiển hách của lịch sử dân tộc, dưới sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu. Được thai nghén trong hành trình tìm đường cứu nước của lãnh tụ thiên tài Hồ Chí Minh, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh, QH nước ta đã ra đời trong bối cảnh lịch sử đầy cam go, thử thách. Quá trình hình thành và sự ra đời của QH là kết tinh của sự lựa chọn đúng đắn, kết hợp nhuần nhuyễn giữa chủ nghĩa yêu nước, những giá trị phổ quát của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, hợp với lòng dân, vận hành đúng quy luật phát triển của lịch sử trong thời đại mới.

Từ Quốc dân Đại hội Tân Trào - mô hình tiền thân của QH Việt Nam - đến sự ra đời của QH khóa I,  là quá trình tích lũy tri thức lý luận và kinh nghiệm thực tiễn, được cụ thể hóa từng bước, với những hành động cụ thể, kịp thời, từ thấp đến cao, phù hợp với diễn biến các cao trào lịch sử cách mạng. Ngay sau khi ra đời, QH đã hòa mình vào dòng chảy của lịch sử dân tộc, cùng toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta đi dọc cuộc kháng chiến trường kỳ, gian khổ cho đến ngày toàn thắng. Quá trình hoạt động của QH các khóa gắn liền với chiến thắng Điện Biên Phủ chấn động địa cầu, với cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mùa Xuân đại thắng trên khắp Miền Nam, đi đến thống nhất Tổ quốc, với những thành quả to lớn trong sự nghiệp đổi mới của đất nước từ những thập niên cuối cùng của thế kỷ XX và đang tiếp nối ở những năm đầu của thế kỷ XXI.

Hai là, từ khi ra đời đến nay, QH luôn luôn là hiện thân của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đại diện rộng rãi cho các tầng lớp nhân dân, các thành phần xã hội, cùng thực hiện mục tiêu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam thân yêu. Ngay từ khóa I, trong cơ cấu của QH đã bảo đảm tính đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, gắn bó máu thịt với quyền lợi của nhân dân. Sự thực đó bắt nguồn từ yêu cầu xây dựng một Nhà nước dân chủ rộng rãi, phục vụ sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc trước mắt cũng như lâu dài. Xây dựng một QH tiêu biểu cho ý chí, lòng dân còn bắt nguồn từ truyền thống yêu nước của dân tộc ta.

Thấm nhuần tinh thần ấy, Tuyên ngôn của QH: “Chủ quyền của nước Việt Nam độc lập thuộc về toàn thể nhân dân Việt Nam. Vận mệnh quốc gia Việt Nam là ở trong tay QH Việt Nam". Từ Tuyên ngôn này, QH các khóa tiếp theo của nước ta luôn bảo đảm tính đại diện sâu sắc về cơ cấu, thành phần đại biểu, bao gồm các đại biểu đại diện cho các tầng lớp nhân dân, cho các vùng lãnh thổ của cả nước. Với cơ cấu, thành phần đó, QH đã thực sự thể hiện rộng rãi khối đại đoàn kết toàn dân tộc ở nước ta, đại diện cho tinh hoa trí tuệ của dân tộc ta. Một khối đại đoàn kết toàn dân tộc, luôn gắn bó máu thịt với nhân dân chính là khởi nguồn sức mạnh vô địch của nhân dân Việt Nam, là biểu tượng linh thiêng của QH nước ta.

Ba là, từ khi mới ra đời đến nay, tư tưởng về vị trí, tính chất và vai trò của QH luôn được khẳng một cách nhất quán và xuyên suốt trong cương lĩnh, đường lối chính trị của Đảng, được thể chế hoá trong các bản Hiến pháp của nước ta. Qua mỗi lần sửa đổi Hiến pháp, vị trí, tính chất của Quốc hội ngày càng được hoàn thiện hơn ở một tầm cao mới. Điều đó thể hiện sự nhất quán về quan điểm, tư tưởng của Đảng và Nhà nước ta trong việc xây dựng, củng cố chính quyền nhân dân, khẳng định vị trí tối cao của Quốc hội trong bộ máy nhà nước. Sự khẳng định đó thể hiện rõ nét bản chất của Nhà nước ta - Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Vì vậy, cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân cũng có tính chất đặc biệt và có vị thế cao nhất trong bộ máy nhà nước.

Cử tri cả nước bầu ra Quốc hội để nhân dân uỷ quyền, thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực bằng con đường nhà nước. Về thẩm quyền, Quốc hội có những nhiệm vụ và quyền hạn to lớn để thiết lập trật tự chính trị, pháp lý trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Quốc hội là cơ quan duy nhất có thẩm quyền quyết định những vấn đề thuộc chủ quyền quốc gia, những vấn đề trọng đại của đất nước. Các quyết định của Quốc hội đều bắt nguồn từ ý chí, nguyện vọng của nhân dân cả nước và tất cả đều nhằm phục vụ cho lợi ích chung của dân tộc, của nhân dân. Tính chất, vị trí của Quốc hội có mối quan hệ lôgic và biện chứng chặt chẽ. Tính chất đại biểu cao nhất của Quốc hội là tiền đề bảo đảm để Quốc hội trở thành cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Bốn là, quá trình hình thành, ra đời, phát triển của Quốc hội là quá trình  liên tục kế thừa,  không ngừng đổi mới cả về tổ chức và hoạt động, đáp ứng kịp thời với nhiệm vụ chiến lược trong từng giai đoạn cách mạng của dân tộc. Đó là quá trình sáng tạo của Đảng, Nhà nước nước và nhân dân ta trong việc tiếp thu tri thức lý luận, kinh nghiệm thực tiễn từ khi xác lập mô hình tổ chức Quốc hội một viện; phản ánh đúng đắn truyền thống, lịch sử và  tâm nguyện của nhân dân; phù hợp với yêu cầu sự nghiệp cách mạng của dân tộc Việt Nam trong thời đại mới.

Kể từ khóa I đến nay, Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội không ngừng được đổi mới về cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động. Kinh nghiệm thực tiễn từ Quốc hội khóa trước luôn là bài học quý giá cho việc kiện toàn, củng cố cho Quốc hội khóa sau. Đổi mới cơ cấu tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội luôn được tiến hành đồng bộ, từ việc thử nghiệm mô hình và cách thức, phương pháp cho đến đổi mới cơ bản về thể chế pháp luật. Đó là cơ sở để Quốc hội hoàn thành sứ mệnh của mình trong từng giai đoạn đầy biến động, nhưng rất vẻ vang của lịch sử dân tộc.

Năm là, bảo đảm và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định để Quốc hội trở thành cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, hoàn thành xuất sắc trọng trách mà nhân dân ủy thác. Bảo đảm và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng không những là quan điểm chỉ đạo quá trình đổi mới, hoàn thiện Nhà nước mà còn là nguyên tắc cơ bản trong tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước, cũng như trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước.

Quán triệt quan điểm cơ bản ấy, Quốc hội các khóa từ trước đến nay đã nắm vững và vận dụng sát sao đường lối chính sách và các chủ trương cụ thể của Đảng vào các hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng về tổ chức và hoạt động của Quốc hội là nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của QH và các mối quan hệ của QH với các cơ quan khác trong bộ máy nhà nước.

TS. Lê Thanh Vân
ĐBQH khóa XIII, XIV
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang