Theo ĐBQH NGUYỄN MINH PHƯƠNG (CẦN THƠ), để phát huy vai trò của y tế dự phòng (YTDP) trong việc điều tra, giám sát, phát hiện và xử lý dịch bệnh, cần tăng tốc độ đầu tư từ ngân sách nhà nước để củng cố, hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở và YTDP, các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh, tuyến huyện, nhất là các khu vực Tây Nguyên, Tây Bắc, Tây Nam bộ.
- Những năm gần đây, diễn biến phức tạp của nhiều dịch bệnh nguy hiểm đòi hỏi công tác YTDP ngày càng phải được quan tâm nhiều hơn. Đại biểu đánh giá như thế nào về vai trò của YTDP trong công tác phòng, chống bệnh, nhất là đối với các dịch bệnh nguy hiểm?
ĐBQH Nguyễn Minh Phương: YTDP có vai trò quan trọng trong việc điều tra, giám sát, phát hiện và xử lý, quản lý dịch bệnh, phòng, chống bệnh truyền nhiễm, HIV/AIDS, bệnh xã hội, bệnh không lây nhiễm, bệnh nghề nghiệp, tai nạn thương tích, sức khỏe môi trường, sức khỏe trường học, vệ sinh và sức khỏe lao động, dinh dưỡng cộng đồng, an toàn vệ sinh thực phẩm. Ở các nước phát triển, YTDP phụ trách gần như 70% công việc chăm sóc sức khỏe ban đầu, chỉ 30% cần đến bệnh viện để điều trị. Còn ở nước ta thì ngược lại.
Chúng ta thiếu số lượng lớn nhân viên YTDP; cơ sở và điều kiện làm việc của các đơn vị YTDP quá thiếu thốn; lại thêm mô hình tổ chức hệ thống y tế trong đó có YTDP tuyến huyện trong nhiều năm qua rất không ổn định nên không thực hiện hết chức năng của YTDP, dẫn đến tình trạng bùng phát của nhiều dịch bệnh và tình trạng quá tải ở bệnh viện các tuyến.
- Đại biểu đánh giá như thế nào về thực trạng ngành YTDP của nước ta hiện nay?
ĐBQH Nguyễn Minh Phương: Theo tôi, ngành YTDP của nước ta hiện nay thiếu về số lượng và yếu về chất lượng; kinh phí đầu tư cho YTDP còn rất thấp. Số lượng bác sỹ chuyên ngành y học dự phòng ít, do hạn chế số lượng sinh viên theo học. Từ năm 2006, chúng ta mới bắt đầu đào tạo bác sỹ y học dự phòng và phải đến năm 2012 mới có khóa đầu tiên tốt nghiệp… Bên cạnh đó, các phòng thí nghiệm, xét nghiệm thuộc lĩnh vực chuyên ngành cũng còn thiếu. Một thực trạng nữa là tiền lương và thu nhập của cán bộ YTDP còn hạn chế, chưa tương xứng với chức năng, nhiệm vụ của ngành và chưa tạo được động lực, khuyến khích cán bộ YTDP đang làm việc. Do vậy, vẫn còn hiện tượng cán bộ YTDP bỏ việc hoặc chuyên công tác khác.
- Một trong những bất cập của ngành YTDP hiện nay là tình trạng thiếu bác sỹ trầm trọng, đặc biệt trong hệ thống bệnh viện tuyến quận, huyện. Trong khi đó, nhiều sinh viên chưa mặn mà với ngành học này. Theo Đại biểu, đâu là nguyên nhân của tình trạng này?
ĐBQH Nguyễn Minh Phương: Tôi cho rằng có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Trước hết, số lượng bác sỹ chuyên ngành y học dự phòng ít do số lượng sinh viên theo học chuyên ngành này còn hạn chế. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, trang thiết bị cho y tế cơ sở còn quá yếu kém dẫn đến công tác chuyên môn còn đơn điệu. Cộng với đó, biên chế ít, thu nhập thấp, công việc quá tải, chính sách ưu đãi cho cán bộ y tế về làm việc vùng sâu, vùng xa chưa hấp dẫn được nhân lực y tế cho công tác YTDP, nhất là ở các tuyến dưới. Chính sách đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn chưa được quan tâm, nên cán bộ không được cập nhật kỹ thuật cao, nhanh chóng lạc hậu.
Theo Thông tư liên tịch số 03 giữa Bộ Y tế và Bộ Nội vụ, thì nếu Trung tâm Y tế huyện chưa có đủ điều kiện tách riêng bệnh viện thì thực hiện 2 chức năng YTDP và khám, chữa bệnh; nơi có đủ điều kiện thành lập bệnh viện thì Trung tâm Y tế huyện chỉ thực hiện chức năng YTDP. Thực tế hiện nay, có địa phương phản ánh rằng, khi áp dụng mô hình thứ hai, nhân sự sẽ bị chia nhỏ, do đó nhân lực y tế đã thiếu lại càng thiếu.
- Từ góc nhìn của một ĐBQH hoạt động trong lĩnh vực y tế, theo Đại biểu, cần phải có những giải pháp gì để phát triển ngành YTDP nước ta, nâng cao công tác phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân?
ĐBQH Nguyễn Minh Phương: Tôi nghĩ rằng, để giải quyết tình trạng này cần phải có một lộ trình cụ thể. Đó là tiếp tục phát triển và nâng cao năng lực của các cơ sở YTDP tuyến Trung ương và địa phương để làm tốt nhiệm vụ nghiên cứu, dự báo, giám sát, phát hiện và khống chế các bệnh dịch, đặc biệt các bệnh dịch nguy hiểm và bệnh dịch mới phát sinh. Mặt khác, nâng cấp các phòng xét nghiệm an toàn sinh học đạt tiêu chuẩn. Hỗ trợ các cơ sở đào tạo đầu tư trang thiết bị labo thực tập, thực hành phục vụ đào tạo bác sỹ y học dự phòng, góp phần tăng quy mô đào tạo. Đầu tư trang thiết bị đồng bộ, hiện đại, đạt tiêu chuẩn cho các tuyến. Hoàn thiện các Trung tâm Bảo vệ sức khỏe sinh sản, Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Trung tâm phòng, chống bệnh xã hội, Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS.
Cùng với đó, tăng tốc độ đầu tư từ ngân sách nhà nước cho lĩnh vực y tế để nâng cấp các cơ sở y tế; trong đó, ưu tiên củng cố, hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở và YTDP, các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh, tuyến huyện, nhất là các khu vực Tây Nguyên, Tây Bắc, Tây Nam Bộ. Ban hành các chính sách ưu đãi đối với cán bộ, nhân viên y tế, đặc biệt là cán bộ y tế tuyến cơ sở, cán bộ y tế làm việc ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, biên giới, hải đảo. Đồng thời, các trường y trong cả nước tăng cường đào tạo nhân lực để đáp ứng cho nhu cầu y tế hiện nay, chỉ tiêu các trường dành cho ngành học này tăng theo nhu cầu địa phương.
- Xin cảm ơn Đại biểu !