Chính phủ cần rà soát và nghiên cứu làm rõ vì sao các chính sách thu hút nguồn lực xã hội đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn chưa có sức hấp dẫn lớn?

- Thảo luận về việc thực hiện chính sách, pháp luật về đầu tư công cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn ngày hôm qua, các ĐBQH đã phản ánh và kiến nghị nhiều nội dung xác đáng. Ý kiến của Chủ nhiệm về vấn đề này như thế nào?

- Đoàn giám sát của UBTVQH về thực hiện chính sách, pháp luật về đầu tư công cho nông nghiệp, nông dân và nông thôn đã triển khai đến các địa phương trên cả nước, bao gồm cả vùng đồng bằng, miền núi, hải đảo. Việc tỏa đi mọi địa bàn trên cả nước đã giúp Đoàn giám sát nhìn nhận đầy đủ hơn về tác động tích cực cũng như hạn chế của chính sách, pháp luật về đầu tư công cho tam nông hiện nay. Trong quá trình giám sát, khảo sát tại các địa phương, Đoàn đã mời các chuyên gia về kinh tế, nông nghiệp, nông thôn cùng đi để có thêm góc nhìn, giúp đưa ra những đánh giá khách quan, toàn diện. Các ý kiến phát biểu của ĐBQH trong phiên thảo luận ngày hôm qua đã phản ánh tương đối toàn diện mọi góc cạnh trong lĩnh vực đầu tư cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Đặc biệt, nhiều ý kiến đã làm sâu sắc thêm những vấn đề mà Đoàn giám sát đã nhìn thấy trong thực hiện chính sách, pháp luật về đầu tư công cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Những kiến nghị này sẽ giúp hoàn thiện kỹ thuật ban hành chính sách cho nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Do mỗi vùng miền có điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, thói quen canh tác khác nhau, nên khi xây dựng chính sách cần quan tâm đến đặc trưng vùng miền để kịp thời điều chỉnh phù hợp.

- Việc xây dựng quy hoạch về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã được quan tâm, đầu tư, gắn với Chương trình xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, theo nhiều ĐBQH thì công tác này còn nhiều hạn chế…?

- Công tác lập và tổ chức thực hiện quy hoạch đã được các cấp, ngành quan tâm hơn trước. Nhưng nhìn chung chất lượng quy hoạch còn hạn chế, chưa sát thực tế, thiếu tính khoa học, chưa gắn với nguồn lực thực hiện. Sự chồng chéo, thậm chí là không phù hợp giữa quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, quy hoạch ngành và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội khiến nhiều dự án khó khăn trong thực hiện. Quy hoạch thường xuyên phải điều chỉnh, tính khả thi không cao do thiếu nguồn lực thực hiện, một số quy hoạch ngành còn chậm được xây dựng, đặc biệt là còn thiếu các quy hoạch cho các lĩnh vực, sản phẩm chủ yếu trong nông nghiệp. Có địa phương chưa lập quy hoạch sản xuất nông - lâm - thủy sản toàn tỉnh để định hướng cho quy hoạch các ngành hàng và quy hoạch chi tiết của các địa phương. Quy hoạch phát triển giao thông, thủy lợi, cơ sở hạ tầng xã hội, nông, lâm nghiệp, thủy sản... còn có những điểm chưa thực sự phù hợp với thực tế tại địa phương, phải điều chỉnh, rà soát liên tục trong quá trình tổ chức thực hiện. Đồng thời, việc chậm ban hành hướng dẫn của các bộ, ngành cũng khiến công tác lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch xây dựng nông thôn mới chậm triển khai.

- Báo cáo kết quả giám sát của UBTVQH đã nêu khá đầy đủ các giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý, thực hiện đầu tư công cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Trước mắt, các cơ quan chức năng cần chú ý thực hiện giải pháp nào để tăng hiệu quả của các chính sách cho lĩnh vực này, thưa Chủ nhiệm?

- Các kiến nghị về giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý, thực hiện chính sách, pháp luật về đầu tư công cho tam nông đã được Ủy ban Kinh tế lấy ý kiến các cơ quan hữu quan. Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng đã chỉ đạo cơ quan chủ trì giúp UBTVQH thực hiện đợt giám sát này cần lắng nghe các ý kiến phát biểu của ĐBQH để hoàn chỉnh dự thảo Nghị quyết của QH. Bởi Nghị quyết dù không quyết định những việc làm cụ thể nhưng đó là hệ thống quan điểm của QH về đầu tư công cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Trên cơ sở đó, Chính phủ bổ sung các chính sách, phương thức thực hiện phù hợp. Các chuyên gia nước ngoài cũng cho rằng, Việt Nam có tiềm năng lớn về lâm sản, thủy hải sản. Nhưng điều quan trọng là phải làm sao biến tiềm năng này thành cơ hội để tăng thu nhập cho người dân, nâng cao giá trị gia tăng, gây dựng thương hiệu cho đất nước. Do đó, tôi cho rằng, trước mắt, Chính phủ cần rà soát và nghiên cứu để làm rõ vì sao các chính sách thu hút nguồn lực xã hội đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn chưa có sức hấp dẫn lớn. Trên cơ sở đó, xây dựng hệ thống chính sách toàn diện, bảo đảm thu hút nguồn lực vốn ngoài nhà nước đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn.

- Nguồn vốn đầu tư cho nông nghiệp có độ vênh lớn so với đầu tư cho khu vực đô thị. Ý kiến của Chủ nhiệm về sự chênh lệch này?

- Nguồn vốn đầu tư của Nhà nước cho khu vực nông nghiệp, nông dân và nông thôn liên tục tăng. Ví như giai đoạn 2006 – 2011, tổng vốn đầu tư công cho tam nông từ nguồn ngân sách Nhà nước và trái phiếu Chính phủ bằng 49,67% tổng vốn đầu tư từ hai nguồn này. Đặc biệt là sau khi Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 7 được ban hành, mức đầu tư cho nông nghiệp, nông dân và nông thôn đã tăng lên rõ rệt. Trong giai đoạn 2009 – 2011, mức đầu tư cho khu vực này tăng lên theo từng năm, tổng vốn đầu tư bằng 52,3% tổng vốn đầu tư bằng nguồn lực ngân sách Nhà nước và trái phiếu Chính phủ, gấp 1,95 lần so với trước khi có Nghị quyết. Đây là bước nhảy vọt trong đầu tư cho tam nông.

Tăng trưởng tín dụng cho nông nghiệp, nông thôn trung bình 24%/năm là mức tăng trưởng phù hợp. Mức tăng này sẽ vừa cung cấp nguồn vốn cho nhu cầu đầu tư sản xuất nông nghiệp, vừa bảo đảm an toàn tài chính. Nhưng thực tế cũng cho thấy, nông dân vẫn khó tiếp cận với vốn. Nguyên nhân do hồ sơ thủ tục vay vốn phức tạp đòi hỏi người dân phải am hiểu, nhưng trình độ và hiểu biết của nông dân còn hạn chế. Do đó, chủ yếu các tổ chức, doanh nghiệp mới có khả năng làm hồ sơ vay, còn người dân khó khăn trong quá trình vay vốn. Vì vậy, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu để hỗ trợ người nông dân trong vay vốn, cũng như giúp bảo đảm an toàn vốn. Cần quan tâm đến yếu tố này vì sẽ giúp tăng sự an toàn cho người vay. Có thể thấy, nếu nới lỏng tăng trưởng tín dụng cũng chưa chắc mang lại lợi ích cho người vay, cho nền kinh tế. Vậy làm thế nào để vừa tạo thuận lợi cho người vay, vừa bảo đảm an toàn vốn? Tôi nghĩ rằng cần liên kết chặt chẽ với các tổ chức đoàn thể, chính trị trong quá trình cung cấp vốn cho nông dân, nông thôn. Bởi các tổ chức này rất sát với người dân nên hiểu tâm tư, cách làm ăn và có thể tư vấn hiệu quả cho việc cần hướng nguồn vốn tín dụng đến đâu.

- Đầu tư công là điểm tựa của người nông dân trong quá trình sản xuất nông nghiệp. Theo Chủ nhiệm, để đầu tư công thực sự trở thành điểm tựa vững chắc cho nông thôn, nông dân thì cần quan tâm những vấn đề nào?

Các cơ quan chức năng cần bám sát tinh thần Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 7. Điều quan trọng là lúc này sẽ lựa chọn mục tiêu nào để thực hiện trước. Tôi cho rằng, đối với phát triển kết cấu hạ tầng nông nghiệp, nông thôn thì trước mắt cần tập trung đầu tư để đến năm 2015 hoàn thiện cơ bản hệ thống thủy lợi, bảo đảm tưới tiêu chủ động cho diện tích lúa hai vụ, các vùng cây công nghiệp và nuôi trồng thủy sản.

- Xin cám ơn Chủ nhiệm!