Chủ tịch Nghị viện Canada: Từ khi bầu đến khi rời nhiệm sở

      Tuy nhiên, vào năm 1985, Canada đã chuyển sang bầu Chủ tịch Hạ viện bằng cách bỏ phiếu kín. Sự thay đổi này nhằm tăng cường vị thế và để thể hiện rõ Chủ tịch Hạ viện không phải là người của Chính phủ được Nghị viện hợp thức hóa. Tất cả các nghị sỹ đều có quyền được đưa vào danh sách bầu, trừ các thành viên Chính phủ và những nghị sỹ gửi văn bản yêu cầu không đưa tên mình vào danh sách. Ứng cử viên nào nhận được đa số phiếu sẽ trở thành Chủ tịch Hạ viện. Quy trình này sau đó được Nghị viện các tiểu bang áp dụng. 
      Thời gian đầu cũng có người lo ngại, cách làm bỏ phiếu kín sẽ mang lại lợi thế cho người gốc Anh, bất lợi cho người gốc Pháp, nhưng thực tế cho thấy không phải vậy. Quy trình mới cũng không làm thay đổi thực tế trước đó là người của đảng đa số thường có cơ hội trở thành Chủ tịch Nghị viện. Theo quy trình bỏ phiếu kín, chỉ có một lần vào năm 1998 ở tiểu bang Nova Scotia, người của đảng đối lập được bầu làm Chủ tịch Nghị viện. Về việc phụ nữ được bầu làm Chủ tịch Nghị viện, bỏ phiếu kín cũng đưa đến tỷ lệ tương tự như cách làm trước đây.
      Rắc rối nhất là khi vị Chủ tịch Nghị viện đương nhiệm đột ngột từ chức trong thời gian Nghị viện đang họp như ở Ontario năm 1996. Quy chế Nghị viện bắt buộc không được để trống chức danh Chủ tịch Nghị viện, nhưng lại không quy định Phó Chủ tịch Nghị viện sẽ mặc nhiên giữ ghế Chủ toạ, trừ khi Chủ tịch đi vắng. Do đó, các bên đã đi đến một thỏa thuận theo đó, sẽ bầu một nghị sỹ làm Chủ tịch lâm thời bằng cách vỗ tay. Sau đó vài ngày, thủ tục bỏ phiếu kín sẽ được tiến hành chính thức. Từ đó, có người đề nghị cần đưa vào Quy chế Nghị viện quy định: Khi Chủ tịch Nghị viện từ chức trong thời gian kỳ họp, phó chủ tịch Hạ viện sẽ mặc nhiên được tạm thời thay thế trong thời gian nhất định, sau đó Nghị viện sẽ bỏ phiếu kín bầu Chủ tịch chính thức.
      Thống kê cho thấy, xu hướng chung ở Canada là các Chủ tịch Nghị viện được bầu bằng cách bỏ phiếu kín có thời gian giữ chức ngắn hơn so với những vị được chính phủ đề cử để Nghị viện bầu công khai. Từ khi có hình thức bỏ phiếu kín, trong số các Chủ tịch Nghị viện các tiểu bang, người giữ chức vụ này lâu nhất là 4,5 năm và hơn một nửa trong số họ làm Chủ tịch Nghị viện dưới 2 năm. Theo luật Nghị viện ở các tiểu bang của Canada, vào giữa kỳ thường bầu lại Chủ tịch Nghị viện, và rất ít khi Chủ tịch đương nhiệm giữ nguyên được vị trí của mình.
      Vậy sau khi rời chức vụ, các vị Chủ tịch Nghị viện làm gì? Thông thường ở cấp liên bang, các cựu Chủ tịch Hạ viện được bổ nhiệm làm thẩm phán, đại sứ, thậm chí làm Toàn quyền; Chỉ có một cựu Chủ tịch Hạ viện quay lại với nghiệp nghị sỹ. Ở cấp tiểu bang, một số cựu Chủ tịch Nghị viện tiểu bang được bổ nhiệm vào các chức danh quan trọng, ví dụ Thủ hiến bang; Nhiều người quay lại làm nghị sỹ tiểu bang hoặc trở thành thành viên chính phủ; Một số ít ra tranh cử và được bầu làm hạ nghị sỹ liên bang, hoặc được bổ nhiệm làm thượng nghị sỹ.

Minh Thy