Cập nhật 23:00 | 22/09/2018 (GMT+7)
.

Giám sát của Tổ đại biểu HĐND - cần quy định cụ thể hơn

08:18 | 09/09/2015
Dự thảo Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND đã quy định một số nội dung về giám sát của Tổ đại biểu HĐND. Tuy nhiên, đây mới là những quy định chung nhất, có tính nguyên tắc. Để Tổ đại biểu thực hiện được chức năng quan trọng này, cần những quy định cụ thể, chi tiết hơn.

 Điều 112: Nhiệm vụ, quyền hạn của Tổ đại biểu HĐND cấp tỉnh, cấp huyện

1. Tổ đại biểu HĐND giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật, văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND cùng cấp trên địa bàn hoặc về các vấn đề do HĐND hoặc Thường trực HĐND phân công.

2. Tổ đại biểu HĐND có trách nhiệm nghiên cứu tài liệu, chuẩn bị đóng góp ý kiến cho kỳ họp HĐND cùng cấp; tổ chức cho đại biểu HĐND tiếp xúc cử tri, thu thập ý kiến, kiến nghị của cử tri trước kỳ họp HĐND và để đại biểu HĐND báo cáo với cử tri về kết quả kỳ họp sau kỳ họp HĐND.

Trích Luật Tổ chức chính quyền địa phương

Đề cao vai trò, vị trí của Tổ đại biểu HĐND

Công bằng mà nói, cho đến nay hoạt động của Tổ đại biểu HĐND các cấp khá mờ nhạt. Người ta mới thấy vai trò của Tổ đại biểu ở các cuộc TXCT, ở các phiên họp thảo luận tổ trong kỳ họp HĐND. Một vài địa phương có sáng kiến đề cao vai trò tổ đại biểu. Có địa phương hằng năm khi phân bổ ngân sách đã dành cho mỗi tổ đại biểu HĐND tỉnh một khoản kinh phí nhất định để quyết định hỗ trợ giải quyết những nhu cầu bức xúc ở địa bàn qua TXCT. Có tỉnh, tổ đại biểu trực tiếp nhận đơn, thư của công dân, trực tiếp chuyển đơn thư đó và đôn đốc việc giải quyết của cơ quan có thẩm quyền. Có địa phương, khi Thường trực, các ban HĐND giám sát ở cơ sở mời đại diện tổ đại biểu tham gia… Tuy nhiên, đó chỉ là những việc làm đơn lẻ.

Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, tổ đại biểu HĐND được thành lập ở hai cấp tỉnh và huyện bao gồm các đại biểu được bầu ở một hoặc nhiều đơn vị bầu cử và do Thường trực HĐND cùng cấp quyết định. Như vậy, kể từ nhiệm kỳ tới vị trí pháp lý của tổ đại biểu HĐND cấp tỉnh, cấp huyện được xác định trong Luật. Cũng theo Luật này, trong hoạt động giám sát, tổ đại biểu HĐND cấp tỉnh, cấp huyện giám sát việc tuân theo Hiến pháp, luật, văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND cùng cấp; tổ đại biểu tổ chức để đại biểu HĐND thực hiện hoạt động giám sát. Đây là những quy định rất mới về tổ đại biểu.

Trước đây, những nội dung liên quan đến tổ đại biểu mới chỉ được quy định trong Quy chế hoạt động của HĐND các cấp do UBTVQH ban hành. Nay nó được quy định trong Luật. Rõ ràng là vai trò, vị trí của tổ đại biểu HĐND được đề cao. Tuy nhiên, để tổ đại biểu HĐND cấp tỉnh, cấp huyện phát huy được vai trò, vị trí và thực hiện được nhiệm vụ, quyền hạn như quy định của Luật, đặc biệt trong hoạt động giám sát còn rất nhiều việc phải bàn, phải làm. Nhất là trong điều kiện toàn bộ thành viên của tổ đại biểu, kể cả tổ trưởng, tổ phó đều hoạt động kiêm nhiệm và không có cán bộ tham mưu, giúp việc trực tiếp cho tổ đại biểu.


Hội nghị tập huấn, trao đổi kinh nghiệm giám sát cho các Tổ trưởng tổ đại biểu HĐND huyện Tân Biên, Tây Ninh
 Ảnh: D.Thảo

Để tổ đại biểu thực hiện tốt hoạt động giám sát

Trước hết, về phạm vi giám sát của tổ đại biểu, nên chăng, trong dự thảo Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND phải quy định rõ tổ đại biểu chỉ giám sát trên địa bàn các đại biểu thành viên của tổ đại biểu được bầu. Nghĩa là đối với tổ đại biểu HĐND cấp tỉnh, chỉ giám sát trong phạm vi huyện, đối với tổ đại biểu HĐND cấp huyện thì giám sát trên địa bàn một hoặc một vài xã. Đối tượng giám sát của tổ đại biểu là UBND, các cơ quan của UBND địa phương nơi đại biểu ứng cử, các cơ quan, đơn vị đóng trên địa bàn nơi đại biểu ứng cử. Từ đó có sự phối hợp chặt chẽ với Thường trực, các ban HĐND cấp mình và HĐND cấp dưới khi thực hiện giám sát, tránh sự chồng chéo, trùng lặp.

Về chương trình, nội dung hoạt động giám sát của tổ đại biểu. Có lẽ do tổ đại biểu 100% hoạt động kiêm nhiệm, lại không có cán bộ giúp việc trực tiếp nên tổ đại biểu không cần và không thể xây dựng chương trình hoạt động giám sát riêng. Hằng năm, HĐND các cấp đều ban hành một nghị quyết về chương trình hoạt động giám sát của HĐND cấp mình cho năm sau. Nên chăng, các tổ đại biểu căn cứ vào nội dung, chương trình giám sát đó, chọn ra một vài nội dung đăng ký với Thường trực hoặc các ban HĐND và tổ chức giám sát trên địa bàn của mình. Kết quả giám sát của tổ được báo cáo về Thường trực để tổng hợp chung. Quan điểm của chúng tôi là tổ đại biểu HĐND không cần thiết phải giám sát hết nội dung chương trình giám sát của HĐND mà nên tập trung giám sát sâu vào một vài vấn đề.

Theo quy định của Luật Tổ chức Chính quyền địa phương, tổ đại biểu HĐND có nhiệm vụ giám sát việc tuân theo Hiến pháp, luật, văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND cấp mình ở địa bàn. Để thực hiện được nhiệm vụ này, tổ đại biểu phải giám sát được văn bản do HĐND và UBND địa phương nơi mình ứng cử ban hành, bao gồm cả văn bản QPPL và văn bản quản lý, chỉ đạo, điều hành. Như vậy, cần quy định nghị quyết của HĐND huyện, các văn bản của UBND cấp huyện phải được gửi đến tổ trưởng tổ đại biểu cấp tỉnh; nghị quyết của HĐND cấp xã, các văn bản của UBND cấp xã phải gửi đến tổ trưởng tổ đại biểu HĐND cấp huyện. Tổ trưởng tổ đại biểu sao gửi những văn bản đó cho các đại biểu thuộc tổ mình để nghiên cứu, xem xét. Nếu phát hiện được những nội dung trái với quy định của cấp trên thì báo cáo Thường trực HĐND cấp mình tổng hợp, xử lý theo thẩm quyền.

Thông thường, tại các cuộc TXCT của tổ đại biểu trên địa bàn, cử tri thường phản ánh với đại biểu HĐND cấp trên những vấn đề nổi cộm ở địa phương. Nếu có thể, tổ đại biểu ngay sau cuộc TXCT tiến hành giám sát ngay vấn đề đó. Giám sát tại chỗ, nghe giải trình tại chỗ với sự có mặt của cử tri có lẽ cũng là một phương thức giám sát của tổ đại biểu, là một cách để tăng hiệu quả giám sát và tạo điều kiện để cử tri giám sát hoạt động của cán bộ, công chức và cơ quan nhà nước.

Khoản 2, Điều 87, Dự thảo Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND quy định “Tổ đại biểu HĐND tổ chức để đại biểu HĐND giám sát việc thi hành pháp luật trên địa bàn nơi đại biểu ứng cử”. Cũng rất cần có hướng dẫn để thực hiện. Tổ đại biểu tổ chức cho đại biểu giám sát như thế nào? Đây là hoạt động giám sát của tổ đại biểu hay là của cá nhân đại biểu?

Khoản 3, điều 87, Dự thảo Luật quy định: “Tổ đại biểu HĐND có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: a) Thông báo nội dung, kế hoạch giám sát cho cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát chậm nhất là 07 ngày trước ngày bắt đầu tiến hành hoạt động giám sát; b) Mời đại diện cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan tham gia giám sát”. Có thể coi đây là hoạt động giám sát của tập thể tổ đại biểu HĐND được không? Quy trình, thủ tục cho hoạt động giám sát này ra sao? Kết quả giám sát của tổ đại biểu phải báo cáo cơ quan nào: Thường trực hay HĐND để xem xét, giải quyết?

Ngoài ra, HĐND cấp dưới trực tiếp cũng rất cần phối hợp chặt chẽ với tổ đại biểu HĐND cấp trên trong hoạt động giám sát. Đại diện tổ đại biểu cần phải tham gia các đoàn giám sát của HĐND cấp dưới. Nội dung này cũng phải có quy định cụ thể.

Cuối cùng, tổ đại biểu HĐND cấp huyện, cấp tỉnh không phải là một tổ chức hoàn chỉnh, không có tư cách pháp nhân. Nhưng để thực hiện những nhiệm vụ được giao phải có thêm những quy định cụ thể hơn. Nên chăng, quy định tổ đại biểu được ban hành một số văn bản hành chính như công văn, thông báo, báo cáo… tổ đại biểu được sử dụng con dấu của HĐND cấp mình khi ban hành những văn bản đó.

Hoàng Văn Bảo
Nguyên Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Hải Dương
Quay trở lại đầu trang