Cập nhật 23:00 | 22/09/2018 (GMT+7)
.
Dự án Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND

Chế tài mạnh hơn, trách nhiệm rõ hơn

08:25 | 08/06/2015
Dự án Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND sẽ được trình QH thảo luận tại Phiên họp toàn thể chiều 9.6 tới. Theo Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Hòa Bình NGUYỄN TIẾN SINH, phải có chế tài để buộc các đối tượng chịu sự giám sát phải chấn chỉnh cách làm hời hợt, chống chế lâu nay và phải chấp hành đến nơi, đến chốn các nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát. Trong quá trình giám sát, nếu đối tượng giám sát chuẩn bị nội dung thiếu, hoặc không trung thực, chủ thể giám sát nên có quyền đình chỉ cuộc giám sát, làm việc với cơ quan cấp trên, yêu cầu giải trình, làm rõ trách nhiệm về mặt hành chính, công vụ đối với đối tượng chịu sự giám sát.

- Ông đánh giá như thế nào về hoạt động giám sát của QH thời gian qua?

- Giám sát là một trong ba chức năng của QH đã được quy định trong Hiến pháp. Đây cũng là một trong những hoạt động của QH nhằm thực hiện nguyên tắc phân công, phối hợp, kiểm soát quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Tôi cho rằng, thời gian qua, QH đã tổ chức thực hiện khá tốt chức năng giám sát. Đặc biệt từ năm 2003, khi Luật Hoạt động giám sát của QH được ban hành đã tạo cơ sở pháp lý để hoạt động giám sát ngày càng được hoàn thiện hơn, tạo sự thống nhất, phối hợp trong hoạt động giám sát của QH, giám sát của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban, Đoàn ĐBQH và ĐBQH. Chất lượng hoạt động giám sát ngày càng được nâng cao, góp phần nâng cao vị trí, vai trò của QH, giúp QH làm tốt hơn chức năng là cơ quan quyền lực nhà nước, cơ quan đại diện cao nhất của nhân dân cả nước.

Tuy nhiên, mức độ, kết quả đạt được của từng hình thức giám sát còn khác nhau. Ở hình thức giám sát tối cao, chất lượng giám sát tốt, do xác định rõ nội dung giám sát, cách thức tổ chức và trình tự thủ tục giám sát, sự vào cuộc của chủ thể giám sát là QH và các cơ quan, đối tượng chịu sự giám sát như: giám sát chuyên đề tại QH, chất vấn và trả lời chất vấn, lấy phiếu tín nhiệm... Trong khi đó, hoạt động giám sát của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban và Đoàn ĐBQH nhìn chung, còn mang tính hình thức.

- Dự thảo Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND sẽ được trình QH cho ý kiến lần thứ hai trong Phiên họp chiều mai, trước khi thông qua vào cuối Kỳ họp này. Theo ông, Dự thảo Luật này sẽ tác động như thế nào đến hoạt động giám sát của QH và HĐND?

- Dự thảo mới nhất mà chúng tôi nhận được tại Kỳ họp này đã sửa đổi, bổ sung rất nhiều quy định của Luật Hoạt động giám sát của QH năm 2003. Tôi tin rằng, các quy định trong Dự thảo sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc hơn để từng bước khắc phục những hạn chế lâu nay trong hoạt động giám sát của QH, HĐND. Dự thảo đã quy định rõ hơn khái niệm giám sát tối cao, trình tự, thủ tục của các hình thức giám sát tối cao; nhấn mạnh các quy định thuộc thẩm quyền của QH trong xử lý việc thực hiện kết luận giám sát. Tiếp tục quy định việc xem xét, bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật có dấu hiệu trái Hiến pháp của Chủ tịch Nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Kiểm toán Nhà nước; quy định người giữ chức vụ do QH bầu và phê chuẩn được đưa ra bỏ phiếu tín nhiệm khi có quá nửa tổng số ĐBQH bỏ phiếu không tín nhiệm... Trước đó, các quy định này cũng được nêu trong Hiến pháp và Luật Tổ chức QH, nay việc tiếp tục thể chế hóa các quy định trong Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND sẽ tăng tính hiệu quả hơn trong hoạt động giám sát.

Tuy nhiên, một điểm đáng tiếc là, Dự thảo Luật chưa làm rõ hậu quả pháp lý trong hoạt động giám sát của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban; chưa quy định về việc nếu những kiến nghị sau giám sát của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban không được thực hiện thì trách nhiệm của đối tượng chịu sự giám sát như thế nào? Thực tế, hiện nay, sau giám sát, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban và các Đoàn ĐBQH và ĐBQH mới chỉ đưa ra các kiến nghị, còn kiến nghị đó có được đối tượng chịu sự giám sát thực hiện hay không, thực hiện rốt ráo, hiệu quả hay nửa vời, hoặc thậm chí là không thực hiện thì chưa có chế tài nào ràng buộc.

ĐBQH Nguyễn Tiến Sinh (Hòa Bình) phát biểu tại Hội trường            Ảnh: Lâm Hiển

- Vậy theo ông, cần có giải pháp như thế nào để nâng cao chất lượng, hiệu quả giám sát của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban, các Đoàn ĐBQH? 

- Theo tôi, ngay trong Dự thảo Luật này, phải tăng cường tính kỷ cương, kỷ luật, tính chấp hành trong hoạt động giám sát. Muốn vậy, đối với chủ thể giám sát, cần xác định nguyên tắc, trình tự, thủ tục giám sát. Chủ thể giám sát phải xác định rõ trách nhiệm của mình; khi lựa chọn địa điểm giám sát, đối tượng giám sát thì phải bám sát tiêu chí của cuộc giám sát, tránh lựa chọn theo ý muốn chủ quan của mình.

Với đối tượng chịu sự giám sát, phải có chế tài nặng hơn để buộc đối tượng chịu sự giám sát phải tuân thủ và phải có trách nhiệm thực hiện tốt các nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát; có chế tài rõ ràng để xử lý các trường hợp báo cáo một cách hình thức, qua loa, chiếu lệ khi làm việc với Đoàn giám sát. Điều 8, Dự thảo Luật đã quy định: cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát phải thực hiện đầy đủ kế hoạch, nội dung, yêu cầu giám sát của chủ thể giám sát; báo cáo trung thực khách quan, đầy đủ kịp thời theo yêu cầu giám sát; giải quyết kiến nghị của Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của QH, Đoàn ĐBQH, ĐBQH... Tuy nhiên, tôi cho rằng, quy định này vẫn còn chung chung. Nếu quy định này không đi kèm với cơ chế xử lý thì trong trường hợp đối tượng, chủ thể chịu sự giám sát chấp hành không tốt, báo cáo thiếu trung thực... Đoàn giám sát cũng sẽ không xử lý được.

- Thực tế, sau giám sát, QH đã ban hành nhiều Nghị quyết giám sát nhưng hiệu quả thực hiện không cao, thậm chí giám sát đi, giám sát lại, tình hình cũng không có nhiều chuyển biến. Dự thảo Luật phải xử lý vấn đề này như thế nào?

- Lâu nay cũng có một câu chuyện là, khi QH ban hành nghị quyết về giám sát thì ĐBQH, cử tri rất phấn khởi, hào hứng. Nhưng chờ, chờ mãi kết luận giám sát được thực hiện như thế nào thì quá lâu và quá dài. Đây là một trong những nguyên nhân khiến hoạt động giám sát kém hiệu quả. Vậy trách nhiệm của cơ quan giám sát đến đâu, trách nhiệm của đối tượng chịu sự giám sát trong những trường hợp này như thế nào?

Tôi đề nghị, Dự thảo Luật cần tiếp tục quy định, làm rõ với chủ thể giám sát, khi ban hành nghị quyết giám sát, kết luận, kiến nghị sau giám sát phải chỉ rõ nội dung, vấn đề đối tượng chịu sự giám sát làm chưa tốt, chưa đúng quy định của chính sách, pháp luật, thay vì kết luận theo hướng cần tích cực, đẩy mạnh thực hiện các chính sách, pháp luật... Giám sát của QH vừa phát hiện tồn tại, hạn chế, vướng mắc trong việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật để thấy rõ những gì thuộc trách nhiệm của QH, UBTVQH vừa phải làm rõ trách nhiệm của đối tượng chịu sự giám sát để điều chỉnh, khắc phục. Phải có chế tài để buộc các đối tượng chịu sự giám sát phải chấn chỉnh cách làm hời hợt, chống chế, phải chấp hành đến nơi, đến chốn các nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát. Trong quá trình giám sát, nếu đối tượng giám sát chuẩn bị nội dung thiếu, hoặc không trung thực, chủ thể giám sát nên có quyền đình chỉ cuộc giám sát, làm việc với cơ quan cấp trên, yêu cầu giải trình, làm rõ trách nhiệm về mặt hành chính, công vụ đối với đối tượng chịu sự giám sát.

- Hậu quả pháp lý trong hoạt động giám sát của QH là khá rõ nhưng với các chủ thể giám sát khác như Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban, Đoàn ĐBQH, cá nhân ĐBQH - như ông nói, hầu như mới chỉ dừng lại ở việc kiến nghị… Vậy thì làm thế nào để các cơ quan chịu sự giám sát có thể nghiêm túc thực hiện, chấp hành đến nơi đến chốn…?

- Đúng là hoạt động giám sát của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban hiện nay còn khá hình thức. Như tôi đã nói, sức nặng của kiến nghị, yêu cầu của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban đối với đối tượng chịu sự giám sát chưa cao. Theo tôi, những kiến nghị, yêu cầu, báo cáo của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban phải có hiệu lực thi hành. Nếu đối tượng chịu sự giám sát là các bộ, ngành không thực hiện kiến nghị giám sát thì Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban có thể kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét trách nhiệm của các bộ trưởng, trưởng ngành. Khi đi giám sát ở địa phương, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban có thể yêu cầu cơ quan cấp trên xem xét trách nhiệm cá nhân đối với người đứng đầu cơ quan cấp dưới, ví dụ kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh xem xét trách nhiệm cá nhân của Chủ tịch UBND huyện hoặc trách nhiệm của tập thể UBND huyện nếu chưa thực hiện nghiêm túc, đúng yêu cầu của Đoàn giám sát. Rõ ràng, kỷ luật, kỷ cương phải nghiêm thì chất lượng, hiệu quả giám sát mới tốt được.

- Xin cám ơn ông!

Hoàng Ngọc thực hiện
Quay trở lại đầu trang