Cập nhật 23:00 | 22/09/2018 (GMT+7)
.
Dự án Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND

Thống nhất hoạt động giám sát của Thường trực HĐND các cấp

07:47 | 07/06/2015
Dự án Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND cần kế thừa những hoạt động giám sát của Thường trực HĐND các cấp và bổ sung nội dung tiến bộ. Quan trọng hơn, Luật cần đồng bộ, thống nhất các hoạt động giám sát giữa hai kỳ họp của Thường trực HĐND ở cả ba cấp, góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử địa phương.

Trước năm 2004, pháp luật chỉ quy định: Giữa hai kỳ họp Thường trực HĐND có nhiệm vụ kiểm tra. Do đó, Thường trực HĐND thường phải phối hợp với các ban HĐND để kiểm tra, giám sát; hoặc chỉ tham gia các đoàn giám sát do các ban HĐND là chủ thể, nên chất lượng các cuộc giám sát giữa hai kỳ họp rất hạn chế. Luật Tổ chức HĐND và UBND hiện hành không những ghi rõ: Thường trực HĐND có ở ba cấp, mà còn quy định: Thường trực HĐND thực hiện chức năng giám sát của HĐND. Đó là cơ sở pháp lý, chế định quan trọng để Thường trực HĐND thực hiện động giám sát giữa hai kỳ họp ở các cấp một cách mạnh mẽ.

Đầu nhiệm kỳ 2004 - 2011, Thường trực HĐND các cấp ở nhiều địa phương đột phá giám sát một số chuyên đề dư luận nhân dân quan tâm và cử tri có nhiều ý kiến. Báo cáo giám sát của Thường trực HĐND trình bày tại kỳ họp đã được đánh giá rất cao, tạo bước ngoặt trong hoạt động của HĐND, tạo niềm tin của cử tri và nhân dân. Sau đó, Thường trực HĐND tập trung đi sâu giám sát những kiến nghị của cử tri, hướng mọi hoạt động đến với người dân. Thường trực HĐND quan tâm nhất là những kiến nghị nhiều lần, được HĐND thảo luận, đại biểu chất vấn, có kết luận của chủ tọa hoặc nghị quyết của HĐND, nhưng các ngành chậm sửa chữa. Kết quả giám sát buộc các tổ chức, đơn vị liên quan khẩn trương khắc phục và báo cáo HĐND. Thường trực HĐND cũng tích cực xem xét các văn bản pháp luật của UBND cùng cấp; tham gia nhiều ý kiến chất lượng để kịp thời đề nghị điều chỉnh hoàn thiện trước lúc ban hành.

Hơn mười năm, hoạt động giám sát của Thường trực HĐND các cấp cũng đã tập trung xem xét việc giải quyết khiếu nại, tố cáo ở các ngành, các cấp. Thường trực HĐND nhiều nơi đã yêu cầu bố trí trụ sở tiếp dân thuận tiện, khang trang. Theo đó, quy định có Chủ tịch hoặc Phó chủ tịch UBND trực tiếp tiếp dân để giải quyết các yêu cầu của nhân dân. Đại diện Thường trực HĐND thường xuyên tham dự với tư cách giám sát UBND và các cơ quan chuyên môn. Đồng thời, có những ý kiến khách quan được nhân dân đồng thuận, tin tưởng. Từ đó, tình trạng khiếu nại đông người, thời gian kéo dài đã giảm ở nhiều địa phương.

Có thể khẳng định, những chế định hoạt động giám sát đã được Thường trực HĐND các cấp thực hiện đầy đủ. Hiệu lực giám sát của Thường trực HĐND không những đã được thể hiện trong các báo cáo giám sát, bằng những kết luận thuyết phục buộc các cơ quan, đơn vị chịu sự giám sát phải nghiêm túc thực hiện, mà quan trọng hơn, Thường trực HĐND đã đầu tàu, gương mẫu trong mọi hoạt động của HĐND, lan tỏa mạnh mẽ, tác động tích cực đến các chủ thể giám sát khác và các cấp HĐND, tạo điều kiện có tính quyết định giúp HĐND thực hiện tốt hơn chức năng quan trọng giữa hai kỳ họp.

Dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương dự kiến sẽ được QH Khóa XIII xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ Chín này đã khẳng định: ở đâu có UBND thì ở đó có HĐND - có quyền lực thì phải có giám sát quyền lực. Từ đó đặt ra yêu cầu giám sát của HĐND cần phải tăng cường mạnh mẽ ở cả ba cấp. Dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương cũng quy định: tăng cường số lượng đại biểu chuyên trách, nhất là chất lượng của Thường trực HĐND để bảo đảm thực hiện chức năng, nhiệm vụ đã được bổ sung khá đầy đủ. Đặc biệt, Dự Luật xác định địa vị pháp lý, quyền hạn của Thường trực HĐND các cấp. Do đó, Dự án Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND không lý gì lại không tăng cường hoạt động giám sát của Thường trực HĐND các cấp để kịp thời phát huy những thành quả, khắc phục những hạn chế trong thời gian vừa qua.

Thường trực HĐND giám sát theo sự phân công của HĐND, yêu cầu bức thiết của đại biểu và đề nghị của các ban HĐND. Thường trực HĐND làm nòng cốt, tiên phong cho các chủ thể giám sát khác và chủ trì phối hợp với các chủ thể trong hoạt động giám sát. Hơn nữa, trong lúc chúng ta còn băn khoăn với hoạt động giám sát của tổ đại biểu, nhất là giám sát của đại biểu HĐND giữa hai kỳ họp, tăng cường hoạt động giám sát của Thường trực HĐND sẽ tạo cơ hội để các đại biểu HĐND công tác tại cơ sở tham gia thực hiện quyền hạn của mình trong đoàn giám sát và cũng là dịp để nâng cao kỹ năng của đại biểu HĐND.

Xây dựng Dự án Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND, phần hoạt động giám sát của Thường trực HĐND, trước hết cần nhất quán quan điểm chung: kế thừa những quy định hiện hành được thực tiễn chứng minh qua hơn mười năm đã có hiệu quả rõ rệt ở các cấp. Vì vậy, không nên và không thể cắt giảm hoạt động giám sát ở cấp nào. Cụ thể, hai hình thức giám sát mới được bổ sung có tính đột phá, tiến bộ, phù hợp với quá trình đổi mới: Giải trình tại phiên họp của Thường trực HĐND và Chất vấn và trả lời chất vấn giữa hai kỳ họp lại chỉ quy định giao cho Thường trực HĐND cấp tỉnh và cấp huyện thực hiện sẽ dẫn đến thiếu đồng bộ, không kế thừa trong hoạt động giám sát của Thường trực HĐND các cấp. Thực tế ở cơ sở, việc tổ chức kỳ họp của HĐND cấp xã rất hạn hẹp về thời gian nên cần tăng cường hoạt động giải trình tại phiên họp của Thường trực HĐND chất vấn, giải trình chất vấn giữa hai kỳ họp. Đó là điều hết sức cần thiết, dù bước đầu cũng có khó khăn nhất định.

Cũng cần khẳng định thêm, hoạt động giám sát chuyên đề của Thường trực HĐND cấp xã giữa hai kỳ họp rất quan trọng để giải quyết những vấn đề lớn, nổi cộm, bức xúc ở cơ sở mà tại các kỳ họp HĐND không thể giải quyết hết, khắc phục được những hạn chế trong chỉ đạo, điều hành của UBND và người thực thi công vụ. Giám sát giữa hai kỳ họp, đoàn giám sát của Thường trực HĐND còn mời lãnh đạo các ban HĐND liên quan tham gia, mời đại biểu HĐND cơ cấu ở MTTQ và tổ chức chính trị - xã hội cùng cấp làm thành viên của đoàn. Như vậy, thành phần đoàn giám sát của Thường trực HĐND rất đa dạng, đủ khả năng để hoàn thành mọi hoạt động giám sát ở các cấp của HĐND.

Lần đầu tiên hoạt động giám sát của HĐND các cấp được bổ sung khá đầy đủ trong Dự án Luật Hoạt động giám sát của QH và HĐND. Đấy là điều cơ quan dân cử địa phương chờ đợi từ rất lâu. Mong muốn hơn, Luật phải kế thừa được những hoạt động giám sát của Thường trực HĐND các cấp hơn mười năm qua và bổ sung nội dung tiến bộ, đổi mới hơn. Luật cũng cần đồng bộ, thống nhất tất cả các hoạt động giám sát giữa hai kỳ họp của Thường trực HĐND ở cả ba cấp, góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử địa phương.

Trần Bình
Quay trở lại đầu trang