HĐND Đăk Nông tích cực, chủ động trong giám sát

Để hoạt động giám sát của HĐND tại kỳ họp đạt chất lượng, công tác chuẩn bị hết sức quan trọng, trước hết là dự kiến thời gian, chuẩn bị nội dung, chương trình kỳ họp, tổ chức họp liên tịch trước 90 ngày và theo nghị quyết của HĐND tỉnh, Quy chế phối hợp giữa Thường trực HĐND với UBND, UBND phải gửi đề án cho các ban HĐND tỉnh trước 40 ngày, báo cáo trước 20 ngày. Theo đó, các cơ quan liên quan xây dựng các đề án, báo cáo, các ban HĐND theo dõi, đôn đốc và thẩm tra để trình kỳ họp đúng thời gian, bảo đảm chất lượng. Qua thẩm tra, xét thấy đề án, báo cáo nào không bảo đảm chất lượng, thời gian theo quy định, các ban HĐND đề nghị Thường trực HĐND tỉnh kiên quyết không thông qua. Sau khi các ban HĐND tỉnh thẩm tra, nếu đề án, báo cáo có vấn đề hoặc còn ý kiến khác nhau giữa cơ quan trình và cơ quan thẩm tra, Thường trực HĐND tỉnh mời UBND, Đảng đoàn HĐND, lãnh đạo các ban HĐND họp để thảo luận và thống nhất.

Tại các kỳ họp, HĐND tỉnh đã giảm thời gian đọc báo cáo tại hội trường (các báo cáo trên 10 trang đều phải có báo cáo tóm tắt), dành nhiều thời gian để đại biểu thảo luận. Các nội dung trình kỳ họp được Thường trực, các ban HĐND chuẩn bị chu đáo, nhất là các báo cáo thẩm tra, giám sát và gợi ý thảo luận. Gợi ý thảo luận tập trung vào những vấn đề lớn liên quan đến những tờ trình, đề án chưa có sự thống nhất giữa các cơ quan trình và cơ quan thẩm tra để đại biểu tập trung cho ý kiến và quyết định; những vấn đề nổi cộm tại địa phương được nhân dân quan tâm theo dõi... Những tài liệu này đều được gửi sớm để đại biểu có thời gian nghiên cứu trước và chuẩn bị ý kiến phát biểu tại kỳ họp. Quá trình diễn ra kỳ họp, công tác điều hành linh hoạt, tạo điều kiện để các đại biểu tích cực tham gia phát biểu ý kiến; đối với những vấn đề lớn, nhạy cảm, Chủ tọa chủ động gợi ý thêm để đại biểu tranh luận và đưa ra các giải pháp giải quyết.

Tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn, yêu cầu phải có thủ trưởng cơ quan, đơn vị trực tiếp trả lời những câu hỏi đại biểu đặt ra. Với tinh thần trách nhiệm và sự vào cuộc tích cực của đại biểu, phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại các kỳ họp HĐND tỉnh đã thu hút được sự quan tâm của đông đảo cử tri. HĐND tỉnh còn thiết lập đường dây nóng để tiếp nhận những ý kiến, kiến nghị của cử tri gửi đến kỳ họp. Những nội dung có thể trả lời ngay, Chủ tọa kỳ họp sau khi thống nhất với UBND tỉnh giao cho cơ quan chức năng trả lời; những ý kiến chưa thể trả lời thì thông báo nội dung trả lời bằng văn bản cho cử tri biết và giám sát. Các phiên khai mạc, chất vấn, trả lời chất vấn và phiên bế mạc kỳ họp đều được truyền hình trực tiếp, tạo điều kiện cho cử tri theo dõi, giám sát hoạt động của HĐND và các ngành hữu quan; đồng thời phát huy tinh thần trách nhiệm của đại biểu, đại diện ngành hữu quan trong giải quyết những nội dung của kỳ họp.

Để hoạt động giám sát giữa hai kỳ họp mang lại hiệu quả thiết thực, tạo điều kiện cho các cơ quan được giám sát chủ động phục vụ đoàn giám sát của HĐND, tại kỳ họp cuối năm, Thường trực, các ban HĐND chủ động xây dựng chương trình giám sát của năm sau. Nội dung chủ yếu dựa trên những nội dung đã khảo sát trước đó, việc triển khai nghị quyết của HĐND tỉnh đã ban hành và những vấn đề lớn, nổi cộm ở địa phương như: ban hành văn bản quy phạm pháp luật, các lĩnh vực quản lý rừng, đất đai, các Chương trình mục tiêu quốc gia, thủy điện, đầu tư xây dựng cơ bản... được cử tri quan tâm. Sau khi có kết luận giám sát của Thường trực, các ban HĐND, UBND tỉnh đều tiếp thu và có văn bản chỉ đạo, giao cho các ngành liên quan triển khai thực hiện. Nhiều cuộc giám sát đã mang lại hiệu quả thiết thực. Điển hình là đợt giám sát công tác quản lý, bảo vệ rừng và thực hiện các dự án đầu tư sản xuất nông, lâm nghiệp trên địa bàn huyện Tuy Đức. Qua giám sát cho thấy nhiều bất cập như: chưa xây dựng được quy hoạch, kế hoạch phát triển và bảo vệ rừng; chưa nắm bắt hiện trạng rừng, đất xâm canh để giao, cho thuê rừng, đất rừng, khoán quản lý bảo vệ rừng; tiến độ triển khai của các dự án đầu tư sản xuất nông, lâm nghiệp quá chậm; diện tích rừng bị phá nhiều hơn so với khi chưa có các dự án; mâu thuẫn tranh chấp đất đai ngày càng phức tạp, khó giải quyết; diện tích đất rừng bị xâm canh lớn, chiếm 75,03% diện tích đất quy hoạch trồng rừng, trồng cây công nghiệp của các dự án; công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm chưa nghiêm, nhất là xử lý trách nhiệm của các chủ rừng; các dự án chưa tạo nhiều việc làm, tăng thu nhập cho người dân và thúc đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương...

Kết thúc đợt giám sát, Thường trực HĐND tỉnh đã kiến nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy, UBND tỉnh tăng cường chỉ đạo công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực lâm nghiệp, tổ chức giao rừng, đất rừng cho các tổ chức, cá nhân chặt chẽ, đúng quy định; đồng thời xác định trách nhiệm cụ thể của các chủ rừng, chính quyền địa phương các cấp khi để rừng bị phá; chỉ đạo tạm dừng cho thuê rừng, đất rừng đối với các dự án nông - lâm kết hợp; cương quyết thu hồi và xử lý trách nhiệm đối với những dự án thực hiện không đúng thời gian quy định, không hiệu quả để rừng bị phá. Tỉnh ủy đã đánh giá cao kết quả giám sát của Thường trực HĐND, chỉ đạo UBND tỉnh tiếp thu các kiến nghị của đoàn giám sát; UBND tỉnh đã có văn bản chỉ đạo các sở, ngành và địa phương tạm dừng ngay việc giao, cho thuê đất rừng, giao rừng; chấn chỉnh công tác quản lý rừng, đất lâm nghiệp, đồng thời thực hiện đầy đủ các kiến nghị của Đoàn giám sát.

Bên cạnh những kết quả tích cực, hoạt động giám sát của Thường trực, các ban HĐND còn gặp không ít khó khăn. Vấn đề đặt ra là cần sớm sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật của HĐND và UBND theo hướng tăng thời gian cho công tác thẩm tra. Vì Điều 27 của Luật này quy định: chậm nhất là 15 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp HĐND cấp tỉnh, cơ quan trình dự thảo nghị quyết gửi hồ sơ dự thảo nghị quyết đến ban HĐND được phân công để thẩm tra. Báo cáo thẩm tra phải được gửi đến Thường trực HĐND chậm nhất 7 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp HĐND. Như vậy trong 7 ngày, các ban HĐND phải thẩm tra nhiều báo cáo rất quan trọng trình kỳ họp nên một số báo cáo thẩm tra chất lượng thấp, tính phản biện chưa cao. Nghiên cứu, sớm ban hành Luật Giám sát của HĐND các cấp. Trong đó quy định cụ thể trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan giám sát và nghĩa vụ của các đơn vị, cá nhân được giám sát, chế tài cụ thể khi có kết luận giám sát.

Vấn đề quan trọng nữa là nên cơ cấu thành phần đại biểu HĐND là những người đang công tác trong các cơ quan Đảng, đoàn thể, từng bước giảm đại biểu ở các cơ quan chuyên môn của UBND để nâng cao tính khách quan, tính phản biện trong các hoạt động của HĐND. Mặt khác, tăng đại biểu hoạt động chuyên trách của HĐND các cấp để thực hiện tốt hơn chức năng, nhiệm vụ của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương.