Mặc dù không có trong chương trình giám sát ngay từ đầu, nhưng với mong muốn nhìn nhận thấu đáo nhất những khó khăn, bất cập trong thực hiện nghị quyết của HĐND thành phố, Thường trực HĐND thành phố Hà Nội đã tổ chức lấy ý kiến về thực hiện xã hội hóa (XHH) trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo và y tế. Kết quả cho thấy nhiều nội dung phải kịp thời chấn chỉnh, sửa đổi, bổ sung để chính sách của thành phố đến được với nhiều nhà đầu tư hơn.
Khó tiếp cận với chính sách ưu đãi
Do tích cực tiếp cận và được sự giúp đỡ nhiệt tình của chính quyền địa phương và các ngành hữu quan, một số cơ sở XHH đã bước đầu được hưởng các chính sách ưu đãi của thành phố như: miễn tiền thuê đất, ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, chính sách tín dụng... Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nhà đầu tư kêu khó khi tiếp cận với các chính sách ưu đãi của thành phố, trước hết do những rào cản về thủ tục hành chính còn phức tạp, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành. Mặt khác, tiêu chí để công nhận đơn vị đủ điều kiện hưởng các chính sách XHH của thành phố còn có một số điểm bất cập, như: muốn được cấp xác nhận miễn tiền sử dụng đất, doanh nghiệp phải có giấy xác nhận đủ điều kiện về nhân lực, về đất, trang thiết bị, quy mô. Trong khi chưa xây dựng cơ sở XHH thì lấy đâu ra các tiêu chí trên? Bên cạnh đó, một số chính sách ưu đãi như hoàn trả kinh phí GPMB, do chưa có quy định cụ thể về thời gian và ai là người đứng ra thực hiện nên doanh nghiệp không biết bắt đầu từ đâu...
Có những đơn vị như Trường THPT tư thục Văn Hiến (quận Hoàn Kiếm), Trường Trung cấp nghề dân lập kỹ thuật tổng hợp (huyện Từ Liêm)... nhiều năm xin đất nhưng chưa được, hiện địa điểm vẫn phải đi thuê nên gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động. Lại có những đơn vị như Bệnh viện Mắt quốc tế - DND tuy thuận lợi trong quá trình xây dựng nhưng khi đi vào hoạt động (tháng 5.2011) lại gặp khó do con dấu là của công ty TNHH, chứ không phải của bệnh viện. Bên cạnh đó, vẫn có sự phân biệt giữa cơ sở công lập và ngoài công lập như: bệnh viện tư không được mở nhà thuốc trong bệnh viện như bệnh viện công; việc cung ứng các dịch vụ điện, nước… Gặp nhiều khó khăn trong quá trình tiếp cận với chính sách ưu đãi của thành phố, trong khi lĩnh vực giáo dục - đào tạo và y tế thời gian thu hồi vốn chậm nên nhà đầu tư phải nhiệt huyết và có tâm mới dám đầu tư vào lĩnh vực này.
Khẳng định chủ trương XHH là đúng và cần thiết (đặc biệt trong điều kiện nhu cầu của người dân thành phố rất lớn nhưng ngân sách nhà nước còn hạn chế) và thực tế đã đạt được những kết quả tích cực, nhưng chưa được như mong muốn, Phó chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Bích Ngọc khẳng định: nguyên nhân chủ yếu do sự phối hợp của các ngành hữu quan trong quá trình triển khai thực hiện còn nhiều bất cập.
Cần sự chủ động vào cuộc và phối hợp tích cực của ngành hữu quan
Để chính sách ưu đãi của thành phố sớm phát huy hiệu quả, các nhà đầu tư đã đề xuất sửa đổi một số nội dung cho phù hợp hơn. Cụ thể: chính sách tạo quỹ đất sạch để thực hiện các dự án XHH hiện nay hầu như chưa thực hiện được, nếu ngân sách thành phố không đủ, có thể cho nhà đầu tư vay để GPMB với lãi suất 0%; chính sách hoàn trả kinh phí GPMB đã được nhà đầu tư ứng trước đối với các dự án XHH nên được thực hiện ngay sau khi hoàn thành đầu tư và đưa vào hoạt động. Nhiều nhà đầu tư cho rằng thành phố cần có chính sách đặc thù, hoặc có ý kiến đề nghị Chính phủ sửa đổi Quyết định 1466 ngày 10.10.2008 quy định tiêu chuẩn, điều kiện được hưởng chính sách ưu đãi, nhất là đối với các dự án có sử dụng đất. Theo quy định hiện nay, các trường phải sau ít nhất 4 năm, hàng năm nhập học tối thiểu 4 lớp mới được hưởng chính sách ưu đãi.
Bên cạnh đề nghị đơn giản hóa hoặc loại bỏ những thủ tục hành chính không cần thiết, một số nội dung cần có hướng dẫn cụ thể hơn để nhà đầu tư dễ thực hiện, như tại Quyết định 25/2010/QĐ-UBND, cần quy định cụ thể thời điểm hoàn trả kinh phí GPMB đối với dự án chủ đầu tư đã tạm ứng; có trình tự và các văn bản hướng dẫn cụ thể về việc giao đất sạch cho các cơ sở XHH; có hướng dẫn chi tiết cho phép các đơn vị XHH trong việc xin vay tiền ưu đãi hoặc hỗ trợ lãi suất cho dự án đầu tư xây dựng. Về phát triển các dự án XHH trong các cơ sở y tế công lập, nên có quy định rõ tỷ lệ lợi nhuận giữa các bên để các cơ sở áp dụng.
Từ thực tế hoạt động, các nhà đầu tư cũng đề xuất nhiều giải pháp: đối với dự án XHH chưa GPMB đã tiến hành lựa chọn nhà đầu tư, sau khi lựa chọn nhà đầu tư, Trung tâm Phát triển quỹ đất triển khai đền bù GPMB tạo đất sạch để nhà đầu tư triển khai dự án. Nguồn kinh phí GPMB do thành phố cấp hoặc chủ đầu tư đề nghị vay quỹ Đầu tư phát triển thành phố với lãi suất 0%/năm. Hoặc, việc lập quỹ khuyến khích đầu tư giáo dục để các nhà đầu tư có nhu cầu vay vốn với lãi suất 0%, thời gian vay từ 3-5 năm (thông qua Quỹ Đầu tư phát triển thành phố). UBND thành phố cũng cần có biện pháp hỗ trợ các cơ sở XHH giải quyết các thủ tục xin đầu tư, nhất là khi có tranh chấp với các đơn vị trước; cho phép dùng cơ sở vật chất, tài sản gắn liền với đất để thế chấp vay vốn, góp vốn, sáp nhập, chuyển nhượng, tạo nên sự ổn định và tăng khả năng phát triển bền vững của các cơ sở XHH (trên cơ sở không làm thay đổi mục đích sử dụng đất). Đặc biệt, bài học lớn nhất rút ra là phải tăng cường kết hợp và được sự hỗ trợ tích cực của chính quyền địa phương, nhất là khi nhiều người dân vẫn còn tâm lý cho rằng tư nhân đầu tư thì GPMB phải tính theo giá thị trường.
Tuy nhiên, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư XHH phải đi kèm với các cơ chế quản lý đầu ra để bảo đảm quyền lợi cho người dân, nhất là đối với lĩnh vực giáo dục - đào tạo. Hiện nay, học phí hoàn toàn do các đơn vị tự quyết định nên có sự chênh lệch lớn với các cơ sở công lập.
Để chính sách XHH của thành phố đến được với nhiều nhà đầu tư, cần sớm sửa đổi, bổ sung một số nội dung cho phù hợp hơn, đặc biệt là cần sự chủ động vào cuộc và phối hợp tích cực của các ngành hữu quan. Thực tế thời gian qua cho thấy, Nghị quyết 6 của HĐND, Quyết định 25 của UBND thành phố rất sát các văn bản của Chính phủ, nhiều nội dung khả thi nhưng chưa đi vào cuộc sống do việc thực hiện của một số sở, ngành chức năng còn chậm, nhất là thiếu sự liên kết giữa các ngành hữu quan trong giải quyết công việc chung. Vì vậy, Chủ tịch HĐND thành phố Ngô Thị Doãn Thanh đặc biệt nhấn mạnh công tác cải cách hành chính, nhất là các thủ tục liên thông liên quan đến trách nhiệm của các sở, ngành, tạo thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư XHH; lưu ý các nhà đầu tư chủ động tiếp cận các văn bản, chính sách của thành phố để sớm được hưởng những chính sách ưu đãi, thuận lợi nhất trong quá trình hoạt động.