Cập nhật 19:27 | 20/12/2014 (GMT+7)
.

Luồng gió mới đối với hoạt động của cơ quan dân cử địa phương

08:33 | 01/01/2012
Ngày 1.11.2011, UBTVQH ban hành Nghị quyết 271 (NQ 271) về một số cải tiến, đổi mới để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của QH, tập trung vào sáu nhóm công tác. Tuy không phải là đối tượng trực tiếp chấp hành, nhưng Nghị quyết đổi mới hoạt động của QH như một luồng gió mới đối với hoạt động của cơ quan dân cử địa phương.

HĐND các cấp - cơ quan dân cử địa phương, khác với QH về địa vị pháp lý, phạm vi thẩm quyền... nhưng có nhiều điểm tương đồng về chức năng, cơ chế tổ chức, phương thức hoạt động... Vì vậy, từ lâu nay trong tổ chức, hoạt động của mình HĐND các cấp vừa thực hiện các quy định của luật, quy chế, các văn bản hướng dẫn của cấp có thẩm quyền ban hành, vừa học tập kinh nghiệm hoạt động của QH và tự rút kinh nghiệm để áp dụng nhằm từng bước bảo đảm và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động. Mặc dù đã có nhiều cố gắng cải tiến, đổi mới phương pháp tổ chức và hoạt động nhưng HĐND còn gặp nhiều trở ngại, lúng túng, vướng mắc nên chất lượng, hiệu quả hoạt động còn bị hạn chế. Nay có NQ 271 “mở đường, chỉ lối” sẽ là cơ hội cho cơ quan dân cử địa phương cải tiến, đổi mới tốt hơn.

Đối với kỳ họp HĐND

Theo Quy chế tổ chức và hoạt động của HĐND các cấp hiện hành, việc xác định nội dung kỳ họp HĐND được Thường trực HĐND tổ chức hội nghị liên tịch để thống nhất và chính thức thông báo trước ngày khai mạc 60 ngày. Với thời gian như thế, các cơ quan chủ trì soạn thảo, thẩm định, thẩm tra... không đủ thời gian để chuẩn bị và hoàn chỉnh văn bản bảo đảm chất lượng. Nội dung các văn bản thuộc chương trình kỳ họp thường gửi đại biểu chậm, có văn bản gửi đại biểu ngay tại kỳ họp nên không có điều kiện nghiên cứu kỹ trước khi dự họp. Vì vậy, không ít trường hợp nội dung đã đưa vào chương trình kỳ họp, nhưng khi HĐND thảo luận nhận thấy chưa bảo đảm chất lượng nên đã yêu cầu chuẩn bị lại để đưa vào chương trình kỳ họp sau xem xét, quyết định. Áp dụng quy định ở NQ 271, nội dung kỳ họp tiếp theo của HĐND cần được thống nhất và thông báo ngay sau kỳ họp trước, để tăng thời gian chuẩn bị nội dung văn bản của các cơ quan từ 150 - 180 ngày. Thường trực HĐND có điều kiện xem xét, đưa vào chương trình kỳ họp những nội dung đã được chuẩn bị chu đáo, đúng thẩm quyền, quy trình, thủ tục... Các báo cáo, tờ trình, dự án... trình tại kỳ họp HĐND thường đọc toàn văn bản đã hoàn chỉnh, nếu có tóm tắt thì cũng còn dài, chiếm nhiều thời gian. Nay học tập NQ 271, các cơ quan trình báo cáo cần chuẩn bị báo cáo tóm tắt từ 3 - 4 trang để trình bày tại hội trường trong khoảng 5 - 10 phút. Chỉ báo cáo của UBND, báo cáo thẩm tra của các ban HĐND, báo cáo tổng hợp ý kiến cử tri, báo cáo giải quyết kiến nghị của cử tri tại kỳ họp trước... thì trình bày đầy đủ.

Về thảo luận tại phiên họp toàn thể của HĐND, thời gian phát biểu của đại biểu thường dài dòng, chưa tập trung vào những vấn đề quan trọng, ý kiến còn khác nhau; ý kiến thảo luận trùng lặp. Cần quy định thời gian phát biểu của đại biểu, chỉ tập trung vào những vấn đề trọng tâm, cung cấp cơ sở để HĐND xem xét, quyết định.

Tại phiên chất vấn của HĐND, việc trả lời câu hỏi chất vấn của người bị chất vấn thường chưa đi thẳng vào trọng tâm vấn đề mà câu hỏi đặt ra, đọc báo cáo đã chuẩn bị trước, giải bày thành tích của đơn vị, sau đó mới đề cập đến vấn đề chính với nguyên nhân do khách quan, tránh né nguyên nhân chủ quan. Nhận trách nhiệm chung chung đối với khuyết điểm, tồn tại của mình, nhưng không nêu được giải pháp khắc phục, không hứa khi nào khắc phục xong khuyết điểm, tồn tại đó. Phiên chất vấn và trả lời chất vấn nhiều khi thiếu đối thoại, tranh luận, truy vấn. Nay học tập NQ 271 bố trí phiên chất vấn cuối kỳ họp để đại biểu HĐND có thời gian cân nhắc, chuẩn bị câu hỏi chất vấn. Thường trực HĐND sớm lựa chọn một số nhóm vấn đề nổi lên và dự kiến danh sách những người trả lời chất vấn tại Hội trường gửi xin ý kiến các đại biểu HĐND. Nên tiến hành chất vấn theo từng nhóm vấn đề, có đối thoại, tranh luận về từng vấn đề. Đại biểu HĐND đăng ký chất vấn theo nhóm vấn đề; câu hỏi chất vấn phải liên quan đến nhóm vấn đề đang chất vấn, ngắn gọn, rõ ý, không giải thích dài hoặc chỉ hỏi thông tin. Người trả lời chất vấn trả lời ngắn gọn, trực tiếp vào nội dung câu hỏi, thời gian trả lời theo yêu cầu của chủ tọa. Đặc biệt, căn cứ vào kết quả chất vấn và trả lời chất vấn, Thường trực HĐND xem xét, khi cần thiết trình HĐND ban hành nghị quyết về vấn đề này để tạo cơ sở pháp lý cho việc thực hiện những lời hứa, giải pháp đặt ra tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn.

Đối với phiên họp Thường trực HĐND

Phiên họp Thường trực HĐND trong nhiệm kỳ qua chưa được tiến hành hàng tháng, chỉ duy trì mỗi quý/phiên, khi cần thiết thì họp đột xuất. Nội dung các phiên họp Thường trực HĐND tập trung chủ yếu bàn và quyết định chương trình kỳ họp HĐND, soát xét tình hình công việc chuẩn bị các văn bản trình tại kỳ họp, xem xét một số vấn đề còn có ý kiến khác nhau trong các báo cáo, đề án, dự thảo cơ quan chủ trì soạn thảo chuẩn bị trình để HĐND quyết định. Việc nghe và cho ý kiến toàn diện vào các báo cáo, đề án, dự thảo văn bản trình kỳ họp, Thường trực HĐND chỉ cử đại diện tham dự phiên họp do UBND cùng cấp chủ trì. Thường trực HĐND chưa tổ chức phiên họp bàn về giám sát chuyên đề gắn với chất vấn... Nay áp dụng NQ 271, Thường trực HĐND nên tổ chức phiên họp hàng tháng vào tuần đầu mỗi tháng, nghe và cho ý kiến vào từng dự án, báo cáo, đề án do các cơ quan được phân công soạn thảo. Kết luận của Thường trực HĐND về dự án, báo cáo, đề án được chính thức thông báo bằng văn bản đến các cơ quan, tổ chức hữu quan để nghiên cứu tiếp thu hoặc triển khai thực hiện.

Hàng năm, tổ chức ít nhất 2 phiên họp Thường trực HĐND về giám sát gắn với chất vấn về vấn đề được HĐND giao hoặc Thường trực HĐND lựa chọn. Các đại biểu HĐND quan tâm hoặc có chất vấn được mời dự các phiên họp này. Khi cần thiết, Thường trực HĐND trình HĐND ban hành nghị quyết về chất vấn và trách nhiệm của người trả lời chất vấn.

Đối với hoạt động của các ban HĐND

Các ban HĐND tuy có kế hoạch tham gia từ đầu với cơ quan soạn thảo để trao đổi, xử lý các vấn đề thuộc nội dung báo cáo, đề án, dự thảo nghị quyết nhưng chưa thường xuyên, chặt chẽ vì thường chờ cơ quan soạn thảo chuẩn bị trước rồi mới tham gia sau. Khi thẩm tra ban chưa tập trung thẩm tra phần nội dung liên quan đến lĩnh vực phụ trách. Nội dung báo cáo thẩm tra chưa thật chú trọng tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật và các nghị quyết của HĐND cùng cấp đã ban hành. Báo cáo thẩm tra của ban còn dàn trải, chưa tập trung phân tích, phản biện và đưa ra kiến nghị về các chính sách được nêu trong dự án, báo cáo, tờ trình. Vì vậy báo cáo của ban thường dài nhưng chất lượng hạn chế... Nay học tập NQ 271, Ban thẩm tra và cơ quan trình cần phối hợp từ đầu quá trình chuẩn bị, cùng thảo luận để nâng cao chất lượng văn bản, xử lý chặt chẽ những vấn đề kỹ thuật, bố cục văn bản; tập trung trình HĐND thảo luận, quyết định những vấn đề, nội dung quan trọng và những nội dung lớn còn ý kiến khác nhau. Nội dung nào đồng ý thì không nêu lại lập luận, lý lẽ; nội dung nào không đồng ý hoặc đề nghị bổ sung thì nêu lý lẽ cụ thể; đồng thời, nêu rõ những vấn đề lớn, còn ý kiến khác nhau và đề xuất phương án xử lý trình HĐND xem xét, quyết định.

Đại biểu không phải là thành viên của các ban HĐND hầu như chưa được khuyến khích tham gia hoạt động giám sát, thẩm tra của ban, nay các ban HĐND có thể mời đại biểu đăng ký tham gia các hoạt động của ban mình quan tâm.

Ban HĐND cũng chưa chú trọng tổ chức hoạt động báo cáo, giải trình của các sở, ban, ngành cùng cấp tại các cuộc làm việc của ban. Nay các ban cần có kế hoạch hàng quý tổ chức một số cuộc họp chuyên đề, mời đại diện sở, ban, ngành thuộc lĩnh vực phụ trách báo cáo giải trình một số vấn đề ban quan tâm trong quá trình giám sát, khảo sát của mình.

Trong hoạt động tiếp xúc cử tri

Kết quả tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND phụ thuộc rất lớn vào sự chuẩn bị hội nghị cử tri của các cơ quan như Thường trực HĐND, UBND, Ban Thường trực UBMT, Thủ trưởng cơ quan, đơn vị và cử tri nơi Tổ đại biểu tiến hành tổ chức hội nghị. Nhất là việc Chủ tịch UBMTTQ cấp cơ sở thông báo cho cử tri biết công khai, rộng rãi, chọn thời gian, địa điểm tổ chức thích hợp, đội ngũ cán bộ cốt cán tại địa bàn tích cực cỗ vũ, động viên nhân dân đến tham dự... Không ít trường hợp đại biểu HĐND đến địa điểm tổ chức hội nghị, nhưng cử tri không đến, hoặc đến không nhiều do khâu tổ chức thiếu chu đáo, không thông báo rộng rãi, thiếu kiểm tra, đôn đốc... Việc tiếp xúc cử tri mới chú trọng tổ chức trên địa bàn xã, phường, thị trấn, đối tượng cử tri là nhân dân, chưa chú trọng đối tượng là cán bộ, công nhân viên, các cơ quan sự nghiệp (giáo dục, y tế, văn nghệ sĩ, tôn giáo) doanh nghiệp, quân nhân... Nay theo NQ 271, trước ngày khai mạc hội nghị tiếp xúc cử tri, Tổ trưởng tổ đại biểu HĐND nên kiểm tra việc thông báo cho cử tri biết, việc chuẩn bị các điều kiện về phòng họp, bàn ghế, âm thanh, ánh sáng... để hội nghị được tiến hành thuận lợi, bảo đảm kết quả. Tổ đại biểu chủ động phối hợp cùng các tổ chức liên quan tổ chức để đại biểu tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực, đối tượng, địa bàn mà đại biểu lựa chọn. Căn cứ vào thực tế ở từng địa phương, Tổ đại biểu chủ động phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và HĐND, UBND địa phương để đại biểu của tổ có hình thức tiếp xúc cử tri phù hợp, tạo không khí cởi mở, dân chủ, trao đổi thẳng thắn giữa cử tri và đại biểu.

Có lời khuyên của tiền nhân luôn luôn đúng: để thành công trong công việc, trước hết cần học tập và làm theo cách làm đúng và làm tốt của những người đi trước. HĐND các cấp học tập và làm theo những đổi mới, cải tiến trong NQ 271 của UBTVQH là hết sức phù hợp và cần thiết.

Đoàn Nhuận
Quay trở lại đầu trang