Cập nhật 19:42 | 22/08/2014 (GMT+7)
.

Một số kinh nghiệm giám sát của HĐND quận Hà Đông

07:28 | 24/04/2011
Nhiệm kỳ 2004 - 2011 của HĐND các cấp kéo dài tới 7 năm. Một phần, do kéo dài thời gian nên hoạt động của HĐND quận Hà Đông đã để lại nhiều dấu ấn và kinh nghiệm cho khóa tới, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử địa phương.


Nguồn: myopera.com

Chức năng giám sát của HĐND đã được quy định rõ trong luật và Quy chế hoạt động của HĐND. Tuy nhiên trong thực tế, các địa phương có cách vận dụng khác nhau, tùy thuộc vào tình hình cụ thể và khả năng điều hòa hoạt động của Thường trực HĐND. Điều này đã tạo nên chất lượng, hiệu quả hoạt động khác nhau. Từ thực tiễn hoạt động của HĐND quận Hà Đông trong nhiệm kỳ qua, xin trao đổi một số kinh nghiệm tổ chức các hoạt động giám sát.

Hàng năm, căn cứ vào nghị quyết của Quận ủy và HĐND, Thường trực HĐND quận xây dựng chương trình giám sát tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm của địa phương. Sau đó, hàng quý, hàng tháng, Thường trực HĐND có chương trình giám sát cụ thể. Tùy thuộc vào nhiệm vụ chính trị của địa phương trong từng giai đoạn, thời điểm để lựa chọn nội dung và đối tượng giám sát cho phù hợp. Ví dụ, thời điểm Hà Đông được nâng cấp từ thị xã lên thành phố… tốc độ đô thị hóa nhanh, HĐND đã tập trung giám sát việc triển khai các dự án để bảo đảm chất lượng, khối lượng và tiến độ giải ngân nguồn vốn. Các dự án được HĐND giám sát thường xuyên là dự án đường giao thông, trường học, trụ sở làm việc của các cơ quan, đơn vị, hội trường họp dân… Qua giám sát, Thường trực HĐND quận đã trực tiếp yêu cầu các đơn vị thi công, chủ đầu tư, các cơ quan liên quan phải khắc phục những tồn tại về chất lượng dự án, tiến độ giải ngân chậm, gây ô nhiễm môi trường trong quá trình thi công… và yêu cầu UBND thay đổi chủ đầu tư nếu không đủ năng lực. Đối với những khó khăn, vướng mắc về nguồn vốn, công tác giải phóng mặt bằng, HĐND đều có ý kiến để UBND quận trực tiếp chỉ đạo tháo gỡ. Chính vì vậy nhiều dự án đã được đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm thời gian đưa vào sử dụng, khai thác có hiệu quả.

Những năm gần đây, trên địa bàn quận, Nhà nước tiến hành thu hồi đất nông nghiệp của nhiều phường để triển khai các dự án, đồng thời bố trí quỹ đất dịch vụ để tạo việc làm cho người lao động. Đây là vấn đề nhạy cảm, liên quan đến chế độ chính sách và quyền lợi trực tiếp của người dân, HĐND quận đã ban hành Nghị quyết chuyên đề về đẩy nhanh tiến độ giao đất dịch vụ cho nhân dân và liên tục giám sát về quy trình xét giao đất, đối tượng được giao đất, tiến độ xây dựng hạ tầng và giao đất dịch vụ cho nhân dân. Qua giám sát HĐND đã phát hiện có đơn vị chưa đảm bảo quy trình nên yêu cầu tổ chức xét duyệt lại; những đơn vị phát sinh đơn thư UBND quận đã trực tiếp chỉ đạo phường xem xét giải quyết. Đến thời điểm này, 2 phường của quận đã giao xong đất dịch vụ cho nhân dân, các phường còn lại cơ bản đã xét xong đối tượng và đang tiến hành làm hạ tầng để giao đất.

Việc lựa chọn đối tượng, phạm vi giám sát được Thường trực HĐND quận quan tâm. Cụ thể, tình trạng ô nhiễm môi trường luôn khiến người dân bức xúc, để tìm ra giải pháp khắc phục, Thường trực HĐND quận đã chọn các doanh nghiệp, đơn vị thi công các dự án lớn để giám sát, nhằm giải quyết nguyên nhân chính gây ô nhiễm về nước thải, khí thải, rác thải công nghiệp. Mặc dù tình trạng ô nhiễm môi trường chưa khắc phục được triệt để, nhưng thực hiện yêu cầu của HĐND, nhiều doanh nghiệp đã phải nghiêm túc xử lý hệ thống nước thải, khí thải theo quy định; nhiều đơn vị xây dựng đã thực hiện đúng cam kết bảo vệ môi trường khi thi công, góp phần giảm thiểu đáng kể ô nhiễm trên địa bàn.

Những vấn đề dân sinh bức xúc liên quan đến chế độ, chính sách; vấn đề việc làm cho người lao động, điện, nước sinh hoạt tại các khu dân cư và nhiều vấn đề khác liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân; việc giải quyết những kiến nghị chính đáng của cử tri… được tổ chức giám sát thường xuyên để Thường trực, các ban HĐND đôn đốc giải quyết, góp phần ổn định tình hình an ninh trật tự của địa phương, củng cố được niềm tin của cử tri đối với chính quyền các cấp.  Tùy thuộc từng nội dung cụ thể, Thường trực HĐND quận lựa chọn hình thức giám sát phù hợp. Có thể giám sát trực tiếp tại kỳ họp, thông qua việc xem xét các báo cáo, thông qua hoạt động chất vấn của đại biểu; hoặc trực tiếp giám sát tại các cơ quan, đơn vị để chỉ ra những thiếu sót, hạn chế và kiến nghị các biện pháp khắc phục kịp thời. Cũng thông qua giám sát thực tế, HĐND khẳng định tính chính xác của các số liệu trong báo cáo trình tại kỳ họp HĐND, giúp đại biểu có cơ sở thông qua các chỉ tiêu trong nghị quyết.

Ngoài vai trò giám sát của Thường trực HĐND, trong nhiệm kỳ vừa qua, hoạt động giám sát của các ban, các tổ đại biểu HĐND quận cũng mang lại hiệu quả rất thiết thực. Hai ban của HĐND quận đã chủ động xây dựng chương trình giám sát hàng quý, bố trí thời gian hoạt động hợp lý. Mặc dù thành viên các ban đều hoạt động kiêm nhiệm, lại chưa có chuyên viên giúp việc trực tiếp, nhưng hàng quý mỗi ban vẫn tổ chức từ một đến hai cuộc giám sát tập trung, bình quân mỗi năm tổ chức giám sát tập trung từ 15 đến 20 cuộc. Các ban thường tổ chức giám sát theo chuyên đề. Ban pháp chế giám sát hoạt động của các cơ quan trong khối nội chính, những vấn đề liên quan đến an ninh trật tự, thay đổi địa giới hành chính, kiện toàn tổ chức bộ máy… Ban Kinh tế - Xã hội giám sát lĩnh vực thu - chi ngân sách; vấn đề việc làm cho người lao động; việc thực hiện chế độ chính sách, công tác giáo dục - đào tạo…Kết quả giám sát được thông báo bằng văn bản tới Thường trực Quận ủy, HĐND, UBND để xem xét chỉ đạo giải quyết các kiến nghị, nhằm tháo gỡ khó khăn giúp đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Mặc dù Luật không có quy định riêng về chức năng giám sát của tổ đại biểu, nhưng do năng động, sáng tạo, hàng quý các tổ đại biểu HĐND quận vẫn tổ chức nhiều hoạt động giám sát và thu được hiệu quả thiết thực. Nội dung giám sát chủ yếu là những vấn đề liên quan việc thực hiện nhiệm vụ của các phường nơi đại biểu ứng cử và các cơ quan, đơn vị đóng trên địa bàn. Kết quả giám sát thực tế giúp các đại biểu có cơ sở đánh giá khách quan việc thực hiện nhiệm vụ của địa phương; những khó khăn, vướng mắc của bộ máy chính quyền từ quận đến tổ, khu dân cư, từ đó đề xuất những giải pháp phù hợp thông qua việc ra nghị quyết của HĐND. Hoạt động giám sát của các tổ đại biểu HĐND quận hướng đến những nội dung, đối tượng, phạm vi cụ thể nên có chất lượng, mặt khác cũng giúp các đại biểu nâng cao ý thức trách nhiệm trước cử tri.

Thực tiễn hoạt động của HĐND quận cho thấy, để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND, đặc biệt là hoạt động giám sát. Thường trực HĐND phải xác định hoạt động giám sát là chức năng quan trọng, chủ yếu của HĐND, từ đó xây dựng chương trình giám sát cụ thể, phù hợp với tình hình thực tế của địa phương trong từng thời điểm, giai đoạn nhất định; chỉ đạo, đôn đốc, tạo điều kiện về con người, cơ sở vật chất… để các ban, tổ đại biểu HĐND thực hiện tốt nhiệm vụ. Phải lựa chọn nội dung, đối tượng, phạm vi giám sát đúng trọng tâm, trên cơ sở nhiệm vụ chính trị của địa phương và những vấn đề dân sinh bức xúc. Nên lựa chọn hình thức giám sát phù hợp với từng nội dung, hoàn cảnh cụ thể. Khi cần thiết có thể kết hợp nhiều hình thức giám sát để đạt hiệu quả cao.

Đại biểu HĐND phải là những người có năng lực trình độ chuyên môn, hiểu biết về pháp luật, có kỹ năng hoạt động và trách nhiệm với công việc được giao. Để làm được như vậy, ngay từ khi bầu cử phải đặc biệt quan tâm chất lượng đại biểu, đặc biệt là năng lực, trình độ các đại biểu tham gia Thường trực HĐND.

Để HĐND khóa tới hoạt động hiệu quả hơn, cần bổ sung một số nội dung của Luật Tổ chức HĐND và UBND, quy định Thường trực HĐND cấp huyện gồm Chủ tịch và 2 Phó chủ tịch. Đối với các ban HĐND cấp huyện, nên quy định 1 Phó ban hoạt động chuyên trách, và ít nhất mỗi ban có 1 chuyên viên giúp việc trực tiếp. Có hướng dẫn cụ thể về bộ máy giúp việc cho Thường trực HĐND cấp huyện, cấp xã. Bên cạnh đó, cần có Văn phòng giúp việc riêng cho HĐND, không bố trí Văn phòng chung như hiện nay. Có như vậy, bộ máy giúp việc cho HĐND mới đủ mạnh, giúp HĐND hoạt động hiệu quả. 

Nguyễn Phương Lan
Ủy viên Thường trực HĐND quận Hà Đông, Hà Nội
Quay trở lại đầu trang