Tối hậu thư của Thủ tướng Anh

12:32 | 04/09/2019
Xứ sở sương mù đang phải đối mặt với việc tổ chức cuộc bầu cử lần thứ 3 chỉ trong vòng hơn bốn năm, sau khi Thủ tướng Boris Johnson tuyên bố ông thà mạo hiểm mất chức hơn là các cuộc đàm phán với Liên minh châu Âu (EU) bị hủy hoại.

Kịch tính đỉnh điểm

Theo Bloomberg, trong tối hậu thư đầy kịch tính mới đây, Thủ tướng Boris Johnson cho biết sẽ cố gắng tổ chức một cuộc bầu cử mới vào ngày 14.10 tới nếu ông thất bại trong cuộc bỏ phiếu tại Quốc hội vào tối thứ Ba. Thủ tướng tuyên bố, những tiến bộ trong đàm phán với EU sẽ không thể có được nếu các nghị sĩ thông qua dự luật ngăn chặn Brexit không thỏa thuận. Nhà lãnh đạo này cũng khẳng định nếu được ủng hộ, ông hoàn toàn có thể đạt được những điều khoản thay đổi với EU trong thỏa thuận Brexit tại cuộc họp thượng đỉnh EU ngày 17.10 tới. Đây chính là những điều khoản khiến cho thỏa thuận Brexit giữa EU và người tiền nhiệm của ông Johnson là bà Theresa May đã bị Hạ viện bác bỏ tới 3 lần.

Theo các nhà phân tích, động thái kêu gọi tổng tuyển cử chính là đỉnh điểm của cuộc đối đầu giữa một bên là tân lãnh đạo cứng rắn, người luôn khẳng định sẽ bằng mọi giá đưa nước Anh rời đi dù có hay không có thỏa thuận và một bên là đa số nghị sĩ luôn khăng khăng rằng một Brexit cứng không có thỏa thuận sẽ là cú trời giáng vào nền kinh tế nước này. Trước diễn biến mới, đồng bảng Anh đã giảm lần đầu tiên kể từ tháng 1.2017, xuống dưới 1,20 USD vào sáng hôm qua.

 

Như vậy là, sau hơn 3 năm kể từ sau cuộc trưng cầu dân ý quyết định ly hôn EU, xứ sở sương mù vẫn còn giằng xé bản thân về vấn đề Brexit. Nó chính là lý do khiến bầu không khí chính trị của Anh trở nên u ám, trong khi cử tri trở nên bối rối và rời xa. Đây cũng là phép thử đối với mối quan hệ giữa các đồng minh châu Âu.

Thực tế, Quốc hội đang phải đối mặt với sự âm u hơn bao giờ hết. Các nghị sĩ phản đối Brexit không thỏa thuận, trong đó có cả các thành viên thuộc đảng Bảo thủ của chính ông Johnson, sẽ cố gắng giành quyền kiểm soát để thông qua luật buộc Thủ tướng phải trì hoãn Brexit trong trường hợp không đạt được thỏa thuận nào. Hôm đầu tuần, trong cuộc họp Nội các khẩn cấp, Thủ tướng Johnson nhấn mạnh, nếu phe phản đối giành chiến thắng, ông sẽ đáp trả bằng việc tìm cách tổ chức bỏ phiếu vào ngày hôm sau cho tổng tuyển cử. “Tôi muốn mọi người biết rằng không đời nào tôi sẽ yêu cầu Brussels trì hoãn. Hãy để các nhà đàm phán của chúng ta tiếp tục công việc của họ”, ông phát biểu.

Sự phản đối toàn diện

Tối hậu thư của Thủ tướng phản ánh quan điểm “Hành động hay là chết” của nhà lãnh đạo này nhằm đưa nước Anh rời EU vào cuối tháng 10. Đây cũng không phải nỗ lực đầu tiên của ông nhằm ngăn chặn Quốc hội “trói tay” mình. Tuần trước, ông đã thỉnh cầu Nữ hoàng dừng Quốc hội họp một tháng. Động thái đó đã khiến các đối thủ sốc vì họ nhận ra có quá ít thời gian để hành động. Có lẽ chính vì thế cuối tuần qua Chính phủ đã cảnh báo những đảng viên Bảo thủ “cứng đầu” bỏ phiếu chống Thủ tướng sẽ bị “trục xuất”.

Hiện vẫn chưa rõ Thủ tướng Johnson có thể giữ lời bằng hành động hay không. Để có thể kêu gọi tổ chức cuộc bầu cử mới, ông sẽ phải nhận được lá phiếu ủng hộ của 2/3 thành viên Hạ viện, tức khoảng 434 nghị sĩ. Trong khi đó, theo các nhà quan sát, hiện ông chỉ có thể giành được khoảng 311 phiếu. Và con số này thậm chí ít hơn nếu như ông không thuyết phục được hết thành viên đảng Bảo thủ ủng hộ mình.

Cựu Bộ trưởng Nội các Justine Greening mới đây cho biết, bà sẽ không đại diện cho đảng Bảo thủ tại bất kỳ cuộc bầu cử nào sắp tới. Theo bà, đảng cầm quyền đã không phản ánh được mối quan tâm của cử tri đang băn khoăn về những rủi ro của một lối thoát không thỏa thuận. Bà nói: “Thủ tướng Boris Johnson đang đề xuất một cuộc tổng tuyển cử mới, bắt cử tri phải lựa chọn giữa không thỏa thuận hay Jeremy Corbyn (lãnh đạo Công đảng đối lập). Đó sẽ là một cuộc bầu cử mà tất cả đều mang đến thất bại cho nước Anh”.

Rủi ro khôn lường

Trên lý thuyết, tạo ra khác biệt cần phải đi thẳng vào vấn đề. Nhà lãnh đạo Công đảng đối lập Jeremy Corbyn từng yêu cầu tổ chức bầu cử sớm sau khi ông thất bại sát nút trong cuộc bầu cử gần nhất. Trong tuần qua, đồng minh thân cận của ông, nghị sĩ John McDonnell, đã nhiều lần thúc giục Jeremy đưa vấn đề trên ra. Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ Công đảng vẫn tỏ thái độ rõ ràng.

Nếu cuộc bầu cử diễn ra, Thủ tướng Johnson có thể sẽ dùng lý là ông nên được tiếp tục trao quyền Thủ tướng để đưa vấn đề Brexit ra trước Hội đồng châu Âu vào 17.10. Các cuộc thăm dò hiện nay cho thấy, phe Bảo thủ đang dẫn đầu, trong khi ông Johnson đã trở thành nhà vận động thành công cũng như là chính trị gia nổi tiếng nhất nước.

Dẫu vậy, không hẳn không có rủi ro. Một số yếu tố không chắc chắn có thể đến từ sự trỗi dậy của đảng Brexit. Đây là đảng chính trị theo chủ nghĩa hoài nghi châu Âu ở Vương quốc Anh, được thành lập năm 2019 dưới sự lãnh đạo của ông Nigel Farage. Đảng này có thể rút lại phiếu bầu cho đảng Bảo thủ. Ngoài ra, một số phiếu bầu của đảng Bảo thủ tại các khu vực thành thị đang được chuyển sang cho các đảng chống Brexit. Chưa hết, các ghế của đảng Bảo thủ ở Scotland cũng đang gặp nhiều rủi ro. Nếu thất bại, ông Johnson sẽ trở thành vị Thủ tướng tại vị ngắn nhất trong lịch sử nước Anh.

Theo dự luật của phe phản đối, công bố hôm đầu tuần, Thủ tướng Johnson được yêu cầu phải gia hạn ngày rời EU sang 31.1.2020, nếu như đến ngày 19.10 tới ông vừa không đạt được thỏa thuận với EU và phải được Quốc hội phê chuẩn, vừa không bảo đảm được cái gật đầu của cơ quan lập pháp để rời khối không thỏa thuận. Dự luật này được soạn thảo để hạn chế các lựa chọn của Thủ tướng.

Tuy nhiên, người đứng đầu số nhà 10 phố Downing kiên quyết sẽ không bị hạn chế. “Chúng ta sẽ rời đi vào 31.10, không có Nếu như hay Nhưng gì cả”, ông tuyên bố.

Ngọc Minh