Hoạt động thẩm tra của các Ban Hội đồng Nhân dân

Bài cuối: Tranh luận để đi đến thống nhất

07:52 | 28/08/2019
Thông thường, cuộc họp thẩm tra khá “nóng”, nhất là khi có nhiều vấn đề chưa thống nhất giữa cơ quan trình và Ban thẩm tra. Để chính kiến của Ban HĐND khiến cơ quan trình tâm phục, khẩu phục, phải làm tốt công tác chuẩn bị cho cuộc thẩm tra. Cần xác định, đối chất và tranh luận tại cuộc thẩm tra không phải là không tốt mà đó là sự hấp dẫn của hoạt động này. Tranh luận để làm rõ vấn đề và đi đến thống nhất.

>> Không còn khô khan, cứng nhắc

Bớt căng thẳng và đi đến thống nhất

Cái hay của thẩm tra chính là quan điểm và giải pháp cụ thể từ trong báo cáo thẩm tra được trình ra kỳ họp. Từ chính kiến của mỗi thành viên, hợp thành báo cáo. Báo cáo chính là “tinh túy” của cả quá trình thẩm tra. Để báo cáo có tính thuyết phục cao thì cốt chính là chỉ ra được quan điểm của Ban HĐND về các vấn đề chưa đồng tình, căn cứ pháp lý và thực tiễn của vấn đề đó và kiến nghị các giải pháp cụ thể để giải quyết.

Để làm được điều này, ngoài các bước như phân tích ở trên thì có một khâu khá quan trọng trong quá trình thẩm tra, đó chính là nghe thêm ý kiến của đại diện cơ quan, tổ chức trình báo cáo, dự thảo nghị quyết, đề án. Thông thường, cuộc họp thẩm tra khá “nóng”, nhất là khi có nhiều vấn đề chưa thống nhất giữa cơ quan trình và Ban thẩm tra. Làm thế nào để bớt căng thẳng và đi đến thống nhất? Để chính kiến của Ban khiến cơ quan trình “tâm phục, khẩu phục”, cần làm tốt công tác chuẩn bị cho cuộc thẩm tra. Cần xác định, đối chất và tranh luận tại cuộc thẩm tra không phải là không tốt mà đó là sự hấp dẫn của hoạt động này. Tranh luận để làm rõ vấn đề và đi đến thống nhất. Qua đó, đại biểu dự am hiểu thêm vấn đề, thành viên Ban HĐND cũng có cơ hội kiểm chứng xem nhận định trong ý kiến thẩm tra của mình đã đúng hay chưa, vì cơ quan trình thường có chuyên môn, mà góc độ chuyên môn chưa chắc đại biểu đã nắm rõ.


Trạm trưởng Trạm Y tế tham gia đối chất thảo luận nội dung thẩm tra chuyên đề về y tế tại cuộc thẩm tra các nội dung thuộc lĩnh vực kinh tế - xã hội tại thị xã Hồng Lĩnh
Ảnh: Bình Nguyên

Chuẩn bị đầy đủ căn cứ, bằng chứng để đối chất

Để nâng cao chất lượng, độ “hấp dẫn” của hoạt động thẩm tra, HĐND cần lựa chọn đại biểu chuyên trách của Ban có năng lực, tâm huyết, am hiểu và nhất là có bản lĩnh. Ngoài ra, sự hậu thuẫn của Trưởng ban và thành viên Ban đóng vai trò quan trọng, nhất là khi Trưởng ban được cơ cấu trong Thường vụ cấp ủy, thành viên Ban được cơ cấu là những đại biểu có năng lực, có chính kiến và phối hợp tốt. Tiếp đó, Thường trực HĐND cũng cần chủ động trong điều hòa phối hợp hoạt động của các Ban HĐND, phân công thẩm tra sớm để Ban chủ động xây dựng kế hoạch.

Sau cuộc họp này, báo cáo thẩm tra sẽ được hoàn thiện thêm, đủ sức thuyết phục để trình ra kỳ họp. Những vấn đề mang tính nhỏ nhặt, “nhạy cảm” hoặc có thể xử lý ngay thì có thể sau cuộc họp được giải quyết luôn, không nhất thiết phải trình ra kỳ họp gây lãng phí thời gian của đại biểu và cử tri. Ngoài ra, để giảm bớt sức “nóng” cho cuộc thẩm tra thì chủ trì (thường là Trưởng ban) phải nắm rõ các nội dung; thành viên Ban cũng chuẩn bị đầy đủ căn cứ pháp lý, bằng chứng thực tiễn (có hình ảnh, số liệu, văn bản cụ thể) để đối chất với cơ quan trình nhằm chốt vấn đề.

Một kinh nghiệm nữa để nâng cao tính thuyết phục của nội dung thẩm tra là không nên ôm đồm quá nhiều nội dung. Thông thường, tài liệu gửi các Ban HĐND thẩm tra khá nhiều, vấn đề rộng nhất là lĩnh vực kinh tế - xã hội. Để ý kiến thẩm tra có điểm nhấn và sâu sắc, những nội dung đã rõ ràng, thống nhất cao không nên sa vào nữa mà lãng phí thời gian, công sức. Theo đó, khi xây dựng kế hoạch thẩm tra, Ban nên thống nhất lựa chọn nội dung thẩm tra chuyên sâu. Nội dung này được chọn ngoài các dự thảo nghị quyết, đề án chuyên đề trình kỳ họp, Ban nên căn cứ vào kết quả giải quyết các kiến nghị sau thẩm tra của kỳ họp trước; kết quả giải quyết ý kiến, phản ánh của cử tri, ý kiến chất vấn của đại biểu HĐND; vấn đề “nóng” nổi cộm trong thực hiện nghị quyết HĐND trong 6 tháng và cả năm để khảo sát, làm việc chuyên sâu để có các đánh giá sát thực và kiến nghị giải pháp cụ thể. Bên cạnh đó, trong thẩm tra cũng cần chỉ rõ nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể. Đồng thời, gợi mở, chỉ ra được những nội dung chưa thống nhất, quan điểm của Ban và kiến nghị HĐND thảo luận, quyết định.

Trong cuộc thẩm tra này, Thường trực HĐND cũng nên tham gia cùng Ban HĐND để nắm và chỉ đạo. Sau thẩm tra, các Ban HĐND tổng hợp những vấn đề còn ý kiến khác nhau giữa báo cáo, dự thảo nghị quyết với báo cáo thẩm tra, báo cáo Thường trực HĐND xem xét, quyết định. Trước phiên khai mạc, Thường trực HĐND cần họp để thảo luận những vấn đề chưa thống nhất sau thẩm tra, ban hành văn bản đề nghị cơ quan trình xem xét, giải trình, tiếp thu ý kiến thẩm tra của các Ban để gửi đến đại biểu HĐND tại kỳ họp xem xét, thảo luận trước khi biểu quyết thông qua.

Suy cho cùng, mục đích chung của cơ quan trình và Ban HĐND trong thẩm tra chính là hướng đến thành công của kỳ họp, là các quyết sách tại kỳ họp góp phần phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh trên địa bàn, ổn định chính trị, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho Nhân dân. Thế nên, hoạt động thẩm tra của các Ban HĐND cần được sự phối hợp, cung cấp thông tin kịp thời, chính xác của các cơ quan liên quan và cơ quan trình. Không nên đặt nặng vấn đề khi Ban chỉ ra nhiều nội dung chưa đồng tình, thậm chí phủ nhận nội dung trình. Bởi có phủ định thì mới phát triển được. Ngoài ra, trong thẩm tra của các Ban HĐND, ngoài nghiên cứu tài liệu nhất thiết phải khảo sát thực tiễn và tranh luận, đối chất để đi đến cùng của vấn đề.

Lê Hồng Hạnh - Phó Trưởng ban Kinh tế - Xã hội HĐND thị xã Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh