Phải xây dựng chính sách công nghiệp chủ động

16:16 | 12/07/2019
Đây là khuyến nghị được nêu tại Hội thảo "Công nghiệp 4.0 và chính sách công nghiệp: Kinh nghiệm từ Đức và gợi ý chính sách cho Việt Nam", do Thường trực Ủy ban Kinh tế phối hợp Viện Friedrich Ebert Stiftung (FES) của Đức tại Việt Nam và Đại học Kinh tế quốc dân tổ chức sáng 12.7 tại Nhà Quốc hội.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Đức Kiên, trong khoảng 3 năm trở lại đây, khái niệm Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (Cách mạng công nghiệp 4.0) được nói rất nhiều tại Việt Nam dù không phải là nước có bệ đỡ, đủ cơ sở để triển khai cuộc cách mạng này thành công như tiêu chí của nhiều nước trên thế giới. Điều này “thể hiện nguyện vọng, mong muốn của toàn dân tộc là tìm đường ngắn nhất, nhanh nhất để xây dựng nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, dân chủ, văn minh ở vị thế của quốc gia đi sau”.

Phó Chủ nhiệm UB Kinh tế cho biết thêm, trong năm 2019, nhóm nghiên cứu của liên hợp các cơ quan thành viên của QH, Đại học Kinh tế quốc dân và Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam đã tiến hành khảo sát về Cách mạng công nghiệp 4.0 tại Đức. “Mục tiêu của hội thảo nhằm trình bày góc nhìn ở những khía cạnh khác nhau, qua đó làm rõ thêm nhận định, hình dung những bước đi cụ thể mà Việt Nam phải thực hiện trong thời kỳ tới”, Phó Chủ nhiệm UB Nguyễn Đức Kiên bày tỏ.

Trên thực tế, theo các đại biểu, Việt Nam đã ứng dụng công nghệ 4.0 trong nhiều lĩnh vực, song chính sách liên quan vẫn chưa rõ nét, cơ quan quản lý vẫn còn lúng túng trong thực hiện. Thời gian qua, tăng trưởng của Việt Nam vẫn còn dựa nhiều vào khối doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tuy nhiên, điều này không bền vững do các doanh nghiệp này dù sản xuất nhiều, xuất khẩu lớn song lại tập trung vào những công đoạn đơn giản nên xu thế để Việt Nam chiếm được những công đoạn có giá trị cao hơn là rất ít.

Do vậy, muốn phát triển, Việt Nam cần xây dựng được chính sách công nghiệp chủ động, lan tỏa được hiệu ứng tích cực từ doanh nghiệp FDI và chuỗi giá trị toàn cầu, hạn chế tiêu cực bằng chính sách của Nhà nước. Nếu không, Việt Nam sẽ bị mắc kẹt trong những ngảnh sản xuất đơn giản. Chính sách công nghiệp, ngay từ đầu, cần được gắn với phát triển xã hội, bởi không có sự phát triển xã hội thì phát triển kinh tế sẽ bị đình trệ…

Mặt khác, bên cạnh việc định hướng lựa chọn công nghệ cũng cần quan tâm tới hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực và chuyển đổi nghề nghiệp cho người lao động. Các doanh nghiệp cần có phương án và lộ trình số hóa từng bước dựa trên đánh giá khả năng lực lượng lao động hiện có để không thay đổi công nghệ quá nhanh và sa thải người lao động hàng loạt. Đối với một bộ phận nhỏ người lao động không thể đào tạo thích ứng với công nghệ mới, các doanh nghiệp cần có phương án đền bù thỏa đáng và hỗ trợ việc làm khác nếu có thể…

Đan Thanh