Bước chuyển trong nhận thức về văn hóa và con người

08:02 | 05/06/2019
Đoàn kiểm tra Trung ương về kết quả 5 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW (Khóa XI) về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước” vừa làm việc với một số đơn vị, địa phương. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ HOÀNG THỊ HOA , thành viên Đoàn kiểm tra cho biết, Nghị quyết 33 đã tạo bước chuyển trong nhận thức và triển khai thực hiện. Xây dựng văn hóa và con người được xác định là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân…

Thực chất và sát tình hình địa phương

- Qua đợt kiểm tra, bà đánh giá thế nào về việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW tại các đơn vị, địa phương thời gian qua?

- Đoàn kiểm tra đã làm việc với 17 đơn vị, địa phương. Ngoài làm việc chung tại Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Đài Truyền hình Việt Nam, Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, Đoàn chia thành các tổ làm việc với một số bộ và địa phương. Qua kiểm tra cho thấy, sau khi Nghị quyết 33 được ban hành (ngày 9.6.2014), đến tháng 12.2014, Chính phủ đã ban hành chương trình hành động, trong đó đề ra nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương.


Ảnh: Thái Bình

Tại các địa phương, các cấp ủy đều có văn bản chỉ đạo, chính quyền có kế hoạch và chương trình hành động phù hợp với điều kiện và đặc thù của mình. Ví dụ Hải Phòng là rõ nhất, cụ thể từng việc; từ chương trình hành động của thành phố, Thủy Nguyên ban hành nghị quyết về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa huyện, nghị quyết về phát triển du lịch… Hay về xây dựng con người, mỗi địa phương cụ thể hóa với các tiêu chí rõ ràng, như Hà Nội xây dựng con người thanh lịch - văn minh, TP Hồ Chí Minh hướng đến những công dân văn minh - lịch sự - nhân ái - nghĩa tình…

 - Bước đầu Nghị quyết 33 đã tác động cụ thể đến công tác xây dựng văn hóa và con người Việt Nam như thế nào?

- Có thể khẳng định, ban hành Nghị quyết 33 là một bước chuyển trong nhận thức cũng như trong triển khai thực hiện. Nghị quyết đưa ra 5 quan điểm, 6 nhiệm vụ và 4 giải pháp, trong đó khẳng định “văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực phát triển bền vững đất nước. Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội”. Trước đây chúng ta vẫn nói phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt, văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, nhưng chúng ta chưa thực sự quan tâm đến văn hóa với ý nghĩa đó. Bây giờ ngay trong nhận thức đã khác. Xây dựng văn hóa và con người được xác định là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, có sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của nhà nước và sự vào cuộc của nhân dân. Trong báo cáo của các đơn vị, địa phương đều nêu rất rõ mục tiêu xây dựng con người thế nào, có chương trình, kế hoạch xây dựng văn hóa trong mối liên hệ với kinh tế, chính trị ra sao…

Xây dựng văn hóa và con người là một nhiệm vụ lâu dài, mới chỉ 5 năm chưa thể đánh giá đầy đủ tác động của Nghị quyết 33. Tuy nhiên, khi nhận thức đã thay đổi như vậy, tôi tin kết quả sẽ tốt.

- Có độ “vênh” giữa báo cáo với thực tế triển khai thực hiện nghị quyết ở các địa phương không, thưa bà?

- Trước đây trong quá trình thực hiện nghị quyết nào đó, có tình trạng địa phương khác báo cáo gì, mình báo cáo nấy, thậm chí không làm cũng báo cáo, nhưng lần này, các địa phương đều có kế hoạch sát thực với tình hình, điều kiện của mình. Có những nội dung ở nơi khác phù hợp nhưng lại không thể triển khai ở nơi kia. Chẳng hạn, công nghiệp văn hóa sẽ phát triển tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, nhưng khó áp dụng tại Điện Biên; trong khi Điện Biên lại làm rất tốt việc bảo tồn văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số và có thể đẩy mạnh phát huy, khai thác các giá trị văn hóa đó.


Triển khai Nghị quyết 33, Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến 2020, tầm nhìn đến 2030, trong đó có điện ảnh

Phải tiếp tục thấm vào từng nghị quyết

- Theo bà, vấn đề gì đáng chú ý nhất nổi lên qua đợt kiểm tra vừa qua?

- Nhân lực làm văn hóa đang có vấn đề. Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoặc Sở Văn hóa, Thể thao một số địa phương có chuyên môn quá xa lĩnh vực văn hóa, cá biệt có nơi là bác sĩ. Có nơi cán bộ được xếp làm văn hóa để chờ… nghỉ hưu; hoặc không làm được gì thì cho làm… Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin (?). Chúng ta cũng chưa thực sự quan tâm đến cán bộ làm công tác bảo tàng, thư viện, những đơn vị sự nghiệp của ngành văn hóa…

Nguồn lực dành cho nhiệm vụ xây dựng và phát triển văn hóa, con người hạn chế cũng là một khó khăn chung. Như ở Điện Biên, đất rộng nhưng không thể xây dựng nhà văn hóa, do điều kiện kinh tế khó khăn, Nhà nước không đầu tư thì chịu. Trong khi Hà Nội đất chật người đông, có tiền cũng không thể xây dựng thiết chế văn hóa cơ sở.

- Từ kinh nghiệm cũng như thực tế triển khai 5 năm qua tại một số đơn vị, địa phương, theo bà, để tiếp tục thực hiện hiệu quả Nghị quyết 33, cần quan tâm tới điều gì?

- Sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết 33 cũng là đánh giá 5 năm thực hiện nghị quyết Đại hội Đảng các cấp. 5 năm vừa qua, công tác xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đã có chuyển biến, nhưng tới đây, chuẩn bị cho Đại hội Đảng các cấp, vấn đề văn hóa, con người phải được quan tâm hơn, thực sự đặt ngang hàng và trong tổng thể mối liên hệ với chính trị, tư tưởng, kinh tế, xã hội. Quan điểm này phải thấm vào nghị quyết của từng đại hội, điều đó mới quan trọng!

Bên cạnh đó, tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa, cũng như tăng cường nguồn lực cho lĩnh vực văn hóa. Đây đang là hai điểm yếu như đã đề cập ở trên, nhưng lại là yếu tố quan trọng quyết định thành công của việc triển khai Nghị quyết 33.

- Xin cảm ơn bà!

Anh Minh thực hiện