Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại rượu bia

Tiếp cận đa chiều, đa ngành

08:13 | 13/04/2019
Tại Phiên họp thứ 33 của UBTVQH, các Ủy viên UBTVQH cho biết, mục tiêu ban hành Luật Phòng, chống tác hại rượu bia là vì sức khỏe con người. Nhưng không vì thế mà có thể nói là triệt tiêu hay ngăn cản việc sản xuất rượu, bia. Xây dựng dự thảo luật trên cơ sở tiếp cận đa chiều, đa ngành, xử lý tốt cả những vấn đề thương mại, văn hóa, tiêu dùng. Chú trọng truyền thông để từng bước thay đổi hành vi lạm dụng rượu, bia.

Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Phan Thanh Bình phát biểu tại phiên họp
Ảnh: Quang Khánh

Bảo vệ sức khỏe, nhưng vẫn tôn trọng sản xuất kinh doanh

Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại rượu bia đã được tiếp thu nghiêm túc ý kiến của các ĐBQH tại Kỳ họp thứ Sáu. Theo nhận xét của các Ủy viên UBTVQH, dự thảo luật thể hiện quan điểm cứng rắn trong việc hạn chế tiếp cận rượu, bia đối với mọi đối tượng, trong đó có quan tâm đến người dưới 18 tuổi. Tuy nhiên, dự thảo luật cũng có tác động lớn đến kinh doanh, nên còn nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ Hiệp hội rượu, bia; các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh rượu, bia. Nói đúng hơn, dự thảo luật đang bị mâu thuẫn giữa sức khỏe cộng đồng và lợi ích kinh tế.

Với quan điểm đặt lợi ích về sức khỏe, an toàn cộng đồng lên hàng đầu, Trưởng ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải cho biết, nhiều vụ tai nạn giao thông, các vụ việc hiếp dâm, xâm hại trẻ em, bạo hành gia đình… đều có nguồn gốc từ rượu, vì vậy quy định trong dự thảo luật chính là giúp mọi người dân được sống trong môi trường an toàn, không chịu ảnh hưởng bởi tác hại của rượu, bia. Rượu bia không chỉ gây ảnh hưởng tới người uống mà còn gây ra tác hại với gia đình, cộng đồng, xã hội và kinh tế, nên cần đặt ra 4 nhóm giải pháp là giảm cung, giảm cầu, giảm tiếp cận và giảm tác hại của rượu bia. Lấy dẫn chứng số liệu từ Hội thảo về cam kết quốc tế của Việt Nam liên quan đến phòng, chống tác hại rượu, bia do Bộ Y tế tổ chức, nước ta chỉ thu được 50.000 tỷ đồng/năm từ việc kinh doanh rượu, bia, nhưng chi phí thấp nhất cho phòng, chống tác hại rượu bia, cho bệnh tật, tai nạn, hiện tượng không có việc làm lên đến 65.000 tỷ đồng/năm; chưa kể những hệ lụy về xã hội như bạo lực, chấn thương tâm lý cho trẻ em, phụ nữ và cộng đồng. Ngoài ra, Học Viện Cảnh sát cũng có một đề tài nghiên cứu về vấn đề này, theo đó 30% số vụ gây rối an ninh, trật tự liên quan đến rượu, bia, 70% số vụ vi phạm pháp luật, vi phạm hình sự có liên quan đến rượu bia. Hay một con số nữa cũng rất đáng giật mình là tiền mua rượu của người dân lên tới 4 tỷ USD/năm, trong khi xuất khẩu gạo của nước ta đạt 2,41 tỷ USD/năm. Nếu như những con số này được công bố là chính xác, thì theo Trưởng ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải, việc mạnh tay hơn nữa trong phòng, chống tác hại rượu bia là rất cần thiết, bởi lẽ so với những gì chúng ta thu được về kinh tế thì hệ lụy là quá nhiều.

Đứng trên giác độ tôn trọng sản xuất kinh doanh, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục TN, TN và NĐ Phan Thanh Bình và Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu lưu ý, mục tiêu là để phòng ngừa tác hại của rượu, bia đối với sức khỏe con người, nhưng luật ban hành cũng không vì thế mà có thể nói triệt tiêu hay ngăn cản việc sản xuất rượu, bia. Chúng ta không khuyến khích việc tiêu thụ rượu bia, không phải chỉ ở dự thảo luật này mà còn ở các chính sách thuế. Ở bất kỳ đất nước nào cũng vậy, rượu bia là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và là sản phẩm hàng hóa bị đánh thuế thiêu thụ đặc biệt. QH cũng đã nhiều lần tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với rượu, bia, chúng ta chỉ tiếp tục chủ trương nhất quán của Nhà nước, xã hội đó là có những biện pháp phòng, ngừa là chính, có chống nhưng sẽ chống đối với từng trường hợp cụ thể.


Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải phát biểu tại phiên họp
Ảnh: Quang Khánh

Phải khả thi

Phòng chống tác hại rượu bia nhưng phải khả thi, chúng ta không đưa ra những quy định không phù hợp với quy luật khách quan, duy ý chí và siêu hình, đó là đề nghị của Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân và Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển. Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân nhấn mạnh, chỉ kiểm soát mặt tác động có hại, còn rượu, bia sử dụng đều đặn, đúng liều lượng thì vẫn tốt cho sức khỏe. Muốn giảm tác hại của việc sử dụng rượu bia phải tính toán để giảm cầu tiêu thụ. Giảm cầu tiêu thụ sẽ ảnh hưởng tới sản xuất, tới hoạt động kinh tế của các nhà đầu tư và cũng là ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước. Hiện, dự thảo luật đã có các quy định về kiểm soát nguồn cung, khâu quảng cáo, buôn bán, đặt nhà máy ở đâu; ví như trong trường hợp đã có trường học thì không được phép xây dựng nhà máy rượu sát bên, song nhà máy rượu, bia ở đó từ lâu rồi, chúng ta đưa trường học ra đó thì do chúng ta, chứ không phải do sản xuất, không thể bảo nhà máy sản xuất rượu, bia chuyển đi được… Bên cạnh đó, rượu bia cũng liên quan đến tập quán văn hóa, tiêu dùng và phong tục tập quán của nước ta. Do vậy, “dự thảo luật phải tiếp cận ở góc độ đa chiều, đa ngành. Khi đó chúng ta mới xử lý tốt những vấn đề thương mại, văn hóa, tiêu dùng và sức khỏe cộng đồng. Quan trọng nhất là sức khỏe cộng đồng và phù hợp với thực tiễn nước ta” - Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân nói.

Đánh giá các chính sách đưa ra trong dự thảo luật cơ bản phù hợp, song chưa thực sự cụ thể, Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân đề nghị, chính sách phải chú trọng đến mục tiêu là gì? Đó là tăng cường giáo dục, truyền thông về tác hại của rượu, bia nếu lạm dụng quá mức; từng bước chúng ta thay đổi hành vi tiêu dùng rượu bia của người tiêu dùng, xử lý nghiêm khắc việc lạm dụng rượu, bia hay là bảo đảm chất lượng sản phẩm của hàng tiêu dùng. Các địa phương phải rất nghiêm túc, không sử dụng rượu, bia làm thức uống buổi sáng, buổi trưa và khi tiếp khách.

Phó Chủ tịch Thường trực QH Tòng Thị Phóng cũng mong muốn ban soạn thảo tiếp thu ý kiến của các Ủy viên UBTVQH, quy định trong dự thảo luật phải phù hợp với bản sắc, văn hóa con người Việt Nam. Tăng cường đối thoại, trả lời các tổ chức quốc tế, hiệp hội, doanh nghiệp khi họ đặt câu hỏi; không chỉ lợi ích của mình mà còn cả lợi ích của các nhà đầu tư trong và ngoài nước đang kinh doanh, sản xuất trên địa bàn nước ta, bảo đảm tính thuyết phục cao.

Anh Thảo