XKLĐ sang Nhật Bản:

Cẩn trọng khi lựa chọn đường đi

17:50 | 25/02/2019
Với việc Thượng viện Nhật Bản thông qua Luật Quản lý xuất nhập cảnh (sửa đổi), dự báo cơ hội việc làm tại thị trường Nhật Bản năm 2019 sẽ càng rộng cửa đối với lao động Việt Nam. Tuy nhiên, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam RyusukeMonoi cảnh báo, lao động Việt không nên sang Nhật làm việc và học tập thông qua các công ty phái cử không có giấy phép; không chi trả chi phí trước khi đi cao hơn quy định và không nên đi du học vì mục đích đi làm việc để kiếm tiền.

Cơ hội từ Luật…

Cuối năm 2018, Luật Quản lý xuất nhập cảnh (sửa đổi) chính thức được Thượng viện Nhật Bản thông qua và sẽ có hiệu lực từ tháng 4.2019. Theo đó, Nhật Bản sẽ tiếp nhận lao động nước ngoài trong 14 ngành nghề: Xây dựng, đóng tàu/công nghiệp tàu thủy, nông nghiệp, hộ lý, lưu trú, sản xuất thực phẩm/đồ uống, nhà hàng, ngư nghiệp, vệ sinh tòa nhà, công nghiệp rèn đúc, công nghiệp điện/điện tử/thông tin, bảo dưỡng/sửa chữa ôtô và hàng không. Cùng với đó, Chính phủ Nhật sẽ cấp visa kỹ năng đặc thù loại 1 có thời hạn tối đa 5 năm cho lao động trong 14 ngành nghề và visa kỹ năng đặc thù loại 2 không giới hạn thời gian cho những lao động giàu kỹ năng trong 5 ngành nghề: Xây dựng, đóng tàu, sửa chữa bảo dưỡng ô tô, hàng không và lưu trú khách sạn.

Phó cục Trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ LĐTB-XH) Phạm Viết Hương cho biết, với những điều khoản qui định trong Luật thì nhân lực Việt Nam cơ bản đáp ứng được nhu cầu tiếp nhận của phía Nhật theo chính sách mới. Tuy nhiên, để bảo đảm mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Việt nam sẽ ưu tiên phái cử người lao động trong các nghề như: đóng tàu, công nghiệp rèn đúc, công nghiệp điện/điện tử/thông tin, bảo dưỡng/sửa chữa ôtô và hàng không. Còn đối với một số nghề nặng nhọc, phải di chuyển nhiều như Xây dựng, sẽ khó hấp dẫn người lao động nếu Nhật không có chính sách thu hút.

Ông Hương cũng nhận định, khi Luật Quản lý xuất nhập cảnh (sửa đổi) chính thức có hiệu lực, ước tính 5 năm tới, Nhật sẽ tiếp nhận khoảng 345 nghìn lao động nước ngoài; trong đó, cơ hội cho lao động Việt Nam là rất lớn. Riêng trong năm 2018, Việt Nam đã phái cử được gần 69 nghìn lao động sang tu nghiệp và thực tập tại Nhật. Với con số này, Việt Nam đã vượt Trung Quốc để trở thành nước dẫn đầu về số lượng phái cử lẫn số lượng thực tập sinh đang thực tập tại Nhật trong số 15 quốc gia đang phái cử.

Một hấp dẫn nữa là chi phí đi thị trường Nhật đang ngày càng giảm. Nếu như trước kia để đi lao động ở Nhật, người lao động phải chi tới 200-300 triệu đồng thì nay, chỉ với hơn 100 triệu đồng, người lao động có thể đi làm việc tại Nhật. Thậm chí, với những lao động thuộc diện hộ nghèo, thì số tiền này còn được Ngân hàng Chính sách xã hội hỗ trợ vay vốn.

Cân nhắc khi chọn “xứ phù tang”

Theo quy định của Bộ LĐ, TB-XH, các chi phí mà thực tập sinh kỹ năng phải trả cho công ty phái cử bao gồm: phí dịch vụ không quá 3600 USD/hợp đồng 3 năm và phí đào tạo không quá 5.900.000 đồng. Khi đóng các khoản chi phí này cần yêu cầu công ty phái cử làm hợp đồng và có phiếu thu có đóng dấu của công ty.

- Nhật Bản nghiêm cấm việc thu tiền ký quỹ và tiền phạt vi phạm hợp đồng; không cho phép trung gian, môi giới thu phí môi giới của thực tập sinh. Đặc biệt, tất cả các thực tập sinh đều phải học tiếng Nhật trước và sau khi sang Nhật Bản.

Theo thống kê của Bộ Tư pháp Nhật Bản, hiện có khoảng 300 nghìn người Việt Nam đang lưu trú tại nước này. Trong những năm gần đây, tình trạng thực tập sinh bỏ trốn và du học lao động bất hợp pháp tại Nhật có xu hướng tăng. Việt Nam đứng đầu trong số vụ tội phạm người nước ngoài (hơn 90% là tội trộm cắp) và số thực tập sinh nước ngoài bỏ trốn tại Nhật.

Nguyên nhân xảy ra tình trạng trên là do một số công ty phái cử và công ty tư vấn du học lừa gạt người Việt Nam để thu phí môi giới cao; quảng cáo sai sự thật về các chương trình vừa học vừa làm thu nhập cao khiến nhiều người rơi vào tình trạng nợ nần và dễ bỏ trốn, phạm tội tại Nhật. Cũng có những doanh nghiệp Nhật Bản không thực hiện đúng Luật Lao động đối với thực tập sinh như: Không trả lương làm thêm cho người lao động và có những công ty môi giới dụ dỗ người lao động ra ngoài làm thêm được trả lương cao và để người lao động bỏ trốn.

Nói về việc các du học sinh vừa học, vừa làm, ông RyusukeMonoi cho biết, trên thực tế các em không thể vừa đảm bảo thời gian học ở trường lại vừa phải làm việc vào ban đêm, vì vậy thường là nghỉ học và đi làm các công việc không chính thức và không có hợp đồng lao động hợp pháp. Hơn nữa, các công việc dịch vụ đó cũng chỉ có thu nhập thấp, chỉ đủ để trang trải một phần chi phí sinh hoạt cho các du học sinh và các em không thể trả hết nợ. “Chúng tôi khuyến cáo các bạn, muốn sang lao động và làm việc tại Nhật Bản thì phải tìm hiểu kỹ thông tin và nên liên hệ trực tiếp Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam để nhận sự tham vấn từ Đại sứ quán Nhật Bản”, ông RyusukeMonoi nói.

Theo Tổ chức dịch vụ sinh viên Nhật Bản (Jasso), trong vài năm gần đây, một số công ty tư vấn du học đã cung cấp thông tin sai lệch về du học Nhật Bản trên website của họ như: Vừa học vừa làm thêm, một tháng có thể kiếm được 300.000 yên (3.000 USD); một giờ làm việc có thể nhận được mức lương 3.000 yên (30 USD); trong thời gian du học có thể đi làm thêm để trang trải toàn bộ chi phí học tập, sinh hoạt và dư một phần gửi về cho gia đình… Đáng tiếc, các thông tin này vẫn được nhiều người tin tưởng.

Trước tình hình trên, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam mong muốn, các cơ quan chức năng tại Việt Nam tăng cường giám sát, phát hiện và loại trừ các doanh nghiệp lừa đảo; đồng thời khẳng định Nhật Bản luôn chào đón lao động và du học sinh Việt Nam tới học tập, làm việc và sinh sống hợp pháp. Đại sứ nước bạn lưu ý, với thực tập kỹ năng, tư cách lưu trú cho phép vừa làm việc ở doanh nghiệp vừa tiếp thu kỹ năng, thời gian lưu trú dài nhất là 5 năm. Với kỹ sư hay các ngành nghề có trình độ chuyên môn cao phải tốt nghiệp Đại học đúng chuyên ngành cần ứng tuyển và 3 năm kinh nghiệm thực tế. Còn kỹ năng đặc biệt (bắt đầu áp dụng từ tháng 4.2019), sẽ tiếp nhận những người đã hoàn thành 3 năm thực tập kỹ năng hoặc những người thi đỗ kỳ thi năng lực tiếng Nhật và kỳ thi đánh giá kỹ năng tương đương 3 năm thực tập kỹ năng. Thời gian lưu trú tối đa 5 năm.

Thái Bình