Còn đó rủi ro

08:56 | 21/01/2019
Rủi ro toàn cầu đang gia tăng nhưng ý chí tập thể để giải quyết chúng dường như còn thiếu. Thay vào đó, sự chia rẽ ngày một rộng thêm. Căng thẳng địa chính trị và kinh tế giữa các cường quốc thế giới đang leo thang và trở thành mối nguy hiểm cấp bách nhất.

Đó chính là nhận định trong bản Báo cáo các rủi ro toàn cầu năm 2019 của Diễn đàn Kinh tế thế giới. Cứ 9 trên 10 người được hỏi cho biết, nguy cơ đối đầu cả về kinh tế và chính trị giữa các ông lớn sẽ tăng trong năm 2019. Trong khi đó, một tỷ lệ tương tự tin rằng các quy tắc và thỏa thuận thương mại đa phương sẽ tiếp tục bị xói mòn hơn nữa.

Căng thẳng thương mại

Thế giới đã chuyển sang thời kỳ phân kỳ sau giai đoạn toàn cầu hóa làm thay đổi sâu sắc nền kinh tế chính trị thế giới. Việc đặt lại “cấu hình” cho các mối quan hệ vốn đã hội nhập sâu rộng giữa các quốc gia đã phải đối mặt với rất nhiều rủi ro tiềm ẩn. Thực tế, chúng đã bung ra trong suốt năm 2018 khi mà các sợi dây đầu tư và thương mại xấu đi nhanh chóng, điển hình là cuộc chiến thương mại giữa hai ông lớn Mỹ và Trung Quốc.

Chính điều này đã dẫn đến mối lo ngại không ngừng về khả năng phục hồi của nền kinh tế thế giới, vốn vẫn đang trong giai đoạn phục hồi sau khủng hoảng. Đây không chỉ là câu hỏi về sức mạnh chính sách hiện nay nằm trong tay các cơ quan quản lý tài chính và tiền tệ là bao nhiêu. Các vết nứt sâu trong hệ thống quốc tế có thể gây ra những lỗ hổng căn bản hơn nữa. Nếu một cuộc khủng hoảng toàn cầu khác xảy ra, liệu sự hợp tác và hỗ trợ toàn cầu cần thiết sẽ đến hay không? Câu trả lời là có thể, nhưng những căng thẳng giữa kinh tế toàn cầu hóa và chủ nghĩa dân tộc ngày càng phát triển trong nền chính trị thế giới đang biến thành rủi ro ngày càng tăng.

Môi trường

Trong một thế giới mà sức mạnh và các giá trị đang thay đổi, rất khó đạt được tiến bộ cho những thách thức chung toàn cầu. Bởi những tiến bộ như vậy luôn đòi hỏi hai điều: Liên kết các ưu tiên để hành động, và sau đó duy trì phối hợp, hợp tác. Ví dụ về biến đổi khí hậu cho thấy, ngay cả khi điều thứ nhất xảy ra, khả năng điều thứ hai vẫn là thách thức. Ai cũng rõ, thế giới đã xây dựng được sự đồng thuận rộng rãi trong nhiều thập kỷ để cuối cùng có thể ký kết được Thỏa thuận Paris về chống biến đổi khí hậu toàn cầu năm 2015. Tuy nhiên, ngay cả khi thực hiện đầy đủ các cam kết hiện tại cũng chưa đủ để ngăn chặn mức độ thiệt hại của tình trạng Trái đất ấm lên.

Rủi ro môi trường hiện chi phối tới 10 năm triển vọng trong cuộc khảo sát hàng năm của Diễn đàn Kinh tế thế giới. Năm nay, chúng có khả năng chiếm tới 3/5 rủi ro hàng đầu. Nguy cơ thời tiết khắc nghiệt là mối quan tâm lớn nhất trong năm 2019, và số người tham gia khảo sát càng tỏ ra lo lắng về những thất bại liên tiếp trong chính sách môi trường.

Công nghệ

Nếu thế giới vẫn đang vật lộn để giải quyết các rủi ro cũ thì khi những rủi ro mới xuất hiện và phát triển nhanh chóng, tình hình toàn cầu sẽ trở nên khó khăn và bi đát hơn nhiều. Công nghệ chính là một ví dụ điển hình. Tốc độ phát triển như vũ bão của nó khiến các cá nhân và cả xã hội khó hấp thụ và theo kịp ngay lập tức. Điều này đã mang đến nhiều thử thách và rủi ro khó có thể tưởng tượng được. Phần lớn người được hỏi đều nhất trí xem các cuộc tấn công mạng và đánh cắp dữ liệu là một trong những rủi ro toàn cầu nghiêm trọng nhất hiện nay. Bên cạnh đó, số người tỏ ra lo ngại năm 2019 sẽ phải đối mặt với rủi ro ngày một nhiều hơn của tin tức giả mạo, trộm danh tính và mất quyền riêng tư cũng nhiều không kém.

Khi các công nghệ của Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tiến xa hơn vào các lĩnh vực mới mang tính cách mạng, những rủi ro liên quan có thể sẽ thay đổi. Trong Báo cáo rủi ro toàn cầu năm nay, Diễn đàn Kinh tế thế giới hướng vào tìm hiểu cách thức mà các công nghệ sinh học mới đang làm mờ ranh giới giữa nhân loại và công nghệ. Chẳng hạn, cuối năm ngoái, các nhà khoa học Trung Quốc đã công bố có thể chỉnh sửa gene ngay từ trong phôi thai. Thành tựu này thực sự vô cùng có ý nghĩa đối với tương lai nhân tạo nhưng những rủi ro của nó thì chưa thể lường hết.

Có thể thấy, những lo ngại của thế giới trong năm 2019 không nhỏ nhưng sự kết nối sâu sắc giữa các hệ thống quốc tế, từ kinh tế, chính trị, công nghệ, môi trường, đang làm thay đổi cục diện rủi ro toàn cầu. Nếu cả tập thể đoàn kết, các thách thức sẽ chỉ là chuyện nhỏ. 

Ngọc Minh