Dự án Luật Trồng trọt

Giải phóng ách tắc, nâng cao giá trị nông sản Việt

08:16 | 10/08/2018
Đây là hai yêu cầu được nhiều thành viên UBTVQH đưa ra khi cho ý kiến với dự án Luật Trồng trọt sáng qua. Các quy định đưa ra khi được thông qua không những sẽ phát huy lợi thế của ngành, mà còn giải phóng những điểm ách tắc, khó khăn, góp phần nâng cao giá trị của nông sản và đời sống nông dân.

Nhà nước hay thị trường quyết định?

Quy định cấp quyết định công nhận lưu hành với giống cây trồng thuộc loài cây trồng có tầm quan trọng trong phát triển kinh tế (loài cây trồng chính) được nhận định là một trong những đổi mới quan trọng của dự thảo Luật Trồng trọt đối với công tác giống. Bởi quản lý trong lĩnh vực này hiện được thực hiện thông qua ấn định một danh mục giống cây trồng được phép sản xuất, kinh doanh. Tức là, thay vì áp dụng biện pháp quản lý cơ học, cứng nhắc sẽ chuyển sang thực hiện theo tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, giống cây trồng đáp ứng các yêu cầu đề ra mới được cấp quyết định công nhận. Dự thảo Luật trình UBTVQH lần này cũng đã phân định rõ ràng giữa quản lý giống loài cây trồng chính (cấp Quyết định công nhận lưu hành), một số loại đặc cách (cấp Quyết định công nhận lưu hành đặc cách), và với những giống cây trồng khác sẽ do tổ chức, cá nhân tự công bố lưu hành.

Từ thực tế cuộc sống, Tổng Thư ký QH, Chủ nhiệm VPQH Nguyễn Hạnh Phúc nhận thấy, sản phẩm tiêu thụ tốt hay không do thị trường quyết định, nếu giống cây không tốt sẽ không được sử dụng. Nếu có quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng cũng có nghĩa sẽ thêm một thủ tục hành chính, trái với chủ trương hạn chế tăng thủ tục hành chính hiện nay. Tổng Thư ký QH Nguyễn Hạnh Phúc cũng chỉ rõ, nếu đưa thành quy định pháp luật tức là mọi cây trồng đều phải đăng ký xin cấp quyết định công nhận lưu hành giống. Song, người dân sẽ băn khoăn khi phải đăng ký cấp quyết định lưu hành giống cây trồng với những loại cây truyền thống như vải Thanh Hà, nhãn lồng Hưng Yên… Chỉ ra thực tế này, Tổng Thư ký QH Nguyễn Hạnh Phúc đưa câu hỏi: Việc thực hiện cấp quyết định lưu hành giống cây trồng có khả thi không, có gây phiền hà cho người dân?

Trong khi dự thảo Luật quy định về cấp quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng, thì Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành quy định về việc cấp bằng bảo hộ với giống cây trồng. Tất nhiên, dự thảo Luật có quy định về việc cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng đồng thời với cấp bằng bảo hộ quyền đối với giống cây trồng chính nếu tổ chức, cá nhân đăng ký công nhận lưu hành giống cây trồng đề nghị. Song, theo Tổng Thư ký QH, “nói thì dễ, làm thì khó”, vì hai hoạt động này do hai Bộ thực hiện (Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ NN - PTNT), và theo quy định của hai luật khác nhau. Từ việc cấp quyết định này cũng sẽ “đẻ” thêm phí, trong khi đó, đối với nông dân hạn chế được bao nhiêu thủ tục sẽ càng tốt bấy nhiêu, Tổng Thư ký QH thẳng thắn.


Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc phát biểu tại phiên họp - Ảnh: Quang Khánh

Có thêm giấy phép con?

 Tại Khoản 1 Điều 39, dự thảo Luật quy định phải có giấy chứng nhận tập huấn khảo nghiệm phân bón, nhưng không có giấy chứng nhận tập huấn khảo nghiệm giống cây trồng. Ủy ban Pháp luật đề nghị bỏ khảo nghiệm phân bón, vì Khoản 1 Điều 39 đã quy định điều kiện về chuyên môn, nghiệp vụ, trong đó có trình độ đại học các chuyên ngành trồng trọt, bảo vệ thực vật, nông hóa, thổ nhưỡng, nông học, hóa học, sinh học… khi học đại học được học hết rồi. Phải có giấy chứng nhận nữa lại thêm thủ tục hành chính, thêm giấy phép con.

Điểm d Khoản 1 Điều 41 quy định người trực tiếp bán phân bón phải có giấy chứng nhận bồi dưỡng về chuyên môn phân bón. Nhiều ý kiến cho rằng sẽ thêm giấy phép con, điều kiện đăng ký kinh doanh thứ cấp. Điều 69 về tổ chức đánh giá sự phù hợp quy định rất cụ thể, nhưng kinh doanh đánh giá sự phù hợp là một ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo quy định của Luật Đầu tư. Chính phủ đã ban hành Nghị định 107/2016 quy định về vấn đề này.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định

Do trước khi được cấp Quyết định công nhận lưu hành, giống cây trồng chính sẽ phải tiến hành khảo nghiệm, thực hiện việc lưu mẫu giống trong suốt quá trình từ khảo nghiệm đến lưu hành, để khi cần thiết có thể sử dụng làm giống đối chứng, giống tương tự, giống điển hình trong khảo nghiệm… Dù việc lưu mẫu này do cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành về trồng trọt quản lý, lưu giữ hoặc thuê tổ chức, cá nhân lưu giữ để bảo đảm tính khách quan, thì đều cần có kinh phí mới triển khai được. Dự kiến nguồn kinh phí này được lấy từ nguồn phí thẩm định và duy trì cấp Quyết định công nhận lưu hành giống cây trồng do tổ chức, cá nhân đứng tên đăng công nhận giống nộp. Đây là vấn đề mới nên chưa được quy định trong Luật Phí và lệ phí, nên Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị UBTVQH được bổ sung nguồn phí này vào Danh mục thu phí thuộc Luật Phí và lệ phí.

Không phủ nhận cần có kinh phí mới triển khai được công tác nêu trên, song Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Đức Hải đề nghị, phải xây dựng đề án xác định lượng phí thu được trong một năm, qua đó, xác định rõ lượng phí thu được có nhiều không, ảnh hưởng đến chính sách nông nghiệp thế nào. “Nếu không cần thiết sẽ không thu, mà Nhà nước đầu tư xứng đáng, trên cơ sở chính sách phát triển nông nghiệp hiện nay”. Nhấn mạnh điều này, đồng thời cho rằng do chưa rõ nguồn thu được là bao nhiêu, nên Chủ nhiệm UB Nguyễn Đức Hải đề nghị, nên cân nhắc phạm vi áp dụng thu loại phí này. 

Chỉ ra thực tế, bình tuyển cây giống nằm trong dân gian nhiều, ở từng vùng địa lý khác nhau, Chủ nhiệm UB Nguyễn Đức Hải nhấn mạnh, nếu triển khai thu phí bình tuyển cây giống có nghĩa người dân sẽ phải nộp loại phí này, không chỉ có đơn vị sản xuất, doanh nghiệp phải đóng phí. Trong khi đó, với những loại cây giữ nguồn gene quý, thì Nhà nước phải có trách nhiệm lưu giữ, phát triển, chứ không phải dựa vào thu phí để triển khai.

Tại dự thảo Luật Trồng trọt, bên cạnh thủ tục hành chính cho lưu hành giống cây trồng, thì cũng quy định nhiều thủ tục với sản xuất, kinh doanh phân bón. Qua phân tích các quy định về nội dung này trong dự thảo Luật, Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân nhận thấy, có quá nhiều giấy phép, từ giấy phép phụ đến giấy phép con, đăng ký rồi hủy, gia hạn, thu hồi, cấp phép… Kinh doanh phân bón đúng là ngành kinh doanh có điều kiện, nhưng theo Chủ tịch QH, đưa ra quy định trong Luật này để ngăn chặn hàng giả, vật tư, phân bón giả ra thị trường làm ảnh hưởng cuộc sống, sản xuất của nông dân, chứ không phải để “đẻ ra” quá nhiều giấy phép con gây khó khăn cho các dịch vụ sản xuất nông nghiệp.

Với những phân tích nêu trên, một trong những vấn đề UBTVQH lưu ý cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra, là cần rà soát lại các quy định về giấy phép con trong dự thảo Luật. Như quan điểm của Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân nêu ra là dự án Luật Trồng trọt được xây dựng, ban hành nhằm phát huy lợi thế, và giải phóng những vấn đề ách tắc, khó khăn trong sản xuất, góp phần nâng cao giá trị của sản phẩm nông nghiệp, đời sống nông dân.

Thanh Hải