Tinh thần xưa trong thiết kế nay

07:34 | 13/01/2018
Gần đây, một số người trẻ ngược dòng tìm về kho giá trị văn hóa truyền thống, với hy vọng có thể chính những điều xưa cũ sẽ đem đến câu trả lời để thiết kế Việt đậm bản sắc, nổi bật.

Vẫn đi tìm bản sắc

 “Không chỉ góp phần lưu giữ truyền thống, các bạn trẻ còn biết tận dụng, phát huy vốn cổ để trở thành nguyên liệu cho giá trị nghệ thuật đương đại. Bằng cách “khai phá” văn hóa dân gian để phục vụ cái mới, thế hệ trẻ đã để cho truyền thống được sống lại bằng một hình thức mới, hấp dẫn, nhưng vẫn gợi cho người ta nhớ tới những giá trị xưa”.

PGS.TS. Nguyễn Xuân Thành nguyên Trưởng khoa Điêu khắc, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam

Những năm qua, dù đã có nhiều cuộc thi thiết kế sản phẩm lưu niệm du lịch, quà tặng được phát động, vẫn không ít người nói rằng không dễ tìm vật phẩm vừa trang nhã, sáng tạo, vừa biểu đạt được truyền thống, tinh thần Việt làm quà tặng bạn bè quốc tế. Trong khi đó, nhìn sản phẩm, thiết kế của các quốc gia lân cận như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Thái Lan... đều nhận ra những họa tiết riêng, đường nét, màu sắc tinh tế. 10 năm làm trong ngành đồ họa, nhà thiết kế Trịnh Thu Trang cho biết: “Các nhà thiết kế Việt có khó khăn khi tìm kiếm họa tiết. Nhiều quốc gia có nguồn họa tiết bán công khai, từ lâu và rất phong phú để lựa chọn. Trong khi đó, nguồn tư liệu về phong cách thiết kế Việt ít ỏi và mờ nhạt”.

Thành công của nhiều thiết kế ứng dụng ngày nay đã chứng tỏ rằng việc học hỏi và tiếp thu văn hóa truyền thống sẽ tạo ra giá trị và sự khác biệt cho thiết kế hiện đại. Tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan... việc mã hóa, vector hóa màu sắc, họa tiết từ nghệ thuật truyền thống được coi như chiến lược quốc gia về thẩm mỹ, ngay cả những người không học thiết kế cũng có thể nhận biết đặc trưng sản phẩm của quốc gia mình.

Để nền thiết kế Việt đậm bản sắc, nổi bật trong ngành thiết kế toàn cầu đã được đưa ra bàn luận nhiều. Họa sĩ Nguyễn Mạnh Đức cho rằng: “Trong sự bảo tồn, phát triển, thế hệ ngày nay cần tìm đến cội nguồn, làm hồi sinh những giá trị tinh hoa của ông cha, biến đó trở thành giá trị thời đại, có thể ứng dụng vào đời sống đương đại, mà vẫn mang bản sắc”.


Họa tiết, màu sắc trong tranh Hàng Trống được đưa vào nhiều mẫu thiết kế mới
Ảnh: Ng. Phương

Sáng tạo từ truyền thống

Văn hóa truyền thống - mạch nguồn vô tận để phát triển những ý tưởng thiết kế độc đáo, đang được nhiều nhà thiết kế trẻ tìm về, để tạo ra các tác phẩm mang dấu ấn riêng. Năm 2017, dự án Hoa văn Đại Việt của nhóm họa sĩ, nhà nghiên cứu, thiết kế Đại Việt Cổ Phong triển khai, đã sưu tầm và số hóa các mô típ mỹ thuật cổ truyền Việt Nam. Qua đó, dự án cung cấp cho cộng đồng sáng tạo, văn hóa ở Việt Nam bộ vector hoa văn có thể sử dụng trong thiết kế tác phẩm mang đặc trưng văn hóa Việt, ở nhiều lĩnh vực: Truyện tranh, phim ảnh, đồ họa, phục cổ, sản phẩm ứng dụng hiện đại...

Cũng trở lại với vốn cổ, gần đây, nhà thiết kế Trịnh Thu Trang và cộng sự S River team đã gây quỹ cộng đồng để triển khai dự án Họa sắc Việt, với mục tiêu cung cấp kho nguyên liệu truyền thống dành cho ngành thiết kế. Sau thời gian ngắn, dự án đã nhận được sự quan tâm của cộng đồng và vượt mục tiêu gây quỹ. Dự kiến tháng 3.2018, cuốn sách Họa sắc Việt ra đời, từ dữ liệu màu sắc và họa tiết tranh Hàng Trống sẽ được số hóa thành bảng mã màu, file vector họa tiết cùng hướng dẫn kết hợp màu sắc và cách ứng dụng trên đồ họa, thời trang, nội thất và thủ công mỹ nghệ… Bên cạnh họa tiết lấy trong tranh cổ, dự án còn sáng tạo vector từ hoa văn truyền thống. Dự kiến, đây sẽ là kho nguyên liệu dồi dào cho các nhà thiết kế Việt.

 Nhà thiết kế Nguyễn Thị Minh Hằng, S River team chia sẻ: “Muốn người khác biết tới, thiết kế phải có bản sắc, và bản sắc ấy được lấy từ kho tàng của các cụ ngày xưa. Dự án mong muốn làm mới mẻ những điều cũ, để họa tiết cũ, tinh thần cũ được sống trong hiện tại. Bên cạnh đó, mong muốn từ Họa sắc Việt là các nhà thiết thiết kế sẽ tìm trong truyền thống Việt, nghiên cứu sâu rộng hơn họa tiết, màu sắc dân gian, từ đó phát triển để biến tinh thần của người xưa thành tác phẩm hiện đại, ứng dụng vào thực tế, góp phần xây dựng một ngành thiết kế có bản sắc”.

Ngọc Phương