Dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Cảng hàng không quốc tế Long Thành

Sự thận trọng cần thiết

07:24 | 14/11/2017
Khẳng định dự án đã “treo” rất lâu, nên việc sớm triển khai không chỉ là mong muốn riêng của người dân Đồng Nai, song nhiều ĐBQH đặc biệt lưu ý về sự cần thiết phải thực hiện các giải pháp khả thi, hạn chế tối đa những tiêu cực có thể xảy ra khi thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Muốn vậy, cùng với việc tiếp thu, điều chỉnh Báo cáo nghiên cứu khả thi theo ý kiến của ĐBQH, thì phải giám sát thật chặt chẽ để mang lại niềm tin cho người dân trong việc triển khai các công trình lớn phục vụ sự phát triển của đất nước.

 “Đêm dài lắm mộng”

Về tổng mức đầu tư và nguồn vốn thực hiện, Chính phủ đề ra hai phương án: Bố trí vốn từ nguồn các dự án quan trọng quốc gia theo Nghị quyết số 26 (phương án 1) và sử dụng nguồn vốn dự phòng đầu tư trung hạn (phương án 2). Một số ý kiến ủng hộ phương án 1, ý kiến khác lại ủng hộ phương án 2 được Chính phủ đưa ra.
Trong Nghị quyết 26 của QH về Kế hoạch đầu tư công trung hạn quy định rõ 80.000 tỷ đồng để đầu tư cho các công trình trọng điểm quốc gia. Công trình trọng điểm quốc gia phải là các công trình có giá trị trên 10.000 tỷ đồng, cho nên đây là vấn đề phải tính toán. Với phương án sử dụng nguồn vốn này, Chính phủ đề nghị sẽ dành 55.000 tỷ đồng cho đường cao tốc, còn 15.000 tỷ đồng, Chính phủ dành 7.000 tỷ đồng để làm tuyến đường sắt, còn lại 8.000 tỷ đồng cho 27 công trình quan trọng khác. Nhưng các công trình này đều là những công trình dưới 10.000 tỷ đồng, không phải công trình trọng điểm quốc gia, nên không thể sử dụng nguồn này.
Trong phương án thứ 2, Chính phủ đề xuất dùng nguồn dự phòng. Nhưng trong báo cáo về dự toán ngân sách nhà nước năm 2018, Chính phủ đề nghị không dùng nguồn dự phòng, nên khi đề xuất sử dụng nguồn dự phòng cho dự án này là cũng chưa thật sự nhất quán.
Như vậy, phương án 1 là hoàn toàn hợp lý, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 26 của QH. Còn nếu theo phương án 2 sẽ phải điều chỉnh lại kế hoạch đầu tư công trung hạn và không phù hợp với tính nhất quán trong sử dụng các nguồn lực.

 Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển

Dù không phải là vấn đề cần quan tâm trước tiên khi tiến hành giải phóng mặt bằng cho một dự án, nhưng nếu không chú ý công tác tuyên truyền, vận động, hướng dẫn cho người dân hiểu rõ chủ trương, chính sách, sẽ tác động tích cực tới tiến trình thực hiện. Thực tế, ngay giải phóng mặt bằng, hỗ trợ đền bù cho dự án nhỏ, phạm vi thu hồi đất không lớn, mà đã có thể gặp “trục trặc” từ phản ứng của người dân, thậm chí còn gây khiếu kiện kéo dài. Vì thế, với dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành, có diện tích thu hồi đất lên tới trên 5.000ha, ảnh hưởng đến tới gần 5.000 hộ dân và 26 tổ chức, nhiều ĐBQH thẳng thắn cho rằng, “phạm vi giải tỏa lớn, nếu không có một tiến trình thực hiện thật tốt, thì việc khiếu nại, khiếu tố, cũng như những ảnh hưởng đến đời sống của dân sẽ hết sức lớn”.

Tất nhiên, cần ghi nhận nỗ lực rất lớn của Chính phủ, Bộ Giao thông - Vận tải, đặc biệt là UBND tỉnh Đồng Nai, trong suốt thời gian qua đã gấp rút hoàn thành các công việc theo yêu cầu Nghị quyết của QH về việc phải có Báo cáo nghiên cứu khả thi cho dự án. UBND tỉnh Đồng Nai đã tiến hành điều tra thông tin và tham vấn cộng đồng để xây dựng Đề án giải quyết việc làm và tổ chức lại cuộc sống của người dân thuộc diện di dời, giải tỏa để thực hiện dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành. Thậm chí, UBND tỉnh Đồng Nai cũng đã triển khai thực hiện một số công việc và sơ bộ đã có kết quả điều tra hiện trạng sử dụng đất tại khu vực dự án, làm cơ sở lập khái toán phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Ghi nhận sự cố gắng của các cơ quan chức năng, song theo ĐBQH Đặng Thuần Phong (Bến Tre), thì cần tiếp tục lấy ý kiến nhân dân, tiến hành ký cam kết với từng hộ dân, nhằm góp phần hạn chế tối đa những phát sinh không đáng có trong việc lợi dụng chính sách, mà dân ta hay có câu “đêm dài lắm mộng”.

Theo Nghị quyết của QH, thu đồi đất, bồi thường tái định cư phải làm một lần và phải hoàn thành trước năm 2021. Khẳng định tiến độ và lộ trình đều đã rất rõ và vấn đề là làm thế nào để quá trình thực hiện mang lại hiệu quả cao nhất, ĐB Đặng Thuần Phong phân tích: Tiến độ giải phóng mặt bằng không khẩn trương, chậm thì “ngủ một đêm, sáng dậy chúng ta thấy có thể có những loại cây trồng mới, những công trình mới, những chuồng trại mới...”. Đặc biệt, với việc áp giá thị trường, nếu không quản lý chặt, dân cư thỏa thuận hợp đồng giá đất sang đổi với nhau mà kê giá lên, thì sau này khi áp giá bình quân sẽ tăng giá thành, đội vốn lên rất nhiều. Điều này sẽ dẫn tới khiếu nại phát sinh, ảnh hưởng tới quá trình đầu tư cho dự án. “Thiết nghĩ Đồng Nai nên cố gắng tối đa hơn nữa trong lĩnh vực này để hạn chế những thiệt hại không đáng có do việc lợi dụng chính sách”, ĐB Đặng Thuần Phong kiến nghị.


Đại biểu Quốc hội Phan Thái Bình (Quảng Nam) phát biểu tại hội trường
Ảnh: Quang Khánh

Tránh “đầu chuột, đuôi voi”

Từ góc độ của một đại biểu đã gắn bó với Đồng Nai 15 năm, ĐBQH Dương Trung Quốc (Đồng Nai) chia sẻ, trên thực tế, lúc đó quy hoạch về sân bay Long Thành đã có trước đó 5 năm, tức là cách đây 20 năm. Kể từ đó đến nay đã 12 năm trôi qua, có thể thấy được tất cả bức xúc không những trong tổng thể phát triển quy hoạch ở Nam Bộ mà sân bay Long Thành chỉ là một dự án thành phần. Và đến hôm nay khi QH đã bước vào một khâu hết sức cụ thể, bàn và “chốt” phương án để ra Nghị quyết, QH vẫn lắng nghe những ý kiến trong xã hội về nên hay không nên đầu tư dự án sân bay Long Thành và đầu tư như thế nào để phát huy hiệu quả, tránh nảy sinh bức xúc trong xã hội… Vì thế, ĐB Dương Trung Quốc khẳng định, “sự thận trọng mà QH đang triển khai là hết sức cần thiết”.

Cũng như nhiều ĐBQH khác, bên cạnh việc cần có một số điều chỉnh theo các ý kiến đóng góp để bảo đảm tính khả thi cao của dự án, ĐB Dương Trung Quốc đặc biệt nhấn mạnh đến tầm quan trọng và sự cần thiết của khâu giám sát việc thực thi này. Vì thực tế cho thấy, đã có quá nhiều dự án lớn không phải “đầu voi, đuôi chuột” mà là “đầu chuột, đuôi voi”. Tức là đưa ra thì rất đơn giản, rất nhẹ nhàng, nhưng cuối cùng dự án “phình” ra ghê gớm, tạo ra bức xúc của người dân và nợ công. Cho nên, “bên cạnh việc tiếp thu những vấn đề hết sức cụ thể về mặt kỹ thuật, triển khai, kinh tế, thì chúng tôi rất mong muốn có được sự giám sát thật chặt chẽ để mang lại niềm tin cho người dân và không chỉ phát huy tính hiệu quả của dự án mà còn bảo đảm xây dựng được một công trình mới phục vụ quá trình phát triển của đất nước”, ĐB Dương Trung Quốc bày tỏ.


Đại biểu Quốc hội Đặng Thuần Phong (Bến Tre) phát biểu tại hội trường
Ảnh: Vũ Quang

Trong quá trình phát triển đi lên của đất nước, sẽ còn những dự án lớn cần được triển khai. Nếu bài học từ việc triển khai dự án Long Thành tốt sẽ là tiền đề thuận lợi để giải quyết những công trình sau này. Với quan điểm như vậy, mong muốn chung của các ĐBQH là tại Kỳ họp này, QH sẽ thông qua được Nghị quyết, có quyết đáp cụ thể với nội dung đang thu hút sự quan tâm, theo dõi của đông đảo cử tri.

Đương nhiên, thực tiễn cuộc sống luôn vận động, phát triển. Muốn có sự điều chỉnh tốt, các quyết đáp QH ban hành được thực thi đúng như tiến độ và yêu cầu đề ra, thì việc tăng cường và làm tốt hoạt động giám sát sẽ hạn chế tối đa những tiêu cực có thể xảy ra với một dự án lớn như Cảng Hàng không quốc tế Long Thành cũng như Dự án thành phần. Điều này chắc chắn sẽ củng cố thêm lòng tin của người dân rằng, chúng ta dám nghĩ, dám làm với những công trình lớn mà nhu cầu phát triển của đất nước đang đòi hỏi. Ở góc độ này, đầu tư cho Long Thành không chỉ cho hôm nay mà còn cho tương lai lâu dài phía trước trong quá trình phát triển đi lên của đất nước.

Thanh Hải