Dự án Luật Đường sắt (sửa đổi)

Phải giải quyết được vấn đề an toàn đường sắt

07:46 | 16/03/2017
Thời gian qua, tai nạn giao thông đường sắt xảy ra thường xuyên và có xu hướng gia tăng, khiến người dân bức xúc. Trước thực trạng này, một trong những vấn đề được UBTVQH quan tâm khi cho ý kiến về dự thảo Luật Đường sắt (sửa đổi), là khắc phục hiểm họa từ các đường ngang dân sinh trái phép như thế nào. Dự thảo Luật đang thiếu quy định nghiêm cấm mở đường dân sinh trái phép; đồng thời, chưa làm rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương khi để xảy ra tai nạn đường sắt.

4.211 đường ngang dân sinh trái phép

 Phải khắc phục cho được tình trạng mất an toàn giao thông đường sắt, nhất là các đường ngang dân sinh mở trái phép. Trong dự thảo Luật cần có những quy định hết sức nghiêm ngặt về tiêu chí, các điều cấm mở các đường ngang cũng như trách nhiệm xử lý. Cơ quan soạn thảo phải rà soát và nêu rất rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương, nếu ai cho phép mở đường ngang bất hợp pháp để gây ra tai nạn, thì không chỉ là trách nhiệm về quản lý nhà nước mà trách nhiệm của những người trực tiếp. Muốn vậy, phải có những quy định rất cụ thể.

Phó Chủ tịch QH Phùng Quốc Hiển

Ngay đầu phiên họp cho ý kiến về dự án Luật Đường sắt (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga đặt câu hỏi: Những năm qua, trách nhiệm của chính quyền địa phương, của ngành đường sắt trong việc quản lý đường ngang dân sinh như thế nào? Việc phát sinh các đường ngang dân sinh là do “lỗ hổng” của luật pháp, hay do tổ chức thực hiện? Và liệu dự thảo Luật Đường sắt (sửa đổi) có giải quyết được tình trạng này hay không?

Báo cáo về vấn đề này, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam Vũ Anh Minh cho biết, cả nước có 5.726 đường ngang và lối đi dân sinh. Trong đó, chỉ có 1.511 đường ngang dân sinh hợp pháp. Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam đã làm rào chắn với 645 đường ngang, 363 đường ngang được lắp rào chắn tự động và 507 đường ngang đã bố trí biển cảnh báo. Bên cạnh đó có 4.211 lối đi dân sinh trái phép. Các lối đi này hầu hết không có cảnh báo, không nằm trong quy hoạch. Vừa qua, trước áp lực của tai nạn giao thông, dưới sự chỉ đạo của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, Bộ Giao thông - Vận tải, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam đã cùng các địa phương rà soát những điểm đen và giao người gác tạm thời tại các đường ngang trái phép. Đồng thời yêu cầu các địa phương sớm xóa bỏ đường ngang trái phép; thực hiện làm đường gom vào các vị trí có đường ngang theo quy định của pháp luật, tiến tới lắp đặt cần chắn tự động.

Tuy nhiên, Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân cho rằng, làm rào chắn, hay đường gom chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại ở những nơi có đường sắt đi qua. Dự thảo Luật Đường sắt (sửa đổi) phải thực sự tiến bộ hơn nữa, giải quyết cho được vấn đề an toàn đường sắt ở những đường dân sinh trái phép. Thực tế, trong điều kiện hiện nay, đường dân sinh không thể xóa bỏ ngay được. Vấn đề cần tính ở đây là giải pháp xử lý tình trạng tai nạn ở các đường dân sinh; không phải chỗ nào có đường dân sinh trái phép là bỏ ngỏ các giải pháp bảo đảm an toàn đường sắt. Đây là vấn đề dự thảo Luật phải giải quyết, đồng thời xem xét quy định nghiêm cấm mở đường dân sinh trái phép. Đối với những nơi thực sự có nhu cầu bảo đảm an toàn, an ninh đường sắt thì Nhà nước đầu tư như thế nào? Hầm chui, rào chắn hay biển báo ra sao?

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định phát biểu tại Phiên họp Ảnh: Quang Khánh

“Mở đường” cho ngành đường sắt phát triển

Cũng theo Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân, việc mở đường dân sinh trái phép phải gắn với trách nhiệm của chính quyền địa phương. Nơi nào để mở đường dân sinh trái phép thì xử lý như thế nào? Để mở đường dân sinh trái phép tràn lan mà không có biện pháp ngăn chặn là vi phạm pháp luật trên phạm vi địa phương mình quản lý, từ đó xác định rõ xã nào, huyện nào, tỉnh nào, có bao nhiêu đường dân sinh trái phép giao cắt với đường sắt và ai phải chịu trách nhiệm? Nhất trí với quan điểm này, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Phan Thanh Bình cho rằng, chính quyền địa phương phải có trách nhiệm trong bảo đảm an toàn hành lang đường sắt.

Liên quan đến vấn đề nút giao giữa đường sắt và đường bộ cũng như vấn đề an toàn đường sắt, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định nêu thực tế, đường sắt đã hình thành từ lâu đời, trước đây chạy qua đồng không hiu quạnh, sau đó mới hình thành khu dân cư, làng xóm. Do lúc đầu một số người dân tự ý mở đường ngang qua đường sắt, Nhà nước quản lý không tốt, dần dần thành đường đi. Nói nôm na là dân lấn đường sắt. Nếu từ nay trở đi có những đường sắt làm mới sẽ có hiện tượng “đường lấn dân”. Ở trường hợp thứ nhất là dân tự ý lấn đường thì đoạn nào được cấp phép chúng ta quản lý, còn đoạn nào chưa có phép phải xử lý trên tinh thần bảo đảm quyền lợi cho dân. Đối với những đoạn đường sắt xây mới có giao với đường dân sinh thì Luật này cần quy định theo hướng không được lấn đường của dân.

Một trong những mục đích sửa đổi Luật Đường sắt lần này nhằm tạo cơ chế, điều kiện cho ngành đường sắt có bước phát triển đột phá, đồng thời khắc phục được những bất cập, hạn chế, đặc biệt là tình trạng mất an toàn đường sắt ở những đoạn đường dân sinh trái phép. Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân lưu ý: “Luật phải nghiêm. Hơn 4.000 đường dân sinh mở trái phép, mặc dù trong Luật Đường sắt hiện hành đã có quy định cấm, nhưng nếu không gắn với trách nhiệm và có chế tài xử phạt nghiêm sẽ không bao giờ thực hiện đúng pháp luật về đường sắt”. Do đó, trong sửa đổi Luật lần này phải gắn với trách nhiệm, không phải chỉ có ngành giao thông, ngành đường sắt mà trách nhiệm của các địa phương có đường sắt đi qua phải xử lý mạnh. Đồng thời, phải giải quyết được bất cập, vướng mắc và mở ra những chính sách đột phá, khai thác lợi thế của tuyến đường dọc theo chiều dài đất nước, từ Bắc tới Nam.

Luật phải “mở đường” cho ngành đường sắt phát triển, trở thành một định hướng chủ lực, đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Hoàng Ngọc