Soạn thảo luật: Hiệu quả từ chuyên môn hóa

11/04/2008
Về vấn đề soạn thảo luật, trên thế giới hiện nay vẫn phổ biến hai mô hình: Hoặc tách rời hoặc gộp chung cơ quan soạn thảo luật với cơ quan phân tích chính sách. Thực tế cho thấy hoạt động chuyên môn hóa bao giờ cũng mang lại hiệu quả cao hơn.

      Ở nhiều nước châu Âu, luật liên quan đến thẩm quyền, chức năng của bộ nào thì giao cho bộ đó chuẩn bị. Nếu luật liên quan đến nhiều bộ thì thành lập Ban Soạn thảo liên bộ. Thông thường, ban soạn thảo đồng thời cũng là bộ phận phân tích chính sách. Ban soạn thảo luật của các bộ hoạt động thường xuyên, thậm chí tham gia cả hoạt động soạn thảo văn bản hành chính. Mặc dù hầu hết thành viên ban soạn thảo đều có kiến thức chuyên môn nhưng các nước vẫn tổ chức đào tạo về công việc soạn thảo.
      Tại các nước Đông Âu, ban soạn thảo luật cũng thuộc các bộ như các nước châu Âu. Tuy nhiên, những nước này thường mắc phải nhược điểm xem nhẹ hoạt động phân tích chính sách. Kết quả là nhiều khi các nhà soạn thảo đưa vào dự luật những chính sách dựa trên kiến thức và kinh nghiệm của cá nhân chứ không xuất phát từ phân tích kỹ lưỡng nhu cầu thực tế. Do những nhược điểm này các nước Đông Âu đang cân nhắc thành lập một bộ phận chuyên về soạn thảo luật như ở các nước theo mô hình Anh-Mỹ. 
      Tại các nước thuộc hệ thống Anh-Mỹ, bộ phận soạn thảo tách rời bộ phận phân tích chính sách. Sau khi bộ phận phân tích chính sách đã “lên khuôn”, bộ phận soạn thảo sẽ cụ thể hoá các vấn đề về chính sách. Tuy nhiên, trong quá trình soạn thảo, hai bộ phận này vẫn giữ mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Bộ phận chuyên soạn thảo luật bao gồm những chuyên gia, được đào tạo về “dịch chính sách” sang ngôn ngữ pháp lý. Bộ phận này nằm ở Bộ Tư pháp, nhưng không phụ thuộc Bộ này. Khi soạn thảo, sẽ có cả các chuyên gia chuyên ngành có liên quan của Bộ khác cử sang cùng tham gia. Cơ quan chuyên thể hiện các dự thảo có nhiệm vụ giữ mối liên hệ chặt chẽ với bộ phận phân tích chính sách lập pháp của các bộ, ngành để thể hiện đúng chính sách của cơ quan đề xuất theo chuẩn chung. Ví dụ, ở Canada, bộ phận giúp các bộ, ngành thể hiện dự án luật đặt ở Bộ tư pháp. Đối với dự luật của các nghị sỹ trình thì có một bộ phận chuyên soạn thảo văn bản của Văn phòng Nghị viện. Ở Thái Lan, Hội đồng Nhà nước là cơ quan tư vấn kỹ thuật soạn thảo tập trung và đồng thời là cơ quan triển khai lấy ý kiến công chúng về các dự án luật.
      Việc tập trung soạn thảo các dự án luật vào một bộ phận chuyên môn nhằm bảo đảm chuẩn hoá văn bản pháp luật về hình thức và kỹ thuật, tránh tình trạng nhiều đầu bếp. Đồng thời các bộ, ngành có điều kiện tập trung thời gian nghiên cứu và hoạch định chính sách, hạn chế cục bộ bản vị.

Nguyễn Lê