QH thảo luận tại Hội trường về dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính

Quy định chi tiết, cụ thể các mức phạt để bảo đảm tính khả thi của luật

08:14 | 01/06/2012
Thảo luận tại Hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính, nhiều ĐBQH cho rằng, cần thiết phải tăng mức xử phạt để bảo đảm tính răn đe và phòng ngừa các hành vi vi phạm hành chính đang có dấu hiệu diễn biến ngày càng phức tạp, nhất là các vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường, khai thác tài nguyên, khoáng sản, an ninh, trật tự an toàn xã hội, phòng chống tệ nạn xã hội... Các ý kiến này cũng đề nghị, phải quy định hết sức chi tiết, cụ thể các mức phạt để bảo đảm tính khả thi của Luật; đồng thời tránh được tình trạng tùy tiện của cơ quan có thẩm quyền trong xử lý các vi phạm này.

ĐBQH Vương Đình Huệ (Bình Định): Nên giao Chính phủ quy định cụ thể việc quản lý tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính

Một vấn đề rất quan trọng, tại Khoản 2 Điều 83 của dự thảo Luật có quy định là: “tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính phải nộp toàn bộ vào ngân sách nhà nước và được quản lý sử dụng theo đúng quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước. Chứng từ thu số tiền phạt phải được quản lý theo quy định của pháp luật”. Theo tôi, để phù hợp với quy định của Luật Ngân sách Nhà nước hiện hành, để bảo đảm luật được ban hành có thể đi vào cuộc sống và cũng để bảo đảm sự tương thích giữa quy định trên với quy định tại Điều 143 của dự thảo Luật này, đề nghị chỉnh sửa, bổ sung Khoản 2, Điều 83 như sau: “Tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính là khoản thu ngân sách Nhà nước được quản lý theo đúng quy định của luật này và các quy định của pháp luật về ngân sách Nhà nước, Chính phủ quy định cụ thể việc quản lý tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính”.

Chúng ta biết định hướng sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước và sắp tới Pháp lệnh Phí và lệ phí sẽ được nâng lên thành Luật Phí và lệ phí, dự kiến sẽ thực hiện được nguyên tắc phản ánh thu chi ngân sách theo dòng tiền, tức là tất cả các khoản thuế phí và lệ phí, các khoản phạt vi phạm hành chính phải nộp hết vào ngân sách Nhà nước. Các khoản chi có liên quan của các cơ quan tổ chức được giao nhiệm vụ thu hoặc xử phạt quy định và bố trí riêng biệt trong dự toán chi ngân sách Nhà nước. Đây là nguyên tắc rất tiên tiến, rất tích cực và rất phù hợp với thông lệ quốc tế trong cân đối thu chi ngân sách Nhà nước.

Dự án Luật ngân sách Nhà nước (sửa đổi) và dự án Luật Phí và lệ phí đã được đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của QH Khóa XIII, tuy nhiên việc xây dựng, soạn thảo, ban hành, nhất là hiệu lực của các luật này cần có lộ trình thích hợp, dự kiến Luật Ngân sách sớm nhất cũng phải năm 2015. Vì vậy, quy định như dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính ở Khoản 2, Điều 83 sẽ xung đột với Luật Ngân sách Nhà nước, Pháp lệnh Phí và lệ phí hiện hành, đồng thời, trên thực tế cũng sẽ không thực hiện được ngay khi chưa có luật mới ban hành. Vì vậy, nếu chỉnh lý bổ sung lại phương án tôi đề xuất nêu trên sẽ khắc phục được sự bất cập này, bảo đảm sự tương thích của các văn bản pháp luật hiện hành và có liên quan, kể cả Luật Phí và lệ phí, Luật Ngân sách Nhà nước (sửa đổi) dự kiến sẽ được ban hành trong thời gian tới.

ĐBQH Giàng A Chu (Yên Bái): Phải quy định hết sức cụ thể các mức phạt thì mới bảo đảm tính khả thi của luật

Theo quy định tại Khoản 1, Điều 23, mức phạt tiền đối với cá nhân từ 50 nghìn đồng đến 1 tỷ đồng và đối với tổ chức là từ 100 nghìn đồng đến 2 tỷ đồng. Tôi cho rằng, khung hình phạt này là quá xa nhau, cách nhau khoảng 20 nghìn lần. Do đó, tôi đề nghị QH khi thông qua dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính cũng cần giao cho Chính phủ hướng dẫn hết sức chi tiết, cụ thể việc áp dụng các mức phạt thì mới bảo đảm tính khả thi cao của Luật này.

Về nộp tiền phạt và phạt nhiều lần theo quy định tại Điều 79, tôi đồng tình vì quy định mức phạt tối đa không thể người dân vi phạm hành chính có tiền nộp phạt 1 lần, đặc biệt là đối với người nghèo, đối với vùng dân tộc thiểu số phạt một lần ở mức tối đa 100 triệu đồng hay trên 100 triệu đồng, chắc chắn không đáp ứng được. Tuy nhiên, ở Điểm a, Khoản 1 quy định việc phạt từ 20 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức theo tôi là cao, đề nghị đưa xuống 10 triệu đồng đối với cá nhân, 100 triệu đồng đối với tổ chức là phù hợp. Về số lần nộp phạt như thế nào cho phù hợp, Khoản 2 điều này quy định nộp phạt nhiều nhất không quá 3 lần, nếu quy định như vậy cũng chưa thỏa đáng. Chúng tôi đề nghị Chính phủ nên quy định chi tiết hơn, có thể có mức phạt chỉ nộp 1 lần, mức phạt nào từ đâu đến đâu, từ mức nào đến mức nào phạt nhiều lần, nếu phạt 1 tỷ đồng mà quy định nộp 3 lần, tôi chắc chắn sẽ không có tính khả thi. Cho nên, ở mục này nên quy định số lần phạt không quá 5 lần là phù hợp.

Về những hành vi bị cấm, về cơ bản tôi nhất trí với 12 khoản quy định trong dự thảo Luật, nhưng thực tế hiện nay có vấn đề mà 12 khoản này chưa điều chỉnh, đó là người vi phạm hành chính và cán bộ công chức thi hành công vụ có thể thỏa hiệp với nhau, pháp luật cũng đã quy định là không ghi biên bản và cũng không ghi biên lai thu tiền, người vi phạm cũng không nộp tiền ở kho bạc. Như vậy hai bên thỏa hiệp và người vi phạm đó vẫn nộp phạt nhưng đồng tiền đó không vào nhà nước. Cho nên chúng tôi đề nghị ở Khoản 4 và Khoản 10 nên quy định cụ thể hơn đối với những trường hợp này.

ĐBQH Trần Văn Độ (An Giang): Những gì liên quan đến việc hạn chế quyền công dân thì phải do cơ quan lập pháp quy định

 

Mức phạt đối với cá nhân thì tôi thấy cần xem xét lại bởi 5 lý do sau:

Thứ nhất, những hành vi vi phạm nghiêm trọng của cá nhân đều đã cấu thành tội phạm. Người vi phạm phải chịu trách nhiệm hình sự nghiêm khắc. Chỉ những hành vi vi phạm hành chính, vi phạm chưa đến mức độ tội phạm thì mới bị xử phạt hành chính.

Thứ hai, căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội và thu nhập của công dân ở ta hiện nay thì bình quân đầu người là 2 triệu đồng/tháng mà chúng ta xử phạt hành chính đến 1 tỷ đồng thì quá cao. Việc nâng mức phạt tiền là cần thiết nhưng đó không phải và không thể là giải pháp hữu hiệu duy nhất để phòng ngừa vi phạm hành chính. Theo tôi, để phòng ngừa tốt các vi phạm hành chính thì liên quan đến rất nhiều vấn đề; trong đó có vấn đề tăng cường quản lý nhà nước, giáo dục ý thức công dân, phát hiện và xử lý nghiêm minh, tức là mọi hành vi vi phạm đều phải được phát hiện và xử lý chứ không phải phát hiện một số trường hợp rồi xử lý thật nặng để làm gương. Cách làm như vậy là chưa đủ sức phòng ngừa và răn đe các vi phạm hành chính.

Thứ ba là tính hệ thống, đồng bộ trong hệ thống pháp luật nước ta. Tội phạm là hành vi vi phạm ở mức độ nguy hiểm cao hơn vi phạm hành chính trong khi chế tài hình sự của chúng ta, đặc biệt trong lĩnh vực môi trường, lĩnh vực chứng khoán, lĩnh vực tài nguyên... thì mức phạt cao nhất của các tội phạm cũng chỉ có 500 triệu đồng đối với cá nhân thì không lý gì vi phạm hành chính mà chúng ta lại nâng lên 1 tỷ đồng. Rõ ràng đấy là mâu thuẫn và hoàn toàn trái với quy định trong hệ thống pháp luật của chúng ta.

Thứ tư, thực tiễn cho thấy, trong xử lý hình sự cũng như hành chính, việc xử phạt quá khốc liệt chưa và không bao giờ có ý nghĩa phòng ngừa tích cực mà ngược lại có những trường hợp tạo ra sự chai lỳ, phản ứng tiêu cực từ phía người vi phạm. Là người công tác trong ngành tòa án, tôi thấy, kể cả những vụ án hình sự trong lĩnh vực buôn lậu, chứng khoán... thì mức xử phạt cao nhất từ trước đến nay tòa án cũng mới chỉ áp dụng từ khoảng 100 - 200 triệu đồng, chưa có trường hợp nào đến 500 triệu đồng. Có lẽ mức xử phạt hành chính chúng ta cũng chưa nên đưa đến mức độ đó đối với cá nhân.

Từ những lý do trên, tôi đề nghị sửa đổi Điểm g, Khoản 1, Điều 3 về nguyên tắc xử phạt hành chính là: chỉ cần khẳng định đối với tổ chức mức phạt cao hơn đối với cá nhân để làm cơ sở cho các quy định cụ thể mà không cần phải xác định rõ tổ chức phải cao gấp 2 lần. Sửa Khoản 1, Điều 23 theo hướng phân biệt rõ ràng hơn về mức phạt tiền đối với tổ chức và cá nhân. Tổ chức theo tôi mức xử phạt tối thiểu là 500 nghìn đồng và tối đa có thể đến 5 tỷ đồng, đặc biệt trong lĩnh vực tài nguyên, lĩnh vực biển... Đối với cá nhân thì mức phạt từ 50 nghìn đồng đến 500 triệu đồng nhưng không cao hơn mức phạt hình sự đối với hành vi tương ứng. Sửa Điều 24 theo hướng phân biệt rõ hơn cá nhân và tổ chức trong quy định mức phạt từng lĩnh vực cụ thể. Bỏ Điểm 20, Điều 24, nếu có lĩnh vực mới mà luật này chưa quy định thì giao cho UBTVQH quy định chứ không nên giao cho Chính phủ bởi vì quan điểm của tôi cho rằng, những gì liên quan đến hạn chế quyền công dân thì  phải do cơ quan lập pháp, ít nhất là phải do cơ quan thường trực của QH, tức là UBTVQH quy định chứ không nên giao cho Chính phủ.

ĐBQH Trương Văn Vở  (Đồng Nai): Cần tránh tình trạng xử lý tùy tiện của cơ quan có thẩm quyền

Mục tiêu, yêu cầu của Luật Xử lý vi phạm hành chính là tăng cường hiệu lực, hiệu quả các hình thức xử lý vi phạm hành chính, để cùng với pháp luật hình sự nhằm đấu tranh phòng, chống hiệu quả đối với các vi phạm hành chính, tội phạm trong thời kỳ mới. Mục tiêu quan trọng nữa là góp phần tích cực vào việc giữ gìn trật tự kỷ cương quản lý hành chính của đất nước, an ninh trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tăng cường tính công khai, minh bạch và tính cụ thể để bảo đảm dân chủ trong thực hiện trình tự, thủ tục xử phạt và áp dụng biện pháp xử lý vi phạm hành chính phù hợp. Nhìn chung, tôi tán thành với các nội dung tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.

Liên quan đến mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực ở Điều 24, tôi đề nghị cần phân định rõ hơn mức phạt tiền tối đa cho cá nhân, tổ chức nhằm bảo đảm tính cụ thể, tránh tình trạng xử lý vi phạm tùy tiện của cơ quan thẩm quyền. Để bảo đảm tính thống nhất và rõ ràng hơn nhằm đủ sức răn đe, phòng ngừa đối với những hành vi vi phạm có tính chất mức độ hậu quả lớn, tôi đề nghị, cần cân nhắc tăng mức phạt tiền tối đa đối với vi phạm về an ninh, trật tư an toàn xã hội, phòng chống tệ nạn xã hội góp phần giữ gìn an ninh quốc gia, quản lý bảo vệ biên giới quốc gia không thể thấp hơn vi phạm về môi trường. Cần xem xét cân nhắc tăng mức phạt tiền tối đa đối với vi phạm về kinh doanh hàng cấm, hàng gian, hàng giả, tôi cho rằng mức tối đa đã quy định trong dự thảo Luật chưa đủ sức răn đe phòng ngừa.

Về biện pháp xử lý đối với tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính. Tôi đề nghị phải quy định trong luật theo hướng tịch thu tang vật, phương tiện bị sử dụng trái phép để vi phạm hành chính. Đặc biệt là đối với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng làm ảnh hưởng đến trật tự công cộng, trật tự an toàn xã hội như: khai thác sa khoáng, đào đãi vàng, khai thác cát trên sông, đua xe trái phép – để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật. Bởi lẽ nếu quy định theo hướng trả lại phương tiện vi phạm do đối tượng vi phạm mượn, thuê không thuộc sở hữu của đối tượng vi phạm sẽ dễ nảy sinh tình trạng lạm dụng, lợi dụng kẽ hở của pháp luật để vi phạm. Hơn nữa, đây cũng chính là điều kiện để bảo đảm công bằng trong trường hợp người vi phạm sử dụng phương tiện của mình thì bị tịch thu, trong khi đi mượn thì không bị xử lý tịch thu.

Nguyễn Vũ ghi; Ảnh: T.Bình, Q.Khánh